Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (OZ) – cywilne odznaczenie państwowe Rzeczypospolitej Polskiej. Order jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim, którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
Historia Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej zastąpił Order Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ustanowiony w 1974. Już w rozporządzeniu Prezydenta RP z 16 kwietnia 1991, mimo braku formalnej zmiany ustawy o ustanowieniu Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej ani nazwy Orderu, określono go jako Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej i zmieniono opis jego odznaki na odpowiadający późniejszemu Orderowi Zasługi Rzeczypospolitej PolskiejRozporządzenie Prezydenta RP z dnia 16 kwietnia 1991 r. w sprawie opisu odznak niektórych orderów ().W okresie obowiązywania prezydenckiego rozporządzenia z dnia 16 kwietnia 1991, nazewnictwo poszczególnych klas orderu było następujące: I klasa – Wielka Wstęga Orderu Zasługi RP, II klasa – Komandoria z Gwiazdą Orderu Zasługi RP, III klasa – Komandoria Orderu Zasługi RP, IV klasa – Złota Odznaka Orderu Zasługi RP, V klasa – Srebrna Odznaka Orderu Zasługi RP..
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej został formalnie ustanowiony pod tą nazwą ustawą z dnia 16 października 1992 o orderach i odznaczeniach.
Order dzieli się na pięć klas: I klasa – Krzyż Wielki Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, II klasa – Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, III klasa – Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, IV klasa – Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, V klasa – Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Nadawanie mały|Legitymacja Orderu Zasługi RP Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest nadawany cudzoziemcom i zamieszkałym za granicą obywatelom polskim (Polonii), którzy swoją działalnością wnieśli wybitny wkład we współpracę międzynarodową oraz współpracę łączącą Rzeczpospolitą Polską z innymi państwami i narodami.
Order nadaje Prezydent RP, z własnej inicjatywy lub na wniosek Prezesa Rady Ministrów, wniosek przedstawia Minister Spraw Zagranicznych.
Opis odznaki Orderu Odznaka Orderu powtarza z modyfikacjami odznakę Orderu Zasługi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej.
Odznaką Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej jest krzyż gwiaździsty pięcioramienny. Ramiona krzyża pokryte są na awersie w środku czerwoną, a po bokach białą emalią w obramowaniu. Między ramionami krzyża jest pięć pęków promieni. W środku krzyża znajduje się srebrzony orzeł w koronie według wzoru dla godła Polski. Krzyż zwieńczony jest tarczą z monogramem: RP na tle poziomych promieni. Na rewersie ramiona krzyża są fakturowane. W klasach I–IV promienie, zwieńczenia i obramowania są złocone, a w klasie V srebrzone. Średnica krzyża gwiaździstego wynosi: w klasie I – 68 mm, w klasach II i III – 60 mm i w klasach IV i V – 48 mm.
Odznaką Orderu I i II klasy jest ponadto gwiazda orderowa o średnicy 80 mm składająca się z dziesięciu pęków promieni, z czego pięć pęków złoconych umieszczonych jest na tle pięciu pęków srebrzonych. W środku na okrągłej, czerwono emaliowanej tarczy w złoconym obramowaniu umieszczony jest srebrzony orzeł według wzoru dla godła Polski. Zamiast odznaki na wielkiej wstędze lub wstędze można nosić samą gwiazdę orderową.
Współczesną wersję odznaczenia opracował rzeźbiarz i medalier Edward Gorol.
Sposób noszenia Sposób noszenia Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej: I klasa: krzyż zawieszony jest na wielkiej wstędze szerokości 100 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej przez prawe ramię do lewego boku, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku lewej strony piersi, poniżej innych orderów i odznaczeń. II klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi, a gwiazdę orderową nosi się pośrodku prawej strony piersi. III klasy: krzyż zawieszony jest na wstędze szerokości 45 mm, koloru ciemnego kobaltu, założonej na szyi. IV i V klasy: odznakę noszono na wstążce szerokości 36 mm, koloru ciemnego kobaltu, po lewej stronie piersi. Na wstążce Orderu IV klasy upięta jest z tej wstążki rozetka o średnicy 30 mm.
Order Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej w kolejności starszeństwa polskich odznaczeń następuje po Orderze Krzyża Niepodległości.
Statystyki W latach 1992–2009 przyznano 5779 Orderów Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej.
Karol Nawrocki (od 6 sierpnia 2025) Stan na 31 października 2025. +RokI klasaII klasaIII klasaIV klasaV klasaRazem20251133311Źródło:
Andrzej Duda (od 6 sierpnia 2015 – do 6 sierpnia 2025) +RokI klasaII klasaIII klasaIV klasaV klasaRazem20251030192653138202427123658115202341625175611820224517194085202166221762113202022112838812019492632771482018182424831402017111342954129201651037596117220151811121850Źródło:
Bronisław Komorowski (2010–2015) +RokI klasaII klasaIII klasaIV klasaV klasaRazem20153935521092082014122959891253142013511245111921020125167410419139020115135175134278201017172947101Źródło: Bronisław Komorowski w czasie, gdy wykonywał obowiązki Prezydenta (kwiecień-lipiec 2010): Rok I klasa II klasa III klasa IV klasa V klasa Razem 2010 0 1 1 3 8 13
Lech Kaczyński (2005–2010) + Rok I klasa II klasa III klasa IV klasa V klasa Razem 2006 3 4 18 38 69 132 2007 4 12 45 50 111 222 2008 10 15 41 65 142 273 2009 7 35 87 119 170 418 2010 4 8 13 10 17 52 Razem 28 74 204 282 509 1097Źródło:
Aleksander Kwaśniewski – II kadencja (2000–2005) + Rok I klasa II klasa III klasa IV klasa V klasa Razem 2001 2 13 55 46 114 230 2002 10 41 90 93 169 403 2003 7 14 63 81 155 320 2004 15 * * * * * 2005 4 * * * * * Razem 38 * * * * *Źródło:
(*) brak danych w cytowanym źródle
Aleksander Kwaśniewski – I kadencja (1995–2000) + Rok I klasa II klasa III klasa IV klasa V klasa Razem 1996 1 24 58 119 174 376 1997 9 43 54 96 180 382 1998 4 18 59 76 210 367 1999 3 26 69 117 235 450 2000 6 24 78 91 225 424 Razem 23 135 318 499 1024 1999Źródło:
Lech Wałęsa (1990–1995) + Rok I klasa II klasa III klasa IV klasa V klasa Razem 1991 9 13 42 69 30 163 1992 0 8 53 98 66 225 1993 6 12 56 119 153 346 1994 4 4 47 82 147 284 1995 5 4 54 100 198 352 Razem 24 41 243 468 594 1370Źródło:
Odznaczeni
Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP (lista pełna) Przez Lecha Wałęsę (1990–1995) Rok 1991W latach 1991–1992 I Klasa Orderu Zasługi RP nosiła miano Wielkiej Wstęgi. Jacques Chirac (1991) Elżbieta II (1991) Filip, książę Edynburga (1991) Laurent Fabius (1991) François Mitterrand (1991) Alain Poher (1991) Edward Raczyński (1991) Ronald Reagan (1991) Michel Rocard (1991)
Rok 1993 Jan (wielki książę Luksemburga) (19 kwietnia 1993). Mário Soares (6 maja 1993). Henryk (książę małżonek Danii) (14 czerwca 1993). Małgorzata II (14 czerwca 1993) Jacques Delors (23 czerwca 1993). József Antall (pośmiertnie) (16 grudnia 1993).
Rok 1994 Michal Kováč (20 stycznia 1994). Richard von Weizsäcker (22 czerwca 1994). Żeliu Żelew (12 lipca 1994). Kim Young-sam (5 grudnia 1994).
Rok 1995 Fernando Henrique Cardoso (16 lutego 1995). Luis Alberto Lacalle (16 lutego 1995). Carlos Saúl Menem (16 lutego 1995). Eduardo Frei (16 lutego 1995). George H.W. Bush (11 lipca 1995).
Przez Aleksandra Kwaśniewskiego – I kadencja (1995–2000) Rok 1996 William Perry (13 grudnia 1996).
Rok 1997 Henry Kissinger (14 lutego 1997). Edward Windsor, książę Kentu (2 kwietnia 1997). Nicola Mancino (15 kwietnia 1997). Romano Prodi (15 kwietnia 1997) Luciano Violante (15 kwietnia 1997) Tuanku Jaafar (Król Malezji) (23 maja 1997). John Shalikashvili (28 sierpnia 1997). Antonio Almeida Santos (1 września 1997). Antonio Guterres (1 września 1997) Ján Findra (28 listopada 1997).
Rok 1998 Javier Solana (14 stycznia 1998). Ronald Lauder (20 marca 1998) Federico Mayor y Zaragoza (28 sierpnia 1998). kard. Franz König (7 września 1998). Norman Davies (22 grudnia 1998).
Rok 1999 Vytautas Landsbergis (9 kwietnia 1999). Gediminas Vagnorius (9 kwietnia 1999) Michel Camdessus (8 grudnia 1999).
Rok 2000 Lamberto Dini (10 marca 2000). Raymond Forni (12 maja 2000). Lionel Jospin (12 maja 2000) Alain Juppé (12 maja 2000) Christian Poncelet (12 maja 2000) Kofi Annan (9 czerwca 2000).
Przez Aleksandra Kwaśniewskiego – II kadencja (2000–2005) Rok 2001 Josep Piqué i Camps (14 maja 2001). Marion Dönhoff (30 maja 2001).
Rok 2002 Silvio Berlusconi (25 lutego 2002). Pier Ferdinando Casini (25 lutego 2002) Marcello Pera (25 lutego 2002) Christina Rau (4 marca 2002). Ingrid Rüütel (12 marca 2002). Mahathir bin Mohamad (15 marca 2002). Klaus Schwab (3 kwietnia 2002)Przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej: A. Kwaśniewskiegohttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WMP20020210374/O/M20020374.pdf Ricardo Lagos (5 kwietnia 2002). Andrés Pastrana Arango (5 kwietnia 2002) Alejandro Toledo (5 kwietnia 2002) Guido de Marco (29 października 2002).
Rok 2003 Islom Karimov (10 lipca 2003). Haakon (książę Norwegii) (15 września 2003). Mette-Marit (15 września 2003). José María Aznar (26 września 2003). Felipe de Borbón y Grecia (26 września 2003) Anders Fogh Rasmussen (10 października 2003). George Robertson (27 października 2003).
Rok 2004 Szewach Weiss (9 stycznia 2004). Boris Trajkowski (pośmiertnie) (4 marca 2004). Lord Luce (4 maja 2004). Vicente Fox Quesada (4 maja 2004). José Manuel Barroso (30 czerwca 2004). Joao Bosco Mota Amaral (30 czerwca 2004) Maria Jose Ritta (30 czerwca 2004) generał Emile Lahoud (5 lipca 2004). Filip I Koburg (18 października 2004) Matylda d’Udekem d’Acoz (18 października 2004). Herman De Croo (18 października 2004) Karel De Gucht (18 października 2004) Anne-Marie Lizin (18 października 2004) Guy Verhofstadt (18 października 2004) Ion Iliescu (6 grudnia 2004).
Rok 2005 Édouard Balladur (6 stycznia 2005). Vaira Vīķe-Freiberga (4 lipca 2005). Donald Rumsfeld (8 lipca 2005). Eva Köhler (30 sierpnia 2005).
Przez Lecha Kaczyńskiego (2005–2010) Rok 2006 Wolfgang Schüssel (20 stycznia 2006). kard. Angelo Sodano (5 października 2006). Alfred Moisiu (14 listopada 2006).
Rok 2007 Andrew Bertie (10 maja 2007). Jean-Pierre Mazery (10 maja 2007) Casimir Lenard (13 lipca 2007). Borys Tarasiuk (4 grudnia 2007).
Rok 2008 İlham Əliyev (25 lutego 2008). Micheil Saakaszwili (3 marca 2008). Hosni Mubarak (11 marca 2008). Ján Čarnogurský (25 kwietnia 2008). Luís Amado (17 grudnia 2008). António José Castro Guerra (17 grudnia 2008) Manuel Henrique de Mello e Castro de Mendonça Côrte-Real (17 grudnia 2008) José Manuel Nunes Liberato (17 grudnia 2008) José Pinto Ribeiro (17 grudnia 2008) José Duarte Sequeira e Serpa (17 grudnia 2008) Rok 2009 Jaap de Hoop Scheffer (12 marca 2009). Tomasz Niewodniczański (16 marca 2009). Gediminas Kirkilas (8 maja 2009). Siergiej Adamowicz Kowalow (8 maja 2009) (data uhonorowania 30 października 2010) Matthew Festing (13 maja 2009). Gherardo Hercolani Fava Simonetti (13 maja 2009) Madeleine Albright (13 lipca 2009).
Rok 2010 ks. kardynał Tarcisio Bertone (27 stycznia 2010). (uroczystość 11 lutego 2010) ks. kardynał László Lékai pośmiertnie (24 lutego 2010). ks. kardynał Jusztinián Serédi pośmiertnie (24 lutego 2010) József Antall senior pośmiertnie (23 lutego 2010).
Przez Bronisława Komorowskiego (2010–2015) Rok 2010 Miguel Ángel Moratinos (22 listopada 2010).
Rok 2011 ks. Józef Obrembski (1 lutego 2011). Carl Bildt (29 kwietnia 2011). Catharina Elmsäter-Svärd (29 kwietnia 2011) Maud Olofsson (29 kwietnia 2011) Hans Henning Hahn (15 lipca 2011).
Rok 2012 Jan Peter Balkenende (30 marca 2012). Maria Cavaco Silva (18 kwietnia 2012). Pedro Passos Coelho (18 kwietnia 2012) Albert II Grimaldi (17 października 2012). Charlene Grimaldi (17 października 2012) Dace Seisuma (22 listopada 2012). Joachim Meisner (6 grudnia 2012).
Rok 2013