mały|Kościół w Poroninie mały|Centrum Poronina Poronin – wieś podhalańska w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tatrzańskim, w gminie Poronin. Leży 7 km od Zakopanego. Przez miejscowość przechodzi łącząca Kraków z Zakopanem droga krajowa nr 47, będąca częścią zakopianki.
Na terenie wsi utworzono dwa sołectwa Poronin i Stasikówkę.
W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.Miejscowość jest siedzibą gminy Poronin.
+Integralne części wsi Poronin SIMC Nazwa Rodzaj 1053270 Do Laska przysiółek1053286 Frąckówka część wsi1053292 Golaczki przysiółek0468826 Jesionkówka część wsi1053330 Kamieniec część wsi0468832 Kośne Hamry część wsi1053369 Kowalówka przysiółek0468849 Majerczykówka przysiółek1053412 Mur przysiółek0468855 Stasikówka przysiółek
Historia Pierwsze wzmianki o Poroninie pochodzą z roku 1624, ale nazwa Poronin, choć w odniesieniu do rzeki, pojawia się już w 1254. Przypuszcza się, iż teren dzisiejszego centrum gminy był we wczesnym średniowieczu wielką polaną wypasową, przysiółkiem Białego Dunajca, o nazwie Bańkówki albo Wańkówki. Około 1620 Poronin stał się odrębną wsią. W 1806 wybudowano tu kaplicę, a w 1833 utworzono samodzielną parafię z kościołem. Około 1813 roku powstał w Poroninie zakład przerabiający surówkę – Kuźnia Poroniańska. Wyrabiano tu doskonałe kosy i lemiesze. Stąd pochodzi nazwa części wsi – Kośne Hamry.
thumb|150px|Pomnik Włodzimierza Ilicza Lenina w Poroninie około 1966 roku Już w początkach XIX w. Poronin był letniskiem, znanym bardziej niż Zakopane. Bywali tu wielcy Polacy, jak: Jan Matejko, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leon Wyczółkowski, Jan Kasprowicz, Władysław Orkan, Leopold Staff. W latach 1913–1914 w zajeździe Pawła Guta Mostowego bywał mieszkający w pobliskim Białym Dunajcu Włodzimierz Lenin. W 1947 w budynku domu Gutów-Mostowych utworzono Muzeum Lenina a na przyległym placu postawiono jego pomnik. W 1970 organizacja Ruch planowała podpalenie muzeum jako protest przeciwko obchodom 100-lecia urodzin Lenina. Muzeum zlikwidowano w 1990, a pomnik obalono. Obecnie w tym budynku mieści się Gminny Ośrodek Kultury. We wrześniu 2014 roku miejscowy rzeźbiarz Sławomir Cudzich-Bularz wykonał drewnianą kopię pomnika. Ponad pół roku później rzeźba została zdewastowana.
Przez wiele lat Poronin był stolicą gminy. W 1977 wraz z sąsiednimi wsiami włączono go do gminy Tatrzańskiej. Jednakże z dniem 30 grudnia 1994 ponownie utworzono gminę Poronin.
Zabytki Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Dom drewniany (dawne Muzeum Lenina); willa „Stryjnia Podhalańska” z otoczeniem, drzewostanem i ogrodzeniem, ul. Piłsudskiego 28.
Turystyka i sport Tereny wokół Poronina są wykorzystywane jako tereny do uprawiania turystyki i narciarstwa. W sezonie zimowym dla turystów udostępniony jest wyciąg narciarski. W Poroninie znajduje się skocznia narciarska Galicowa Grapa, oraz wyciąg narciarski.
Przy siedzibie ochotniczej straży pożarnej jest boisko i działa drużyna piłki nożnej.
Transport Przez miejscowość przechodzi linia kolejowa nr 99 (Chabówka-Zakopane), w miejscowości znajduje się stacja kolejowa Poronin z którego odjeżdżają pociągi regionalne do Krakowa, Suchej Beskidzkiej, i pociągi pośpieszne m.in. do Gdyni, Szczecina, Warszawy, Krakowa. W miejscowości znajduje się też przystanek kolejowy Poronin Misiagi. Przez miejscowość przechodzi droga krajowa nr 47 łącząca Kraków z Zakopanem.
Osoby związane z miejscowością Michał Głowacki (1804–1846) – duchowny katolicki Jan Kasprowicz (1860–1926) – poeta Franciszek Orawiec (1896–1940) – major piechoty Wojska Polskiego Aniela Gut-Stapińska (1898–1954) – działaczka kulturalna, poetka, nowelistka i folklorystka podhalańska Józef Gąsienica Tomków (ok. 1888–1942) – przewodnik tatrzański, ratownik górski Włodzimierz Lenin (1870–1924) – rosyjski rewolucjonista Józef Galica (1924–1985) – rzeźbiarz, profesor krakowskiej ASP Bronisława Orawiec-Löffler (1929–2010) – lekarz stomatolog, działaczka społeczna Stanisław Gał (ur. 1943) – działacz kultury, fotograf Jagna Marczułajtis-Walczak (ur. 1978) – snowboardzistka, posłanka
Zobacz też Parafia św. Marii Magdaleny w Poroninie Galicowa Grapa (skocznia narciarska)
Przypisy GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części () Raport o stanie gminy Poronin w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 5 Strona gminy, sołectwo
Linki zewnętrzne
Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona
Kategoria:Wsie w powiecie tatrzańskim