Pomnik Pamięci o Zagładzie Romów – pomnik znajdujący się w północno-wschodniej części miejscowości Borzęcin (Borzęcin Dolny), w województwie małopolskim, w powiecie brzeskim, przy północnym skraju drogi wojewódzkiej nr 964.
Upamiętnione wydarzenie Latem 1942 niemieccy żandarmi i polscy policjanci zatrzymali w okolicy miejscowości Wał-Ruda grupę 29 Cyganów, w tym 3 mężczyzn, 5 kobiet (w tym jedną w bardzo podeszłym wieku) i 21 dzieci w wieku 4–12 lat oraz 1 niemowlę. Wozami miejscowych chłopów przewieziono ich do borzęckiego lasu, polecono położyć się twarzą do ziemi i zastrzelono. Udało się uciec jednemu mężczyźnie. Ofiary to Cyganie z grupy Polska Roma: Majewscy, Kwiatkowscy, Chmielewscy oraz miejscowi, osiadli prawdopodobnie w Szczurowej, Cioronie. Na miejsce egzekucji ściągnięto z okolicy mężczyzn, kazano im wykopać dół i pogrzebać zwłoki rozstrzelanych.
Powstanie miejsca pamięci thumb|240px|Klęczące dziecko. W 1959 roku szczątki ofiar zostały ekshumowane i pochowane w zbiorowej mogile na cmentarzu parafialnym w Borzęcinie Dolnym.
W 2010 roku uczestnicy Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów na miejscu mordu wkopali brzozowy krzyż.
W sobotę 23 lipca 2011 o godz. 12.00 podczas XII Międzynarodowego Taboru Pamięci Romów, odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika upamiętniającego martyrologię Cyganów.
Pomnik zaprojektowała romska artystka, absolwentka krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych – Małgorzata Mirga-Tas.
Przy drodze, na niewielkim piaszczystym wzniesieniu, na betonowym postumencie postawiono drewniane rzeźby. Drewniana płyta pomnika, a na niej od frontu-rzeźba upadającej kobiecej postaci, nad nią tablica z inskrypcją, z tyłu rzeźba klęczącego dziecka. Wokół 29 granitowych otoczaków, symbolizujących ofiary.
Na tablicy umieszczono następujący napis:
Inskrypcję przygotowała Natalia Gancarz. Jest to fragment pieśni romskiej poetki Papuszy.
Pomnik znajduje się na Małopolskim Szlaku Martyrologii Romów.
22 kwietnia 2016 pomnik został zdewastowany: stelę przewrócono z betonowej podstawy, a rzeźby porąbano na kawałki siekierą. W sierpniu 2016 roku zrekonstruowany pomnik powrócił na swoje miejsce.
Zobacz też Porajmos Dzień Pamięci o Zagładzie Romów
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Borzęcin (województwo małopolskie) Kategoria:Historia Romów Borzęcin Borzęcin Borzęcin