Jerzy Stanisław Dembowski vel Dębowski (ur. 15 kwietnia 1899 w Krakowie, zm. wiosna 1940 w Charkowie) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.
Życiorys Syn Józefa i Heleny z Urnlaufów, urodzony 15 kwietnia 1899 w Krakowie. W latach 1912–1914 należał do XIII Drużyny Skautowej i „Sokoła” w Krakowie. 16 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do 5 pułku piechoty. W szeregach 3 kompanii I baonu uczestniczył we wszystkich walkach. Po kryzysie przysięgowym został wcielony do cesarskiej i królewskiej armii i skierowany na front włoski.
3 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i jako dowódca kompanii w stopniu plutonowego służył w 34 pułku piechoty. W szeregach pułku brał udział w wojnie z bolszewikami. W dniach 3 i 4 sierpnia 1920 w bitwach pod Jabłonką odznaczył się nieprzeciętną odwagą, za co 28 lutego 1921 został odznaczony krzyżem „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1133. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 grudnia 1924 został mianowany kapitanem ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 460. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W maju 1925 został przydzielony z 34 pp do PKU Bielsk na stanowisko oficera instrukcyjnego. W marcu 1926, w związku z likwidacją stanowiska oficera instrukcyjnego, został przeniesiony do 35 pułku piechoty w Brześciu na stanowisko oficera przysposobienia wojskowego. Z dniem 15 października 1927 został przeniesiony służbowo na dziewięciomiesięczny kurs instruktorów wychowania fizycznego w Centralnej Wojskowej Szkole Gimnastyki i Sportów w Poznaniu. W kwietniu 1928 został zwolniony ze stanowiska oficera przysposobienia wojskowego pułku. Do 1932 służył w Dowództwie Okręgu Korpusu I w Warszawie w 1 Okręgowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W 1932 został przeniesiony do 36 pułku piechoty w Warszawie. 4 lutego 1934 został mianowany majorem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 i 23. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W kwietniu tego roku został przeniesiony do 3 pułku strzelców podhalańskich w Bielsku na stanowisko dowódcy batalionu. 20 lipca 1936 został dowódcą batalionu KOP „Wołożyn”.
W 1939 został przeniesiony do batalionu KOP „Skole” na stanowisko dowódcy batalionu. Na czele tego oddziału walczył w kampanii wrześniowej między innymi w obronie Lwowa. W czasie walk, po agresji ZSRR na Polskę, dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany potajemnie w bezimiennej mogile zbiorowej w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod pozycją 1019.
5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 517 – 28 lutego 1921 Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych czterokrotnie Srebrny Krzyż Zasługi – 10 listopada 1928M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości” - jako kapitan Stanisław Jerzy Dębowski.
Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Członkowie Towarzystwa „Sokół” Kategoria:Dowódcy batalionów 3 Pułku Strzelców Podhalańskich Kategoria:Dowódcy batalionu KOP „Czortków” Kategoria:Dowódcy batalionu KOP „Wołożyn” Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Obrońcy Lwowa (1939) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 34 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie 35 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej Kategoria:Oficerowie Przysposobienia Wojskowego Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918