Edward Karol Okulski ps. „Wacław” (ur. 13 lipca 1891 w Wieliczce, zm. 1940 w Kalininie) – major piechoty Wojska Polskiego i nadkomisarz Straży Granicznej, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Jana i Marii z Włodarczyków. Absolwent seminarium nauczycielskiego. W latach 1912–1914 należał do stałych drużyn polowych „Sokoła” w Wieliczce.

Po wybuchu I wojny światowej służył w Legionach Polskich. Od 8 sierpnia 1914 w 12 kompanii strzeleckiej, a następnie w 1 kompanii V baonu 1 pułku piechoty i I Brygady. W maju 1915 został przydzielony do 7 pułku piechoty, z którym to pułkiem walczył w całej kampanii legionowej. Po przeprowadzonej reorganizacji pod koniec września 1916 został przydzielony do 5 pułku piechoty. Absolwent szkoły oficerskiej pułku w Zambrowie. Po kryzysie przysięgowym, 20 września 1917 wcielono go do armii austro-węgierskiej, z którą brał udział w walkach na froncie włoskim w 20 pp, 46 pp i 13 pp. Od 30 września do 30 października 1917 był na szkoleniu w Klanzu pod Triestem.

Od 11 listopada 1918 w Wojsku Polskim. W grudniu tego samego roku został awansowany na stopień podporucznika. Brał udział w walkach na froncie litewsko-białoruskim wiosną 1919. Przydzielono go do 1 pułk piechoty Leg., z którym uczestniczył w walkach podczas wojny polsko-bolszewickiej – jako dowódca II batalionu, "wykonywał najtrudniejsze zadania powierzone w czasie od 17 VII 1920 aż do zajęcia Białegostoku. W akcji pod Drohiczynem prowadził osobiście kontratak, wypierając nieprzyjaciela z silnie bronionych pozycji". Za te czyny został odznaczony Orderem Virtuti Militari.

Od 1929 w Straży Granicznej. W 1933 szef Inspektoratu Straży Granicznej w Tczewie. 23 maja 1939 nadal pracując w Tczewie, został polskim Inspektorem Celnym na obszar Wolnego Miasta Gdańska. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 i 27. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty.

17 lipca 1939 mianowany komendantem Obwodu Straży Granicznej w Jaśle. We wrześniu 1939 walczył wraz z kompanią Straży Granicznej w składzie 2 Brygady Górskiej Grupy Operacyjnej „Jasło” Armii „Karpaty”. Znalazł się w niewoli radzieckiej i był więziony w obozie NKWD w Ostaszkowie. Zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD wiosną 1940 w Kalininie, jako jedna z ofiar zbrodni katyńskiej.

Był dwukrotnie żonaty i miał czworo dzieci: Zbigniewa (ur. 12 lutego 1922), Irenę (ur. 24 grudnia 1923), Michała (ur. 19 września 1925) oraz Zofię (ur. 13 stycznia 1929).

Awanse pośmiertne i upamiętnienie 5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień podpułkownikaDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Ponadto awansowano go pomyłkowo na stopień komisarza Straży Granicznej, a w 2008 mianowano go pośmiertnie – zgodnie z porządkiem stopni – na inspektora Straży Granicznej.

15 września 2009 na ścianie budynku przy ul. Stanisława Wyspiańskiego 4 w Jaśle (w latach 1938–1939 siedziba Komendy Obwodu Jasło Straży Granicznej) odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą trzem ostatnim komendantom Straży Granicznej Obwodu Jasło: nadkomisarzowi Zdzisławowi Rucińskiemu, nadkomisarzowi Edwardowi Okulskiemu i komisarzowi Józefowi Bocheńskiemu, ofiarom zbrodni katyńskiej.

14 maja 2010 na terenie Zespołu Szkół Miejskich nr 3 w Jaśle posadzono Dąb Pamięci poświęcony Edwardowi Okulskiemu.

W katedrze polowej Wojska Polskiego w Warszawie znajduje się tablica upamiętniająca jego osobę.

Materiały archiwalne dotyczące Edwarda Okulskiego są przechowywane w zbiorach Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, gdzie zostały przekazane przez rodzinę.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari 496 – 16 lutego 1921Dekret Wodza Naczelnego L. 2630 z 16 lutego 1921 r. Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 8, poz. 239. Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1932 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Walecznych czterokrotnie Złoty Krzyż Zasługi – 2 listopada 1938 „za zasługi w służbie granicznej”. Srebrny Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości. Krzyż Legionowy Medal za Długoletnią Służbę Odznaka Pamiątkowa Straży Granicznej Odznaka „Za Wierną Służbę” Odznaka (krzyż) Wilno (Wielkanoc 1919) Srebrny Medal Waleczności II klasy (28 czerwca 1916, Austro-Węgry)

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Kalininie kampania wrześniowa

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Członkowie Stałych Drużyn Sokolich Kategoria:Funkcjonariusze Straży Granicznej zamordowani w Kalininie Kategoria:Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (kampania wrześniowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Wieliczce Kategoria:Ludzie związani z Jasłem Kategoria:Ludzie związani z Tczewem Kategoria:Majorowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Nadkomisarze Straży Granicznej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Legionowym Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 r. Kategoria:Oficerowie piechoty Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Polacy – oficerowie armii austro-węgierskiej Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1891 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze I Brygady Legionów Polskich