Imperium Tiwanaku-Wari (hiszp. El Imperio Tiwanaku-Wari) – państwo historyczne w Ameryce Południowej, polityczna formacja dwóch centrów ekonomicznych: Wari oraz Tiwanaku, utworzona około 500/700 roku i istniejąca do około 1100/1200 roku na terenie dzisiejszych państw: Peru, Boliwii i Chile.
Określenie "Imperium" Niektórzy uczeni twierdzą, że wspólnotę Tiwanaku-Wari nie powinno określać się mianem "imperium". Dla przykładu archeolog Ruth Shady zasugerowała, aby używać określenia "luźnej sieci ośrodków ekonomicznych". Naukowcy podnoszący pogląd o istnieniu imperium (np. William Isbell, Katherine Schreiber i Luis Lumbreras) zwracają uwagę na budowę rozległej sieci dróg łączących miejscowości oraz charakterystyczną architekturę w ważniejszych ośrodkach, z których niektóre miały dużą powierzchnię. Wymagało to dużej ilości pracowników do wykonywania projektów architektonicznych. Obecnie częste odkrycia ruin dawnej cywilizacji mają miejsce w okolicach miasta Chiclayo.
Stosunki między Tiwanaku i Wari Zarówno kultura Tiwanaku jak i kultura Wari wywodziły się z andyjskiej, przedinkaskiej kultury Moche. Obie kultury dosyć szybko i niezależnie się rozwijały, podbijając coraz to nowe terytoria, jednocześnie pozwalając na pokojowe przyłączanie się plemion i zachowywanie przez lokalnych przywódców ich funkcji. Daniną było wysyłanie przez lokalne plemiona robotników do wznoszenia nowych budowli zarówno w stolicy jak i w pozostałych miejscowościach. Archeolog Joyce Marcus porównał stosunki pomiędzy kulturami do relacji pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Związkiem Radzieckim podczas zimnej wojny. Oba państwa są tak silne, że żadne nie zaatakuje drugiego w obawie przed całkowitym zniszczeniem.
Administracja Niewiele wiadomo na temat początków administracji państwowej na obszarze Tiwanaku-Wari. Niektóre z cech państwowości mogą być powiązane z wcześniejszym kulturami północnego brzegu jeziora Titicaca. Podejrzewa się, że państwo upadło około 1100 roku na skutek zmian środowiskowych oraz konfliktów społeczno-politycznych.
Zobacz też Kultura Wari Kultura Tiwanaku Historia Peru
Przypisy
Bibliografia Wendell C. Bennett, Excavations at Wari, Ayachucho, Peru, 1953. Gordon F. McEwan, The Middle Horizon in the Valley of Cuzco, Peru: The Impact of the Wari Occupation of the Lucre Basin, 1987. William H. Isbell and Gordon F. McEwan, i in., Huari Administrative Structure: Prehistoric Monumental Architecture and State Government, 1991. Katharina J. Schreiber, Wari Imperialism in Middle Horizon Peru, 1992.
Kategoria:Państwa historyczne w Ameryce Południowej Kategoria:Inkowie Kategoria:Historia Peru