Teoria Knothego-Budryka – teoria stworzona w latach 50. przez Stanisława Knothego i Witolda Budryka, opisująca przebieg deformacji występujących na powierzchni terenu spowodowanych eksploatacją górniczą. Stanowi kontynuację teorii niemieckich (Schmitza i Keinhorsta) z pierwszej połowy XX wieku.
Obserwacje Teoria powstała na bazie obserwacji zachowania się terenu na obszarze GOP. Podstawowymi spostrzeżeniami były: duży zasięg wpływów, ale istotny tylko do pewnej odległości od pola eksploatacji górniczej od pewnej odległości od krawędzi pola eksploatacji wewnątrz niecka jest płaska i osiadania przyjmują wartość maksymalną punkt przegięcia niecki wypada nad krawędzią pola lub wewnątrz niego osiadania nad krawędzią przyjmują połowę wartości maksymalnej symetryczność niecki (w przybliżeniu).
W oparciu o powyższe obserwacje wysunięto hipotezę, że pochodna profilu niecki obniżeniowej można opisać funkcją Gaussa
Pierwotne założenia Początkowo teoria przyjęła kilka założeń: obliczenia dla pokładów węgla jedna parcela płytkie zaleganie złoża (<350 m) upad złoża zbliżony do 0 niezaburzona tektonika górotwór nieściśliwy i jednorodny stany ustalone niecki.
Powyższe założenia są niemożliwe do spełnienia przy rzeczywistych warunkach. W takich przypadkach należy zastąpić jednorodną parcelę elementami złożowymi powstałymi w procesie dyskretyzacji złoża. Każdemu elementowi złoża można przypisać indywidualnie parametry (np. miąższość, głębokość zalegania itp.).
Parametry Współczynnik eksploatacji a Określa stopień obniżenia powierzchni w zależności od wyeksploatowanego pokładu. Dla pojedynczej parceli przyjmuje wartości z zakresu <0,1>(np. dla likwidacji z zawałem stropu dochodzi nawet do a=0.95, dla podsadzki np. z zakresu <0.2,0.3>). W praktyce zdarzały się przypadki kiedy a>1, przy wielopokładowej eksploatacji, spowodowane aktywacją wcześniejszych zrobów. thumb|700px|Schemat maksymalnych osiadań
gdzie: – obniżenia maksymalne, g – średnia miąższość złoża.
Gdy dysponujemy odpowiednią liczbą obserwacji:
gdzie: – objętość niecki na powierzchni terenu, – objętość wyeksploatowanego złoża.
Założenia do wyznaczenia parametru: płaskie dno niecki, niewielka zmienność miąższości, zakończenie procesu obniżania
Rozproszenie wpływów r Odległość od konturu eksploatacji do miejsca, gdzie występuje 0,61% W uproszczeniu można powiedzieć, że teren górniczy jest obszarem górniczym powiększonym o wartość r.
gdzie: H – głębokość eksploatacji, – kąt zasięgu wpływów głównych.
Odległość od osi obojętnej B Współczynnik B został wprowadzony w celu obliczeń przemieszczeń poziomych i odkształceń dla danego obszaru.
Wyznaczono go jako wartość:
Globalny współczynnik czasu c (wg A. Sroki)
gdzie: – współczynnik konwergencji [1/rok], – współczynnik czasu dla górotworu [1/rok].
Wskaźniki deformacji Wskaźniki w dowolnym miejscu oblicza się w oparciu o poniższe wzory [dostęp 2012-02-04].. Użyte oznaczenia odnoszą się do odpowiednich parametrów.
Obniżenia/osiadania
Nachylenia
Przemieszczenia poziome
Krzywizna
Odkształcenia poziome
Maksymalne wartości wskaźników Obniżenia/osiadania
w miejscu
Nachylenia
w miejscu
Przemieszczenia poziome
w miejscu
Krzywizna
w miejscu
Odkształcenia poziome
w miejscu
Przypisy
Kategoria:Eksploatacja górnicza