Maksymos z Efezu, Maksym z Efezu (ur. na początku IV w., zm. 372 w EfezieA. Zmorzanka, Maksym z Efezu, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 11, Lublin 2006, kolumna 910.) – grecki filozof neoplatoński z IV wieku. Reprezentant szkoły pergameńskiej, uczeń Edezjusza.
Praktykował teurgię i był uważany za cudotwórcę, według Eunapiusza potrafił sprawić, że posągi bogów poruszały się. Od ok. 351 był nauczycielem i przyjacielem Juliana Apostaty, miał go skłonić do porzucenia chrześcijaństwa i powrotu do dawnej religii grecko-rzymskiejA. Zmorzanka, Maksym z Efezu, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 11, Lublin 2006, kolumny 910-911.. Przyszłego władcę poznał w NikomediiSokrates Scholastyk, Historia Kościoła, III, 1, 21 lub EfezieA. Ziółkowski, Komentarz do Sokrates Scholastyk, Historia Kościoła, Warszawa 1986, s. 272.. Po wstąpieniu Juliana na tron w 361 został jego doradcą. Zamieszkał na dworze w Konstantynopolu. Prowadził tam dysputy filozoficzne i wraz z Priskosem z Epiru interpretował wróżby. Towarzyszył cesarzowi podczas wyprawy na Persję i był obecny przy jego śmierci. Z umierającym władcą prowadził dyskusję o wzniosłości duszyAmmianus Marcellinus, Dzieje rzymskie, XXV, 3,23.. Po śmierci Juliana represjonowany. Cesarz Walentynian I rozkazał go aresztować i torturować. Nałożył także na niego wysoką grzywnę. Mimo to udało mu się wrócić do łask władcyE. Wipszycka, Komentarz do Zosimos, Nowa historia, Warszawa 1993, s. 295.. Gdy za panowania cesarza Walensa rozpętano antypogańskie czystki, skierowane przeciw osobom oskarżonym o uprawianie czarów i przepowiadanie przyszłości, Maksymos poniósł śmierć w Efezie z rozkazu namiestnika prowincji Azja, Festusa. Zarzucono mu znajomość przepowiedni dotyczącej następcy WalensaAmmianus Marcellinus, Dzieje rzymskie, XXIX, 1,42..
Julian Apostata wymienia niezachowany komentarz Maksymosa z Efezu do Kategorii Arystotelesa oraz bliżej nieokreślone inne dzieła. Przypisywano mu również pisma: Peri alyton antitheseon, Peri katarchon i Peri arithmonA. Zmorzanka, Maksym z Efezu, [w:] Encyklopedia katolicka, t. 11, Lublin 2006, kolumna 911..
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Neoplatończycy Kategoria:Urodzeni w IV wieku Kategoria:Zmarli w 372