Murzyłkowate (Baetidae) – rodzina uskrzydlonych owadów należących do rzędu jętek. Zalicza się do niej około 900 gatunków występujących na całym świecie.
Rodzina kosmopolityczna.
Jaja składane w wodzie niedługo po kopulacji. Samice mogą całe wchodzić pod jej powierzchnię okryte pęcherzykami powietrza i składać je na powierzchni kamieni lub roślin. Murzyłka dwuskrzydła jest jajożyworodna – larwy wykluwają się tuż po złożeniu jaj do wody. Z tego względu osobniki z tego rodzaju żyją w fazie dorosłej długo jak na jętki – do kilkunastu dni. larwy (nimfy) żyją w wodzie wśród roślin i są dobrymi pływakami. Pływają skokowo poruszając odwłokiem w górę i dół, ale mogą też kroczyć po dnie, nieraz pod prąd. Rozwój następuje w ciągu jednego lub półtora roku.
W Polskim indeksie biotycznym osobniki z tej rodziny mają przypisane 6 punktów, co odpowiada umiarkowanej jakości wody. W brytyjskiej wersji tego indeksu rodzina ta jest uznana za najmniej wymagającą wśród jętek – z punktacją 4.
Budowa imagines Małe lub średnie owady. Ich skrzydła przednie są duże, z niewielką liczbą delikatnych żyłek. Pierwsza żyłka łokciowa i pierwsza pachowa biegną przy nasadach, prawie równolegle. Żyłka podżebrowa oddzielona od szprychowej. Żyłka środkowa nierozwidlona, ale występują za nią żyłki międzyległe. Poprzeczek jest mało. Druga para skrzydeł szczątkowa lub w ogóle nie występuje. Przy jej nasadach mogą występować ostrogi.
Budowa larw Ciało niespłaszczone. Głowa ortognatyczna. Czułki znacznie dłuższe niż szerokość głowy. Lacinia szczęki trójkątna ze spiczastym końcem. Larwy na końcu odwłoka mają trzy szczecinki. Po bokach odwłoka znajduje się 6–7 par skrzelotchawek o listkowatym kształcie bez długich wyrostków i kępek włosków przy nasadzie. Pazurki nie są dłuższe od goleni, a na stopie drugiej i trzeciej pary odnóży znacznie od nich krótsze. Po bokach tergitów od szóstego lub siódmego segmentu do końca małe, delikatne kolce. Szczecinki odwłokowe boczne owłosione są tylko od wewnętrznej strony.
Obecnie do tej rodziny należą następujące rodzaje:
Acentrella (Bengtsson, 1912) Acerpenna (Waltz and McCafferty, 1987) Americabaetis (Kluge, 1992) Apobaetis (Day, 1955) Baetiella (Ueno, 1931) Baetis (Leach, 1815) Baetodes (Needham and Murphy, 1924) Baetopus (Keffermüller, 1960) Barbaetis (Waltz and McCafferty, 1985) Callibaetis (Eaton, 1881) Camelobaetidius (Demoulin, 1966) Centroptilum (Eaton, 1869) Cloeodes (Traver, 1938) Cloeon (Leach, 1815) Diphetor (Waltz and McCafferty, 1987) Fallceon (Waltz and McCafferty, 1987) Guajirolus (Flowers, 1985) Heterocloeon (McDunnough, 1925) Iswaeon (McCafferty and Webb, 2005) Labiobaetis (Novikova and Kluge, 1987) Lugoiops (McCafferty and Baumgardner, 2003) Mayobaetis (Waltz and McCafferty, 1985) Moribaetis (Waltz and McCafferty, 1985) Paracloeodes (Day, 1955) Plauditus (Lugo-Ortiz and McCafferty, 1998) Procloeon (Bengtsson, 1915) Pseudocentroptiloides (Jacob, 1986) Pseudocloeon (Klapalek, 1905) Varipes (Lugo-Ortiz and McCafferty, 1998)
Przypisy
Bibliografia