Juliusz Rudnicki (ur. 30 marca 1881 w Siekierzyńcach, pow. Kamieniec Podolski, zm. 26 lutego 1948 w Toruniu) – polski matematyk, pracownik naukowy i nauczyciel, profesor Politechniki Warszawskiej oraz Uniwersytetu Wileńskiego i Toruńskiego, autor publikacji naukowych i podręczników.
Życiorys Dzieciństwo i młodość Juliusz Rudnicki był synem Bohdana i Joanny Luizy de domo Lemmonier. Ojciec był ziemianinem, a matka – nauczycielką. W 1901 roku skończył warszawskie gimnazjum, a następnie studiował w Paryżu, w latach: thumb|180px|Paryż, Plac Sorbony 1901–1903 – na Sorbonie (licencjat w dziedzinie nauk matematyczno-przyrodniczych), 1903–1905 – w École supérieure d’électricité (zob. Lista francuskich uczelni wyższych), gdzie uzyskał tytuł inżyniera elektrotechniki, 1905–1909 – u Emila Picarda, gdzie otrzymał Certificat d'Études Supérieures (świadectwo ukończenia kursu wyższej analizy matematycznej).
Praca w Polsce przed odzyskaniem niepodległości Po powrocie do Polski Rudnicki wykonał w Uniwersytecie Jagiellońskim pod opieką prof. Stanisława Zaremby pracę doktorską na temat „Badanie pewnego szczególnego typu wzrastania funkcji”. W 1921 roku habilitował się (również w UJ) na podstawie pracy „Funkcja nadlogarytmowa w związku z określeniem pewnej klasy funkcji całkowitych”.
Od 1912 roku Rudnicki był nauczycielem w prywatnych szkołach warszawskich, m.in. w Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie i pensjach Jadwigi Sikorskiej i Jadwigi Kowalczykówny (1914–1922; zob. Szkoła na Wiejskiej). Prowadził wykłady matematyki w Towarzystwie Kursów Naukowych (TKN) i na wyższych kursach pedagogicznych dla kobiet, prowadzonych przez Marię Sadzewiczową.
thumb|180px|Politechnika Warszawska, budynek główny Po wycofaniu się Rosjan z Warszawy (1915) wykładał geometrię analityczną na reaktywowanym UW i uczestniczył w pracach Komisji TKN (grupa mechaniczno-elektrotechniczna), przygotowującej programy studiów dla Politechniki. Działał też w Towarzystwie Pomocy Ofiarom Wojny.
Praca w Polsce międzywojennej Po reaktywacji PW Rudnicki był jednym z jej pierwszych wykładowców. Prowadził zajęcia z matematyki (przejściowo również z fizyki) na Wydziałach Inżynierii Budowlanej i Rolnej (później – Wydział Inżynierii Lądowej) oraz Budowy Maszyn i Elektrotechniki. Od 1919 roku zajmował w PW stanowisko zastępcy profesora, a w latach 1921–1923 – profesora nadzwyczajnego, wykładowcy rachunku różniczkowego i całkowego, rachunku wariacyjnego i innych działów matematyki. W latach 1921–1922 prowadził dodatkowo wykłady w Oficerskiej Szkole Topografów. thumb|180px|Uniwersytet Wileński, dziedziniec Piotra Skargi Od października 1923 roku do wybuchu II wojny światowej (1939) był profesorem zwyczajnym i kierownikiem Katedry Matematyki na wileńskim Uniwersytecie Stefana Batorego – prowadził II Seminarium matematyczne, pełnił funkcję dziekana Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego (1927–1928), był członkiem państwowej komisji egzaminacyjnej dla nauczycieli matematyki w szkołach średnich.
W latach 1931–1932 Rudnicki przebywał w Collège de France (Paryż) u Jacques’a Hadamarda jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej, gdzie m.in. wygłaszał wykłady na temat teorii momentów i związków macierzy z liniowymi równaniami różniczkowymi. W instytucie H. Poincarégo przygotowywał monografię nt. funkcji całkowitych.
II wojna światowa W latach II wojny światowej Rudnicki przebywał w Wilnie, gdzie uczył matematyki: do 24 czerwca 1941 w gimnazjum męskim, w okresie okupacji niemieckiej (1941–1944) – na tajnych kompletach szkolnych i akademickich (równocześnie pracował jako stróż nocny i kancelista), od września 1944 do stycznia 1945 – w gimnazjum żeńskim.
Okres powojenny W 1945 roku Rudnicki wykładał w Lublinie, jako profesor UMCS, oraz na Politechnice Warszawskiej (tu rozpoczynającej powojenną działalność). W tym czasie przebywał też na Pomorzu, jako mianowany przez Ministerstwo Oświaty organizator oświaty m.in. Politechniki Gdańskiej i Instytutu Bałtyckiego. W październiku tego roku został powołany na kierownika Katedry Matematyki Uniwersytetu Toruńskiego (Wydział Matematyczno-Przyrodniczy). Stworzył tu zespół, w którego skład wchodzili m.in. Stefan Glass, Stanisław Saks, Stefan Kulczycki, Leon Jeśmanowicz (doktorant Rudnickiego z roku 1945), Mieczysław Biernacki.
Działalność w stowarzyszeniach naukowych i publikacje Juliusz Rudnicki był członkiem: Société Mathématique de France, Polskiego Towarzystwa Matematycznego, Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie. Był autorem podręczników akademickich, z zakresu analizy, algebry, geometrii analitycznej, m.in. „Funkcje analityczne”, Wydawnictwa Koła Matematyczno-Fizycznego Słuchaczy Uniw. St. Batorego, Wilno 1929 (eBook PW 2009) „Rachunek różniczkowy i całkowy”. Kurs 2, nakł. Komisji Wydawniczej Tow. Bratniej Pomocy Stud. Polit. Warszawskiej, Warszawa 1918 (eBook PW 2006) „Analiza II”, nakł. „Komisji Wydawniczej” Tow. Br. Pom. Stud. Pol. Warsz., Warszawa 1922 (wyd. 3) „Rachunek różniczkowy i całkowy”. Cz. 1. „Liczby niewymierne, ciągi i szeregi”, nakł. Trzaski, Everta i Michalskiego, Warszawa 1923 „Rachunek różniczkowy i całkowy”, Cz. 2. „Funkcje i pochodne”, nakł. Trzaski, Everta i Michalskiego, Warszawa 1924 „Algebra wyższa”, Komisja Wyd. Koła Mat.-Fiz. i Astrofiz. Stud. Uniw. Stef. Batorego, Wilno 1936 (Juliusz Rudnicki, Leon Jeśmanowicz) „Rozważania ogólne o powierzchniach krzywych” (Carl Friedrich Gauss, Stefan Finkelkraut, Juliusz Rudnicki, Kazimierz Żórawski), skład główny w Księgarni E. Wende i S-ka, Warszawa 1913 „Geometrja nieeuklidesowa hiperboliczna”, Książnica-Atlas, Lwów/Warszawa 1926 „Kurs analizy matematycznej”, tom 1. Pochodne i różniczki, całki określone, szeregi, zastosowania gieometryczne (Édouard Goursat, Tadeusz J. Łazowski, Juliusz Rudnicki, Stefan Straszewicz), Drukarnia i litografja Jana Cotty, Warszawa 1914 (wyd. 2 całkowicie przerobione) „Geometria analityczna”. Cz. 1 (Juliusz Rudnicki, Leon Jeśmanowicz), Księgarnia Naukowa T. Szczęsny, Toruń 1949 oraz autorem licznych artykułów w czasopismach naukowych (część z nich spłonęła w jego wileńskim mieszkaniu w lipcu 1944).
Materiały archiwalne Juliusza Rudnickiego znajdują się w PAN Archiwum w Warszawie pod sygnaturą III-53Spis inwentarzy, Polska Akademia Nauk Archiwum w Warszawie, [dostęp 2024-02-08]..
Życie prywatne Juliusz Rudnicki miał brata (Antoniego, literata) i siostrę (Magdalenę, feministkę, pasjonatkę turystyki i myślistwa, która zginęła na afrykańskim safari w 1930 r.). Był żonaty trzy razy – jego trzecią żoną była Janina Modzelewska (1901–1971), polonistka i etnografka. Mieli jedynego syna Jana, ur. 1934, geologa.
Rudnicki chętnie uprawiał turystykę górską i kajakarstwo.
Zmarł 26 lutego 1948 roku w Toruniu, po ciężkiej chorobie. Został pochowany na Cmentarzu św. Jerzego.
Przypisy Aneks do książki zawiera listę nauczycieli i wychowawczyń (1903–1944), z informacją o wykładanym przedmiocie i okresie pracy w Szkole.
Linki zewnętrzne Publikacje Juliusza Rudnickiego dostępne w serwisie Polona
Kategoria:Absolwenci IV Rządowego Gimnazjum Filologicznego w Warszawie Kategoria:Członkowie Polskiego Towarzystwa Matematycznego Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Nauczyciele w zaborze rosyjskim Kategoria:Pochowani na Cmentarzu św. Jerzego w Toruniu Kategoria:Polscy matematycy XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1881 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Towarzystwa Kursów Naukowych (1905–1918) Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Kategoria:Zmarli w 1948