thumb|245px|Front thumb|245px|Posąg patrona Filharmonii przed frontem budynku thumb|245px|Sala koncertowa thumb|245px|Filharmonia Pomorska nocą thumb|245px|Bydgoska Fontanna Multimedialna w kształcie organów przed budynkiem Filharmonii thumb|245px|Widok od ul. Andrzeja Szwalbe thumb|245px|Elewacja wschodnia od ul. Staszica thumb|245px|Posągi polskich kompozytorów w otoczeniu Filharmonii thumb|245px|Posąg założyciela i długoletniego (1951–1991) dyrektora Filharmonii Pomorskiej Andrzeja Szwalbe Państwowa Filharmonia Pomorska im. Ignacego Jana Paderewskiego – filharmonia w Bydgoszczy, istniejąca w obecnej siedzibie od 16 listopada 1958 roku. Pełni funkcję muzycznego centrum Bydgoszczy, a także galerii sztuki i ośrodka inspiracji naukowych.

Lokalizacja Siedziba Filharmonii Pomorskiej znajduje się we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy, w centrum tzw. dzielnicy muzycznej, w otoczeniu parku im. Jana Kochanowskiego, szkół muzycznych i plenerowej galerii rzeźb kompozytorów i wirtuozów muzyki poważnej. 30 czerwca 2021 Rada Miasta Bydgoszczy nadała placowi przed Filharmonią imię Krzysztofa PendereckiegoPlac przed Filharmonią Pomorską zyskał patrona. To Krzysztof Penderecki.. w ramach porządkowania otoczenia budynku w lipcu 2021 wyburzono modernistyczny budynek kwiaciarni z l. 60., zlokalizowany przy ul. SłowackiegoZ krajobrazu Śródmieścia znikł pawilon handlowy. Od lat stał pusty i straszył.Pawilon przy Słowackiego 5 został zburzony. Wyjaśniamy dlaczego i co powstanie w tym miejscu..

Charakterystyka Filharmonia Pomorska to instytucja kulturalna, której organami wiodącymi są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Samorząd Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Realizowana działalność artystyczna to koncerty symfoniczne, kameralne oraz recitale wybitnych wirtuozów z całego świata. Na scenie organizowane są także koncerty solistów, zaproszonych zespołów filharmoników z Polski i z zagranicy, różnorodne koncerty jubileuszowe i okolicznościowe oraz sympozja i kongresy organizowane przez uniwersytety, firmy i bankiWeber Alicja: Bydgoszcz muzyczna. [w.] Kalendarz Bydgoski 1995.. Repertuar obejmuje muzykę wszystkich epok, począwszy od dawnej po prawykonania dzieł współczesnych.

W słynnej z akustyki sali koncertowej Filharmonii Pomorskiej odbywają się również nagrania muzyki poważnej i współczesnej utrwalane na płytach kompaktowych.

Dyrektorzy 1953-1991 – Andrzej Szwalbe 1991–2015 Eleonora Harendarska od 2015 – Maciej Puto Jedną z ważniejszych osób w historii Filharmonii Pomorskiej był wieloletni dyrektor Andrzej Szwalbe, dzięki któremu Filharmonia powstała i stała się uznaną sceną w Europie.

Statystyki W 2010 r. Filharmonia Pomorska wystawiła we własnej sali 360 koncertów, które obejrzało 79,2 tys. widzówhttps://bdl.stat.gov.pl/bdl/metadane/cechy/2875 dostęp 2012-02-21..

Historia Miejska Orkiestra Symfoniczna Początki Filharmonii Pomorskiej sięgają roku 1921, kiedy to w Toruniu powstało Pomorskie Towarzystwo Muzyczne oraz funkcjonujące od tegoż roku Konserwatorium Muzyczne (o uprawnieniach szkoły wyższej). Pod dyrekcją Piotra Perkowskiego – jednego z najwybitniejszych polskich kompozytorów międzywojennych – i kuratelą Alojzego Hermana 22 kwietnia 1936 roku powołano Orkiestrę Symfoniczną, a już w 1937 roku podjęto decyzję budowy nowego dla niej gmachu i wybrano na patrona niedawno zmarłego kompozytora Karola Szymanowskiego (który zresztą odwiedzał Pomorskie Towarzystwo Muzyczne). Wybuch II wojny światowej udaremnił jednak przystąpienie do rozpoczęcia budowyWitkowski L.: Szkolnictwo muzyczne Torunia w latach 1921–1939, Rocznik Toruński t. 16, Toruń 1983.. W Bydgoszczy natomiast w 1922 r. zawiązano Towarzystwo Muzyczne, jedną z jego sekcji była sekcja orkiestralna pod kierownictwem Zygmunta Urbanyi. Jednakże mimo usilnych starań, w latach 20. nie doszło do powstania zespołu symfonicznego. W 1924 r. powołano natomiast Pomorskie Towarzystwo Filharmoniczne, złożone ze środowisk muzycznych Bydgoszczy, Grudziądza i Torunia. Na 1925 rok planowano utworzenie Orkiestry Pomorskiego Towarzystwa Filharmonicznego o charakterze symfonicznym i operowym, złożonej z zawodowych muzyków. Inicjatywa ta nie powiodła się z powodu odmowy przyznania subwencji państwowychPerlińska Anna: Zanim odbył się pierwszy koncert. [w:] Kalendarz Bydgoski 1984.. W tej sytuacji gusty melomanów bydgoskich zadowalała agenda koncertowa Towarzystwa Muzycznego, która do 1930 r. organizowała systematycznie występy z udziałem wybitnych polskich i zagranicznych artystów, koncerty miejscowych orkiestr wojskowych, Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznego pod dyrekcją Wilhelma von Winterfelda, a także orkiestr z innych miast, jak np. orkiestry Teatru Wielkiego w PoznaniuPruss Zdzisław, Weber Alicja, Kuczma Rajmund: Bydgoski leksykon muzyczny. Kujawsko-Pomorskie Towarzystwo Kulturalne. Bydgoszcz 2004, s. 663–664..

Postępująca mechanizacja muzyki (film dźwiękowy, radio) przyczyniła się do stopniowej likwidacji orkiestr i zespołów w kinach Bydgoszczy, co w konsekwencji wpłynęło na wzrost bezrobocia wśród muzyków. W styczniu 1936 r., dzięki społecznej inicjatywie muzyków, zawiązała się, na zasadzie dobrowolności – bydgoska orkiestra symfoniczna. Batutę dyrygencką powierzono wówczas kapelmistrzowi Teatru Miejskiego Karolowi Kuleckiemu, a po kilku tygodniach – dyrektorowi Bydgoskiego Konserwatorium Muzycznego Wilhelmowi von Winterfeldowi. Inauguracyjny koncert Miejskiej Orkiestry Symfonicznej odbył się w dniu 8 maja 1936 r. w sali „Strzelnicy” przy ul. Toruńskiej. Od następnego roku orkiestrą kierował profesor Miejskiego Konserwatorium Muzycznego w Bydgoszczy – dyrygent Alfons Rezler, zapewniając jej podstawy organizacyjne i fachowe oraz zasilając zespół profesorami konserwatorium, zdolnymi uczniami oraz instrumentalistami orkiestr wojskowych. W 1938 roku mecenat nad orkiestrą objęło Bydgoskie Towarzystwo MuzyczneŁukaszek Ewa: 35 lat Filharmonii Pomorskiej. [w.] Kalendarz Bydgoski 1984., a władze samorządowe miasta udzielały zespołowi wydatnej pomocy. II wojna światowa i lata okupacji zniszczyły dorobek zespołu. Alfons Rezler poległ w kampanii wrześniowej, wielu muzyków zginęło, inni rozproszyli się po świecie.

Pomorska Orkiestra Symfoniczna

Po II wojnie światowej dzieło rozpoczęte przez brata podjął skierowany tu z Lublina Arnold Rezler, który w lipcu 1945 r. zorganizował zespół, będący zalążkiem Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia w Bydgoszczy. Jego skład w dużej części tworzyli członkowie zlikwidowanej właśnie (wraz z przeniesieniem władz województwa z Torunia do Bydgoszczy) Orkiestry Symfonicznej, odrodzonej w Toruniu po wojennej przerwie. Obchody 600-lecia nadania praw miejskich Bydgoszczy (1946 rok), stały się okazją do reaktywacji Miejskiej Orkiestry Symfonicznej. Jej trzon stanowili muzycy Orkiestry Symfonicznej Bydgoskiej Rozgłośni Polskiego Radia. Miejska Orkiestra Symfoniczna, pod dyrekcją Arnolda Rezlera, wystąpiła po raz pierwszy 7 maja 1946 roku, z okazji otwarcia Pomorskiego Domu SztukiBloch Maria: Muzyczne wspomnienie dojrzałego melomana (w 50-lecie Filharmonii Pomorskiej). [w:] Kalendarz Bydgoski 1997.. Jeszcze w 1946 r. orkiestrze przyznano stałą subwencję, a patronat nad nią objęło Bydgoskie Towarzystwo Muzyczne. Stanowisko dyrektora administracyjnego objął prof. Jerzy Jasieński, a kierownictwo artystyczne pozostało w rękach Arnolda Rezlera. W tym czasie zespół przyjął nazwę Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej, gdyż stale rósł zasięg jego koncertowej działalności, obejmując całe województwo bydgoskie (Bydgoszcz, Toruń, Włocławek, Grudziądz, Inowrocław). W 1949 r. po rezygnacji ze stanowiska Arnolda Rezlera, odeszła wraz z nim do Orkiestry Radiowej część członków zespołu. Po uzupełnieniu składu orkiestra liczyła 51 muzyków, a jej kierownictwo sprawowali kolejno: Olgierd Straszyński, Edward Bury, Tadeusz Wilczak, Jerzy Procner i Roman MackiewiczBartnicki Jerzy: Filharmonia Pomorska. [w:] Kultura bydgoska 1945-1984 pod red. Krystyny Kwaśniewskiej. Bydgoskie Towarzystwo Naukowe. Bydgoszcz 1984.; dyrektorem był Mieczysław Tomaszewski. Działalność orkiestry była oparta na długoletnich planach repertuarowych, umożliwiających realizację wielkich przedsięwzięć programowych. Koncerty zespołu aż do 1958 roku odbywały się w Bydgoszczy na przemian w Pomorskim Domu Sztuki oraz w Teatrze Ziemi Pomorskiej.

W 1949 r. pojawiły się problemy finansowe z powodu nieregularnych dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki. W listopadzie 1950 roku entuzjasta muzyki, młody asystent UMK Andrzej Szwalbe zainicjował społeczny Komitet Przyjaciół Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej, który w krótkim czasie zrzeszał 2 tys. członków. Podjęto składki społeczne i interwencje u władz centralnych i wojewódzkich, dzięki którym trudności finansowe zostały pokonane.

Filharmonia Pomorska Nowy rozdział w życiu muzycznym Bydgoszczy rozpoczął się we wrześniu 1951 roku w momencie powołania Andrzeja Szwalbe na stanowisko dyrektora Pomorskiej Orkiestry Symfonicznej. Nowy szef wraz z Towarzystwem Muzycznym podjął starania o upaństwowienie orkiestry, co zostało uwieńczone powodzeniem w grudniu 1952 roku. Z dniem 1 stycznia 1953 r. Pomorską Orkiestrę Symfoniczną przekształcono w Państwową Filharmonię Pomorską w Bydgoszczy. Już w lutym 1953 r. podjęto starania o budowę nowego budynku-siedziby filharmonii z obszerną salą koncertową. Dzięki zabiegom Społecznego Komitetu Budowy Filharmonii, uzyskano decyzję budowy gmachu FP w planach inwestycyjnych regionu, a także państwowych. Obiekt zlokalizowano w miejscu kortów tenisowych przy ul. Słowackiego, a jedną z przesłanek do jego umiejscowienia w tym miejscu było przesłonięcie bazyliki św. Wincentego a’PauloMarta Leszczyńska Cała Bydgoszcz budowała swoją filharmonię: narodowa w formie i socjalistyczna w treści..

26 czerwca 1954 dokonano uroczystego wmurowania kamienia węgielnego w fundamenty gmachu filharmonii przy ul. Libelta 16. Budowę zakończono jesienią 1958 roku. Nowy gmach był obszerny, posiadał dogodną lokalizację, a przede wszystkim posiadał salę koncertową o rzadko spotykanych warunkach akustycznych. 16 listopada 1958 roku odbył się uroczysty koncert inaugurujący działalność w nowym budynku, kierowany przez Zbigniewa Chwedczuka i z udziałem m.in. Henryka Sztompki. Koncert ten był transmitowany przez Polskie Radio. W następnych dniach zorganizowano okolicznościowy Festiwal Muzyczny, którego koncerty odbywały się w Bydgoszczy, Toruniu i Włocławku. W tym samym czasie Filharmonii nadano imię Ignacego Jana Paderewskiego, którego brat przyrodni Józef Paderewski od 1926 r. do śmierci mieszkał i pracował w Bydgoszczy.

Następne lata, to okres wytężonej pracy całego zespołu nad ciągłym podnoszeniem poziomu artystycznego. W wykonywaniu dzieł wokalno-instrumentalnych brał udział, współpracujący z Filharmonią od 1949 roku, chór „Arion”. Dzięki dyrektorowi Andrzejowi Szwalbe, placówka przejawiała prężność organizacyjną. W 1961 roku odbyła się pierwsza impreza muzyczna o skali krajowej – I Ogólnopolski Konkurs Pianistyczny im. I.J. Paderewskiego. Dyrekcja wystąpiła z inicjatywą organizowania każdego roku Festiwalu Muzyki Polskiej. Odbywała się też cykliczna impreza „Warszawska Jesień w Bydgoskiej Miniaturze”.