Przygody Herkulesa (ang., wł. Hercules) – amerykańsko-włoski film fabularny z 1983 roku w reżyserii Luigiego Cozziego na podst. antycznogreckiego mitu o Heraklesie. W roli tytułowej obsadzony został amerykański kulturysta Lou Ferrigno. Sequel filmu zatytułowany Herkules 2 miał swoją premierę w 1985 roku.

Fabuła Z Chaosu wyłania się wszechświat, a niego puszka Pandory zawierające wszelką esencję. Z jej fragmentów tworzy się Układ Słoneczny, w tym Ziemia pełna życia. Jej pierwszymi istotami są bogowie – Zeus, Hera i Atena ustanawiający Księżyc swą siedzibą. Z Pandory uwalnia się także zło, które może zagrozić śmiertelnikom. Atena radzi Zeusowi, by przekazał boską siłę i mądrość tylko jednemu śmiertelnikowi. Wybór pada na Herkulesa, świeżo narodzonego syna Amfitriona i Alkmeny, władców Teb z epoki brązu.

W tym samym czasie zostaje wykradziony święty miecz z tebańskiej świątyni Hery, a stojący za nim kapitan straży Valcheus dokonuje przewrotu, zabijając rodziców Herkulesa i przejmując władzę. Jednak Herkules zostaje wykradziony przez jedną służek i porzucony w łodzi. Hera testuje siłę dziecka posyłając dwa węże, które zostają pokonane. W końcu Herkulesa odnajduje bezdzietne małżeństwo.

20 lat później Herkules jest niewiarygodnie silnym i muskularnym mężczyzną. Podczas rąbania drewna nasłany przez Herę niedźwiedź zabija Herkulesowi przybranego ojca. Zabity przez Herkulesa niedźwiedź kończy jako gwiazdozbór. Władca Terry – czarnoksiężnik Minos, wykorzystując zdobycze techniki, usiłuje przejąć władzę nad światem śmiertelników. Na przeszkodzie stoi mu Herkules, na którego nasyła roboty stworzone przez bóstwo znane jako Dedal. Jeden z nich zabija przybraną matkę herosa.

Herkules na dworze króla Augiasza prezentuje swe zdolności, a także oczyszcza jego nigdy nie sprzątane stajnie. Będący pod wrażeniem Augiasz nakazuje Herkulesowi zaprowadzić swą córkę Kasjopeję do Aten. Jednak Ariadna, córka Minosa porywa księżniczkę, a Herkulesa każe utopić. Ten trafia na wyspę wygnanej z Terry czarodziejki Kirke, która obiecuje mu pomóc w walce Minosem i Ariadną. Minos i Dedal nasyłają na nich Hydrę, mechanicznego trójgłowego smoka.

Po pokonaniu Hydry Herkules i Kirke docierają do stanowiącą centrum piekła Świątynię Wieczności. Tam jest Dusza Świata, którą może posiąść Herkules. Kirke wysyła do Afryki, gdzie jej król Xenodama jest w posiadaniu latającego rydwanu Prometeusza. Xenodama zgadza się na użyczenie pod warunkiem oddzielenia Afryki od Europy, co jest możliwe dzięki magii Kirke i sile Herkulesa.

W Atlantydzie, stolicy Terry Kasjopeja ma zostać złożona w ofierze Herze po zajściu siódmego księżyca. Tam też ginie Kirke z rąk mechanicznego centaura, z którym bój toczy Herkules. Ariadna ma za zadanie uwieść herosa. Flirtuje z mężczyzną, pieszcząc jego muskulaturę, lecz ten opiera się jej i dociera do Wulkanu Feniksa uśpionego przez wykradziony z Teb święty miecz. Herkulesa zabija Minosa i Ariadnę, a następnie ratuje Kasjopeję. Oboje uciekają z tonącej Atlantydy i łączą się w miłości.

Obsada AktorRolaDubbingLou FerrignoHerkulesMarc SmithSybil DanningAriadnaPat StarkeBrad Harris król Augiasz –Ingrid AndersonKasjopeja –William Bergerkról Minos –Rossana PodestàHeraSusan SpaffordMirella D’Angelo KirkeDenise BryerBobby Rhodeskról Xenodama –John GarkoValcheusTed RusoffYehuda EfroniDorkon –Delia BoccardoAtena –Claudio CassinelliZeus –Franco Garofalozłodziej –Gabriella Georgekrólowa Alkmena, przybrana matka Herkulesa –Ralph BaldassarSostratos z Eginy, kupiec –Steven Candellkról Amfitrion, przybrany ojciec HerkulesaEdward MannixValerie MontanariChambermaid –Roger Larry (w napisach: Rocco Lerro)przyjaciel Herkulesa –Eva Robin’sDedalos –Anthony La Pennanarrator (głos) –Giovanni Cianfriglia –

Produkcja „Kiedy byłem dzieckiem, bez przerwy oglądałem filmy o Herkulesie. Ojciec przychodził do mojego pokoju w środku nocy, a ja przyglądałem się Steve’owi Reevesowi na ekranie telewizora. Krzyczał wtedy: «Jedyne, co robisz, to oglądasz Herkulesa! Zadbaj o edukację, Louie. Marnujesz swój czas».” – Lou Ferrigno o swoim uwielbieniu postaci Herkulesa. Po sukcesie Conana Barbarzyńcy we Włoszech odrodziła się moda na kino peplum i w jej ramach została ogłoszona produkcja Herkulesa w reżyserii Brunona Matteiego i ze scenariuszem Ricardo Ghione. W tym samym czasie kręcono film Siedmiu wspaniałych gladiatorów produkcji włoskiego oddziału The Cannon Group, z udziałem amerykańskiego kulturysty i aktora Lou Ferrigno. Wówczas występujący tam aktor Brad Harris zaproponował, by sportowiec zagrał Herkulesa. Zaproszony do współpracy, Ferrigno obiecał, że „podtrzyma tradycję filmów o Herkulesie” i będzie prezentował przed kamerą „najpiękniejszą możliwą muskulaturę”. W wywiadzie dla miesięcznika Muscle & Fitness Ferrigno wyjawił, że podziwiał Herkulesa i innego aktora-kulturystę, Steve’a Reevesa, odkąd był dzieckiem. Powiedział, że rola śmiertelnika o nadludzkiej sile znaczy dla niego więcej niż wygrana w zawodach Mr. Olympia. Kontrakt na występ w filmie podpisał tuż po tym, jak złożono mu ofertę. Zdjęcia rozpoczęły się 12 lipca 1982 roku, krótko po rozpoczęciu produkcji I sette magnifici gladiatori.

thumb|left|210px|Ferrigno przyznał, że jego rolę w filmie zainspirowała kreacja Steve’a Reevesa z Herkulesa (1958). Oryginalny scenariusz nie spodobał się producentom i Ferrigno, który miał zastrzeżenie do znacznej ilości przemocy i erotyki. Ferrigno, który w dzieciństwie obejrzał Herkulesa z 1958 roku i tym samym zajął się kulturystyką, forsował wersję odpowiednią dla dzieci by mogła, jak jego zainspirować następne pokolenia. Nowym reżyserem i scenarzystą został reżyser Luigi Cozzi, jednak film był już kręcony z udziałem opłaconych aktorów. Zmusiło to Cozziego do znalezienia w ekspresowym tempie miejsca dla zatrudnionych już aktorów w nowym scenariuszu.

W Przygodach Herkulesa podjęto próbę połączenia ze sobą dwóch sprzecznych gatunków filmowych: kina peplum oraz fantastyki naukowej. Dziennikarz Andrew Adler zaobserwował, że w filmie odczuwalne są także wpływy kina epickiego, ale efekt końcowy „ma przypadkową strukturę, a materiały na planie zdjęciowym nakręcono prawdopodobnie w tydzień”.

Zdjęcia studyjne były kręcone w De Paolis Studios i R.P.A.–Elios Film w Rzymie i Laboratorium Valcauda. Plenery kręcono w Grotte Di Salone i Tolfie w regionie Lacjum, które były częstą lokalizacjami w filmach peplum. Przed rozpoczęciem okresu zdjęciowego Ferrigno uczył się walki na miecze, a także przeszedł przez katorżnicze treningi siłowe, celem rozbudowania masy mięśniowej do maksimum. Na siłowni asystował mu Joe Weider, pionier kulturystyki. Po latach Ferrigno powiedział, że pracując na planie filmu, był w swojej życiowej formie sportowej.

Cozzi miał świadomość braku wysokiego budżetu i wiedział, że mitologiczne istoty tworzone metodą animacji poklatkowej nie będą dobrej jakości. Stąd narodził się pomysł uczynienia ich robotami uwiarygodniając ich toporne ruchy i brak płynności.

Lou Ferrigno i Sybil Danning nie znosili się i nie byli w stanie przebywać ze sobą na planie. Kiedy Danning wyruszyła w trasę promującą film, robiła wszystko, by każdy przeprowadzający z nią wywiad, dowiedział się o jej niechęci do Ferrigno. Twierdziła, że jej rola Ariadny została zmniejszona i zmieniona z obiektu miłosnego, ze względu na mniej ciekawszą wizję Herkulesa forsowaną przez Ferrigno. Narzekała również na to, że pierwszy scenariusz został odrzucony, ponieważ nigdy nie było na ekranie mitu Herkulesa w wersji brutalnej i erotycznej.

Wydanie filmu Przygody Herkulesa miały swoją światową premierę 12 sierpnia 1983 roku – ukazały się we Włoszech i Republice Federalnej Niemiec. W Stanach Zjednoczonych premiera trwającego dziewięćdziesiąt osiem minut widowiska nastąpiła dwa tygodnie później, 26 sierpnia. Ferrigno pojawił się na hollywoodzkim pokazie Przygód Herkulesa w charakterystycznym stroju bohatera i z odsłoniętym torsem; na miejsce przyjechał rydwanem, w ramach promocji medialnej. Obraz ukazał się w sieci kin o nazwie Showcase Cinemas. Jego dystrybucją zajęły się studia Cannon Films oraz MGM. Był też emitowany w kinach samochodowych typu drive-in.

W Turcji film ukazał się pod tytułem Herkul. Film wydano na kasetach VHS w Chorwacji (pod tytułem Nepobjedivi Herkul), Finlandii (w 1984) czy we Włoszech. W Polsce emitowany w telewizji, między innymi przez stację Warner TV.

Promocja Wizerunek Ferrigno w roli Herkulesa ukazał się na okładkach czasopism kulturystycznych (m.in. Muscle & Fitness oraz Sport–Revue).

Odbiór thumb|right|180px|Kreacja Lou Ferrigno zebrała negatywne recenzje, choć według niektórych krytyków wydawał się on idealnym kandydatem do roli Herkulesa z powodu mocno rozbudowanej muskulatury. Box office Jak podaje Andrew Yule w książce Hollywood a Go-Go: The True Story of the Cannon Film Empire, w Stanach Zjednoczonych film zainkasował jedenaście milionów dolarów. Jest dziewiętnastym najbardziej dochodowym tytułem w katalogu The Cannon Group.

Recenzje Recenzje kinowe Obraz zebrał mieszane recenzje. Dziennikarze czasopisma „Variety” okrzyknęli Lou Ferrigno mianem „wiarygodnego” Herkulesa. W omówieniu dla dziennika Austin American-Statesman Chris Walters uznał, że film zanadto opiera się na „scenach kaskadersko-kulturystycznych”, a „niezwykle szeroka – i ekspresyjnie ruchliwa – pierś Ferrigno tylko poniekąd rekompensuje jego zupełny brak zdolności aktorskich”.

Recenzja dla czasopisma „The Boston Globe” była mieszano-negatywna. Jay Carr pisał: „Problem nie leży w tym, że Herkules to głupi paker. «Napakowana» sylwetka nie zaszkodziła Steve’owi Reevesowi jedno pokolenie temu i nie szkodzi też samemu Ferrigno, choć trzeba przyznać, że jego kolosalna muskulatura wygląda nierealnie. Problem leży w scenariuszu i walorach produkcyjnych, które są byle jakie.” Carr dodał, że Przygody Herkulesa wzorowane były na Zmierzchu tytanów, co „odróżnia je od innych rip-offów” z początku lat osiemdziesiątych, które miały przypominać Gwiezdne wojny. Andrew Adler (The Courier-Journal) wydał odtwórcy roli głównej mieszaną recenzję: „Herkules w interpretacji Ferrigno pręży mięśnie klaty, rzadko robiąc na ekranie coś innego, ale przynajmniej aktor wygląda wiarygodnie w swojej roli”. W recenzji dla The Pittsburgh Press Ed Blank nazwał film tandetną podróbką Zmierzchu tytanów, a o Ferrigno pisał w podobnym tonie: „pręży te przerośnięte mięśnie torsu w ponad stu różnych scenach”.

Marylynn Uricchio, dziennikarka gazety „Pittsburgh Post-Gazette”, uznała, że narracja filmu i jego dialogi są „niedorzeczne”, ale pochwaliła ekspresję Ferrigno. Związany z Daily Press Henry Edgar – przeciwnie: napisał, że „masywne ciało Ferrigno nie może rekompensować jego braku doświadczenia aktorskiego”. Krytyk chwalił przy tym film jako „wystawny spektakl, pełen akcji i kolorów, które osiągają epickie proporcje”.

Ben Steelman, współpracujący ze „Star-News”, twierdził, że „przy Ferrigno Schwarzenegger wygląda jak miernota”, a filmowy Herkules „ewidentnie ma podobać się mamuśkom na sali kinowej”. Krytyk Robert C. Trussell uznał, że Ferrigno jako aktor „jedynie pręży mięśnie i poci się przed kamerą”.

Późniejsze opinie Leonard Maltin dokonał recenzji w swoim przewodniku filmowym, gdzie uznał, że projekt jest „głupi” i „przesadnie nafaszerowany efektami specjalnymi”. Maltin pochwalił jednak samego Lou Ferrigno, pisząc: „Były Niesamowity Hulk został niezaprzeczalnie trafnie obsadzony w swej roli”Maltin 2017, s. 615.. Chuck O’Leary z portalu FulvueDrive-in.com podsumował film jako „szokująco niekompetentnie wykonany pod każdym możliwym względem”„HERCULES (1983)”. rottentomatoes.com. [dostęp 2015-12-23].. Demian Katz (MSTable Movies) nazwał Herkulesa w wykonaniu Ferrigno „bogiem nielegalnych substancji powiększających muskulaturę”. Warunki fizyczne odtwórcy głównej roli pochwalono w recenzjach dla portali Movie Guide Database oraz Mr. Showbiz.