Roman Jerzy Bratny, pierwotne nazwisko Mularczyk (ur. 5 sierpnia 1921 w Krakowie, zm. 6 listopada 2017 w Radziach) – polski prozaik, poeta, publicysta i scenarzysta filmowy.

Życiorys thumb|Roman Bratny (Mularczyk) w 1932 roku, fot. Narcyz Witczak-Witaczyński W 1942 r. ukończył Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty „Agricola” Armii Krajowej, następnie związał się z OWZPN „Miecz i Pług” (Organizacja Wojskowa – Zbrojne Pogotowie Narodu). Pierwszy tomik swojej poezji pt. „Pogarda” ogłosił pod pseudonimem „Roman Bratny” w 1944 r. W latach 1943–1944 współpracował z pismem „Kuźnia”, a od 1944 r. był jednym z założycieli i redaktorem pisma literackiego „Dźwigary”. Walczył w powstaniu warszawskim w Śródmieściu Południowym – I Obwód „Radwan” (Śródmieście) – 3. Rejon „Ratusz – Wojskowa Służba Ochrony Powstania – VI zgrupowanie WSOP – batalion „Bełt” – 2. kompania. Z dokumentacji zgromadzonej w Centralnym Muzeum Jeńców Wojennych wynika, że por. Roman Mularczyk dostał się do niewoli w Warszawie 5 października 1944, w okresie 8 października – 20 stycznia 1945 przebywał w obozie jenieckim Lamsdorf. Po wyzwoleniu z niewoli przez pewien czas służył w Polskich Siłach Zbrojnych na terenie Francji. Powrócił do Polski.

Po wojnie studiował w Akademii Nauk Politycznych w Warszawie i był redaktorem dwutygodnika literacko-społecznego „Pokolenie” (1946–1947). W 1949 roku wstąpił do Polskiej Zjednoczonej Partii RobotniczejKryptonim „Gracze”. Służba Bezpieczeństwa wobec Komitetu Obrony robotników i Komitetu Samoobrony społecznej „Kor” 1976–1981, wybór, wstęp i opracowanie Łukasz Kamiński i Grzegorz Waligóra, Warszawa 2010, s. 128., do której należał do rozwiązania w 1990Leszek Próchniak, Magdalena Filip, Sławomir M. Nowinowski, Niezależność najwięcej kosztuje relacje uczestników opozycji demokratycznej w Łodzi 1976-1980, Łódź 2008, s.101.. Był członkiem zespołu redakcyjnego tygodnika „Nowa Kultura” (1950–1951), zastępcą redaktora tygodnika „Kultura” (1963–1971), a od 1975 kierownikiem literackim Teatru Powszechnego w Warszawie. Otrzymał nagrodę państwową II stopnia. W roku jubileuszu 45-lecia LWP 12 października 1988 roku otrzymał Nagrodę I stopnia Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie literatury.

20 sierpnia 1980 roku podpisał apel 64 uczonych, pisarzy i publicystów do władz komunistycznych o podjęcie dialogu ze strajkującymi robotnikamiApel (dokument KSS KOR, Archiwum Opozycji IV/04.05.43 [b.n.s.])..

W swoich powieściach obrazował walkę i powojenne losy swojego pokolenia. Od jego powieści Kolumbowie. Rocznik 20 pochodzi nazwa generacji literatów urodzonych około 1920 roku. W powieści tej zawarł informację, że był jednym z pierwszych pisarzy, który poznał prawdę o zbrodni w Katyniu (informacje otrzymał jeszcze w czasach konspiracyjnych od Ferdynanda Goetla)Wiesław Kot, Ja, wróg publiczny. Rozmowa z Romanem Bratnym, pisarzem, w: „Wprost”, nr 7/1992, s. 66–67.. W 1983 wydano w dużym nakładzie powieść Rok w trumnie. Zdaniem Piotra Müldner-Nieckowskiego książka „cynicznie i wymiotnie gloryfikuje stan wojenny 1981–1982”Chciejstwo w formie political fiction, „Forum Akademickie” 2014, nr 1.. Roman Bratny w roku 1992 stwierdził, że dzieło to jest „do przyjęcia”, a walkę władzy z Solidarnością określił mianem sporu „szaleńców z kretynami”.

thumb|Grób Romana Bratnego na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie Pochowany w Panteonie Żołnierzy Walczących na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera D 18 Kol lewe B-8-6).

Stefan Kisielewski stwierdził, że był on „jedynym pisarzem polskim, którego można uznać za konsekwentnego kronikarza współczesności, który niczego nie przegapił, na wszystko się ważył, był świadkiem – stronniczym, ale innych nie ma”.

Życie prywatne Syn Józefa Mularczyka (1893–1968) – legionisty, pułkownika kawalerii WP i Wandy z Repetowskich, brat Andrzeja Mularczyka. Jego pierwszą żoną była Joanna Żwirska (Halszka), następną plastyczka Alicja Wahl, z którą miał córkę, Julię. Jego wnuczką jest plastyczka Natalia Luniak. Przez ponad pięćdziesiąt lat, aż do śmierci, był mężem Ewy Bratny-Młynarskiej. Ich córka Berenika jest rolniczką, hoduje konie na Mazurach.

Nawiązania w kulturze W utworze Elektrycznych Gitar Nie pij, Piotrek z płyty A ty co Bratny jest wzorcem macho. W istocie, w twórczości Romana Bratnego przewijają się liczne wątki „męskich przygód”, a w szczególności myślistwa. Dlatego też w okresie swojej popularności Bratny był traktowany jako swego rodzaju „polski Hemingway”.

Twórczość

Scenariusze dla filmu, telewizji i radia

1954 Trudna miłość (adaptacja opowiadania „Siódmy krzyżyk młodości”, scenariusz powstał wspólnie z reżyserem Stanisławem Różewiczem) 1960 Powrót (scenariusz, adaptacja powieści „Szczęśliwi torturowani”) 1963 Śniegi płyną (widowisko telewizyjne, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1964 Naganiacz (scenariusz, adaptacja opowiadania pod tym samym tytułem) 1964 Zerwany most (scenariusz na podstawie powieści „Śniegi płyną”) 1965 Życie raz jeszcze (scenariusz, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1966 Niedziela sprawiedliwości (scenariusz filmowy) 1967 Brulion (scenariusz widowiska TV, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1967 Kontrybucja (scenariusz, adaptacja opowiadania pod tym samym tytułem) 1968 Przeszło, nie minęło (scenariusz widowiska TV, adaptacja opowiadania „Własna kula”) 1970 Kolumbowie (scenariusz serialu TV, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1973 Losy (scenariusz serialu TV, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1974 Ile jest życia (scenariusz serialu, na podst. powieści pod tym samym tytułem) 1981 Czwartki ubogich (scenariusz, na podst. opowiadania pod tym samym tytułem) 1981 Czwartki ubogich (słuchowisko radiowe, adaptacja opowiadania pod tym samym tytułem) 1982 Piwko i Zdesperowany (scenariusz widowiska TV, adaptacja opowiadania pod tym samym tytułem)

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1986) Order Sztandaru Pracy II klasy (1964) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1959) Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kultury, [w:] Trybuna Robotnicza, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazany jako Mularczyk Roman. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1987) Brązowy Medal „Za zasługi dla obronności kraju” (1966)Wojskowy Przegląd Historyczny, nr 1 (41), styczeń – marzec 1967, s. 430. Złota Odznaka Honorowa Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (1968)Złote odznaki TPP-R dla dziennikarzy /w/ "Trybuna Ludu", nr 148, 30 maja 1968, s. 4.

Nagrody Nagroda Stołecznej Rady Narodowej (1971) Nagroda Komitetu ds. Radia i Telewizji za twórczość radiową i telewizyjną (1970, 1971) Nagroda Państwowa II stopnia w dziedzinie literatury (1972) Nagroda Trybuny Ludu za kształtowanie i upowszechnianie kultury socjalistycznej (1979)Nagrody "Trybuny Ludu - 1979", "Życie Warszawy", nr 144, 22 czerwca 1980, s. 2. Nagroda Ministra Obrony Narodowej (1983) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1985) Nagroda im. Ludwika Waryńskiego (1985) w związku z XX wydaniem powieści "Kolumbowie rocznik 20"Nagrody im. Ludwika Waryńskiego, "Trybuna Ludu", nr 118, 22 maja 1985, s. 1. Nagroda Gazety Krakowskiej im. T. Hołuja „Drzewo i owoc” (1987)

Zobacz też pokolenie Kolumbów

Przypisy

Bibliografia Literatura polska. Przewodnik encyklopedyczny

Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Jeńcy Stalagu VIIIB/344 Lamsdorf Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Ludzie związani z polską prasą podziemną 1939–1945 Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Pisarze związani z Konstancinem-Jeziorną Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Powstańcy warszawscy

Kategoria:Sygnatariusze Apelu 64 Kategoria:Urodzeni w 1921 Kategoria:Zmarli w 2017