Janina Romanówna (ur. 9 października 1904 we Lwowie, zm. 11 października 1991 w Warszawie) – polska aktorka teatralna, filmowa i telewizyjna, reżyser, pedagog. thumb|Janina Romanówna i Jan Kreczmar w sztuce „Penelopa” Ludwika Hieronima Morstina (przed 1947) mały|Nagrobek Janiny Romanówny na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Życiorys Urodziła się 9 października 1904 we Lwowie, ówcześnie znajdującego się na terenie Austro-Węgier, w rodzinie Władysława Romana (1868–1905), lwowskiego aktora teatralnego, i Michaliny z Florczaków.
W teatrze debiutowała w 1921 rolą Kasztelanki w Don Juanie Tadeusza Rittnera na deskach Teatru Wielkiego we Lwowie. W latach 1921–1924 występowała na scenie lwowskich Teatrów Miejskich. W 1924 została zaangażowana przez Juliusza Osterwę do Teatru Narodowego w Warszawie. W 1925 zadebiutowała w filmie Iwonka. Do wybuchu wojny występowała na scenach warszawskich: Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego (1925–1926) i Teatru Polskiego (1926–1939).
W czasie okupacji była kelnerką w warszawskich kawiarniach, uczestniczyła w konspiracyjnym życiu artystycznym.
W 1945 została zaangażowana do Teatru Wojska Polskiego w Łodzi. W 1946 wróciła do zespołu Teatru Polskiego w Warszawie, gdzie pozostała aż do przejścia na emeryturę w 1973. Sporadycznie reżyserowała sztuki teatralne, m.in. Szalony dzień, czyli wesele Figara Pierre’a Beaumarchais’go (1955) i Głupi Jakub Tadeusza Rittnera (1959) w Teatrze Polskim w Warszawie oraz Spazmy modne Wojciecha Bogusławskiego (1966).
Była ceniona przez m.in. Andrzeja Seweryna i zasłużonym pedagogiem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie. W 1955 otrzymała tytuł naukowy profesora zwyczajnego. Była zasłużoną działaczką ZASP-u (SPATiF-u); w latach 1959–1961 wiceprezes Stowarzyszenia.
Występowała również w Teatrze Telewizji, m.in. w spektaklach: Mąż i żona Aleksandra Fredry w reż. Bohdana Korzeniewskiego jako Elwira (1955), Wesele Stanisława Wyspiańskiego w reż. Adama Hanuszkiewicza jako Radczyni (1963), Non stop Macieja Zenona Bordowicza w reż. Augusta Kowalczyka jako Antosia (1970) oraz w przedstawieniu Żywy trup Lwa Tołstoja w reż. Andrzeja Łapickiego jako Anna Karenina (1970).
Była żoną kompozytora i dyrygenta Mieczysława MierzejewskiegoMieczysław Mierzejewski, archiwum.teatrwielki.pl [dostęp 2023-12-09]..
Zmarła w Warszawie, pochowana została na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 183-6-18).
Filmografia Iwonka (1925) Kropka nad i (1928) Mocny człowiek (1929) – Nastka Żegota Głos serca (1931) – Wanda Kalina Pałac na kółkach (1932) Księżna Łowicka (1932) Małżeństwo z rozsądku (1966) – ciocia Edzia, była właścicielka ziemska Lalka (1968) – hrabina Joanna Karolowa, siostra Łęckiego
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy (1959) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (16 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 1938, 13 listopada 1953 „w związku z 40-leciem pracy Państwowego Teatru Polskiego w Warszawie”.) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki – wskazana jako Mierzejewska Janina. Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego (1967)Wręczenie Odznak Tysiąclecia, "Życie Warszawy", nr 55, 5 marca 1967, s. 11. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1988) Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1976) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1973) Odznaka "Zasłużony dla Teatru Polskiego" (1976)Wyróżnienia dla wybitnych artystów i zasłużonych pracowników, "Trybuna Ludu", nr 217, 10 września 1976, s. 9.
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Państwowa II stopnia za działalność artystyczną w minionym 10-leciu (1955) Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt pracy aktorskiej oraz pedagogicznej (1969) Nagroda Państwowa I stopnia (1974) Złoty Wawrzyn Grzymały (1990)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Janina Romanówna na zdjęciach w bibliotece Polona
Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Odznaką 1000-lecia Państwa Polskiego Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy pedagodzy Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki filmowe Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Teatralnej im. Aleksandra Zelwerowicza Kategoria:Zmarli w 1991