Kuchnia rumuńska – narodowa kuchnia Rumunii, obejmująca rozmaitość potraw wywodzących się z różnych tradycji wynikłych z kontaktów historycznych. Charakterem zbliżona najbardziej do francuskiej i włoskiej, zachowała również znaczne wpływy tureckie z czasów wielowiekowej dominacji osmańskiej. Widoczne są w niej też zapożyczenia z kuchni narodów długotrwale obecnych w przeszłości na tym terytorium (Węgrów, Niemców i Serbów).
Cechy ogólne Kuchnia ta odznacza się stosunkowo dużą ilością potraw mięsnych (wołowina, cielęcina, baranina) oraz rybnych, na ogół prażonych na ruszcie (grătar), rzadziej smażonych z użyciem głównie oleju słonecznikowego oraz innych delikatnych olejów roślinnych. Prażone na ruszcie są również mititei (mici) (rumuńska wersja kebapcze/ćevapčići), będące typową i najpopularniejszą przekąską, spożywaną na gorąco lub na zimno. Uzupełnieniem potraw mięsnych jest przede wszystkim sałata, poza tym zielony groszek, fasolka szparagowa, marchew. Z dań mącznych rozpowszechnione są makarony, zazwyczaj z sosem (pomidorowym) i z serową posypką (parmezan) bądź zapiekane z serem. Ze względu na intensywną uprawę kukurydzy szerokie zastosowanie mają jej przetwory (mąka, kasza), z których najbardziej znanym produktem jest mamałyga, przyrządzana na wiele różnych sposobów. Pozostałością kulinarnych wpływów tureckich są m.in. gołąbki sarmale, klopsiki chiftele czy gulaszowy ghiveci. Widoczniejsze są one w zakresie deserów (chałwa, rahat, baklava, różne sorbety). W skład dań deserowych wchodzą owoce (brzoskwinie, morele, kawony), poza tym lody i słodkie torty. Za najlepsze wina uznawane są pochodzące z ziem Mołdawii i Dobrudży, za narodowy napój wysokoprocentowy – destylowana ze śliwek, niezbyt mocna (22-38%) wódka ţuicăMaciej E. Halbański: Potrawy z różnych stron świata. Warszawa: Książka i Wiedza, 2000, s. 140-141..
Specyficzne dania
Zupy thumb|275px|Ciorbă de burtă (flaczki) podawane w przydrożnym barze ciorbă (zupa o charakterystycznym kwaśnym smaku) ciorbă de burtă (flaczki) ciorbă de perişoare (zupa z klopsikami) ciorbă ţărănească de văcuţă (chłopska zupa z wołowiną) ciorbă de fasole cu afumătură (grochówka z wędzonym mięsem) ciorbă de peşte "ca-n Deltă" (dunajska zupa rybna) ciorbă de salată cu afumătură (zupa z sałaty i wędzonego mięsa) ciorbă de legume (zupa warzywna) supă (ogólna nazwa na słodkie (czasem czyste) zupy, czasami słodkie odmiany ciorbă) supă (de pui) cu găluşte (rosół z kury z kluskami halušky) supă (de pui) cu tăieţei (rosół z makaronem) ciorba de praz (zupa z pora)
Mięsne thumb|275px|Mititei, musztarda i bułeczki thumb|275px|Frigărui caltaboş/chişcǎ – gotowana kiełbasa wieprzowa z mielonych organów i ryżu, w świńskiej osłonce cârnaţi – czosnkowa kiełbasa używana w Fasole cu cârnaţi chiftele – typu dużych klopsików pokrytych skorupą z mąki lub z bułki tartej ciulama – biały sos zasmażka stosowany w różnych daniach mięsnych ciulama de viţel – ciulama do cielęciny ciulama de pui – ciulama do kurczaka Drob de miel – barani haggis z mielonych podrobów zawiniętych w sadło i pieczonych jak pieczeń, tradycyjne wielkanocne danie Frigărui – szaszłyk Limba cu măsline – krowi ozór z oliwkami Mititei (Mici) – grillowane mięso mielone w rolkach musaca – ciasto z bakłażana/ziemniaków i mięsa Ostropel – metoda gotowania kurczaka lub kaczki Papricaş – gulasz Pârjoale – burger piftie – mięso w galarecie Pleşcoi Rasol – gotowane mięso z czosnkiem lub chrzanem Slănină (şuncă) – słonina şniţel – sznycel wiedeński Cordon bleu şniţel – cordon bleu mosaic şniţel – specjalność zachodniej Rumunii, dwie cienkie warstwy z różnych mięs z warzywami, grzybami lub innym nadzieniem şniţel de pui – panierowany kotlet z piersi kurczaka Stufat de miel – gulasz jagnięcy, z cebulą i czosnkiem Toba – kiełbasa (zwykle żołądek świni, nadziewany galaretką z wieprzowiny, wątroby i skóry) Tocană / tocaniţă – gulasz Tocăniţă vânătorească – gulasz z dziczyzny Tochitură moldovenească – mołdawski gulasz Tochitură ardelenească – siedmiogrodzki gulasz Varză Calita – kapusta, żeberka wieprzowe na parze, kaczka lub kiełbaski Sarmale – gołąbki
Rybne thumb|Sałatka z ikry z czarnymi oliwkami Salata de icre – sałatka z ikry Plachie din pomoru – ragout z ryb rzecznych z warzywami Saramură de crap – karp w solance Chiftele de pomoru – ciasto ryb Papricaş de pomoru – rybny paprykarz Crap okienku – panierowany filet z karpia Ghiveci cu pomoru – gulasz z ryb, warzyw Macrou afumat – wędzony filet makreli
Warzywne Ardei umpluţi – nadziewane papryki ów Dovlecei umpluţi – nadziewane cukinie Gulii umplute – nadziewane kalarepy Vinete umplute – nadziewane bakłażany sarmale – gołąbki z kapusty lub winogron ghiveci – gulasz z warzyw lub sałatka podobna do bułgarskiego gjuvec i węgierskiego leczoGhiveci: gulasz warzyw rumuńskiPrzepis na ghiveci Ghiveci cǎlugaresc – gulasz z warzyw przygotowany przez siostry zakonne w klasztorach) Tocana de ciuperci – gulasz z grzybów Iahnie Mâncare de Mazăre – gulasz z grochu Mâncare de Praz – gulasz z porów Pilaw Mamaliga – kukurydziana papka, polenta Chifteluţe de ciuperci – chiftele z grzybów zamiast mięsa Şniţel de ciuperci – smażone placki z grzybów Zacuscă
Sałatki Bors – fermentowane otręby pszenne, zakwaszenie do ciorbă Ardei copţi – z pieczonej papryki Murături – warzywa konserwowe (najczęściej w solance, ale także za pomocą octu) Castraveţi muraţi – ogórki kiszone Gogonele – marynowane niedojrzałe pomidory Varză murata – kiszona kapusta Murături asortate – z marynowanych warzyw mieszanych – cebula, czosnek, niedojrzałe pomidory, papryka, ogórki, kalarepa, buraki, marchew, seler, pietruszka korzenie, kalafior, jabłka, pigwy, niedojrzałe śliwki, małe niedojrzałe arbuzy, małe cukinie, kapusta czerwona Mujdei – z sosem czosnkowym Salata de boeuf – mielone gotowane warzywa z mięsem, majonezem i odrobiną musztardy Salata de vinete – pieczone i obrane bakłażany, krojona cebula, sól, wymieszane razem z majonezem Salata orientala – sałatka ziemniaczana z jajkiem, cebulą i oliwkami Salata de sfeclă – sałatka z buraków Salata de roşii cu Cebulka – sałatka z pomidorów i cebuli
Ciasta i desery thumb|Cozonac
thumb|Amandine thumb|Papanași Baklava – ciasto filo wypełnione orzechami z dodatkiem miodu/syropu z cukru Covrigi – precelCovrigi Gogoşi – dosłownie "pączki", ale bardziej przypominają smażone ciastoodmiany gogoşi: zdjęcia i przepisy (ros) Chałwa Rahat – rachatłukum Plăcintă – ciasto Colivă – gotowana pszenica, zmieszana z cukrem i orzechami włoskimi (często zdobiona słodyczami i cukrem pudrem), podawana na pogrzebach Cozonac – rodzaj Stollen wykonanego z drożdżowego ciasta, do zrobienia którego używa mleka, jaj, cukru, masła i innych składników Pandişpan – biszkopt Orez cu lapte – pudding ryżowy Gris cu lapte – grysik, kasza manna z mlekiem Lapte de pasăre – dosłownie ptasie mleko, krem waniliowy z bezowymi "pływającymi wyspami" Crema de Zachar ars – crème caramel/ crème brûlée Clătite – naleśniki Turtă dulce – pierniki Chec – rodzaj ciasta do kawy Papanaşi – rodzaj pączków, wykonanych ze słodkiego sera, jajek, i kaszy manny, gotowanych lub smażonych i podawanych z syropem owocowym lub dżemem i śmietaną Şarlotă – Charlotte Prăjituri – różnego rodzaju ciasta: Savarine – savarina00.html Przepis na savarina) Amandine – biszkopt czekoladowy wypełniony kremem migdałowym Joffre – ciasto wymyślone w Casa Capsa, restauracji w Bukareszcie Mucenici – słodkie ciasteczka spożywane w dniu 9 marca)Mucenici: tło i przepis
Napoje Socată – napój musujący z czarnego bzu bere – piwo Ţuică – śliwowica Horincă – śliwowica, produkowana w pobliżu granicy z Ukrainą şliboviţă – podobna do horilcă, produkowana w pobliżu granicy z Serbią Rachiu – brandy owocowe Secărică – brandy z nasion kminku Turt – silna śliwowica (nazwa pochodzi od miejscowości Turt w północno-zachodniej Rumunii) Afinată – borówkowy likier Zmeurată – malinowy likier Vişinată – wiśniowy likier vin – wino Vodcă – wódka
Znane postacie kulinariów rumuńskich Radu Anton Roman – autor rumuńskich książek kucharskich Sanda Marin – autor słynnej rumuńskiej książki kucharskiej Alexandru O. "Păstorel" Teodoreanu – międzywojenny pisarz rumuński, koneser win i żywności
Przypisy
Bibliografia Piftie de curcan www.cookery-online.com – bałkańskie i rumuńskie przepisy Nicolae Klepper: Taste of Romania. New York: Hippocrene, 1999, ,
Linki zewnętrzne Romanian Cuisine A Romanian recipes website Romanian recipe wiki