thumb|Pomnik na terenie szpitala thumb|Pomnik na miejscu jednego z masowych grobów Zbrodnia w Obrzycach – zbrodnia dokonana w latach 1942–1945 przez Niemców w Obrawaldzie (części Międzyrzecza), stanowiąca część akcji T4.
Przebieg Pierwsze transporty z chorymi zaczęły przybywać do Obrzyc na początku 1942 r. Odbywały się nocami, przy użyciu składów kolejowych wjeżdżających bezpośrednio na teren szpitala. Znajdowała się tam niewielka stacyjka, do której dochodził tor kolejowy, odchodzący od linii Wierzbno – Rzepin. Grupy ludzi przybywały w odstępach, co kilka tygodni, i liczyły od 60 do 300 osób.
Przeznaczonych do uśmiercenia umieszczano w pawilonach, które przed wojną zajmowali chorzy. Byli selekcjonowani przez personel szpitala (dr Theophil Mootz i dr Hildegarde Wernicke) do niewolniczej pracy na rzecz szpitala w ogrodach i warsztatach lub bezpośrednio do uśmiercenia. Koordynatorem procesu eksterminacji został dyrektor szpitala (od 1941 r.) . Zabijanie odbywało się poprzez podanie luminalu lub weronalu albo za pomocą zastrzyków z skopolaminą. Gdy brakowało tych środków, dożylnie wstrzykiwano powietrze. Eksterminacja odbywała się w salach Todzimmer na oddziałach VI, VIII, IX, XVIII i XIX. Zabitych chowano warstwami w masowych grobach na cmentarzyku położonym w lasku za szpitalem. Aby ukryć proceder, rodzinom zmarłych wysyłano między innymi fałszywe akta zgonu lub podawano błędne daty pogrzebów. Oprócz ludzi umysłowo chorych, niepełnosprawnych mordowano także jeńców wojennych (m.in.A. Chmielewski, Koniec niemieckiego Międzyrzecza - wspomnienia ostatniego autochtona, [w:] Ziemia Międzyrzecka w przeszłości, pod. red. B. Mykietów, M. Tureczek, Międzyrzecz 2010, s. 88. polskich), robotników przemysłowych oraz przeciwników politycznych. Obok systematycznego eliminowania ludzi przez personel szpitala, przyczyną zgonów była także wyczerpująca praca i głód. Proces eksterminacji prowadzony był do 28 stycznia 1945, czyli zaledwie dwa dni przed wkroczeniem Armii Czerwonej do Międzyrzecza.
Narodowości ofiar W szpitalu mordowano przede wszystkim Niemców, jednak wśród ofiar byli również Polacy, Rosjanie, Francuzi, Czesi, Włosi, Holendrzy, Belgowie, Ukraińcy i Litwini. Udokumentowano przypadek jednego Hindusa z oddziału Freies Indien, szkolącego się w Kęszycy Leśnej.
Liczba ofiar Rok Liczba ofiar 1942 700 1943 2240 1944 3811 1945 190 Razem 6991
Liczba prawie 7 tys. zabitych wynika z zachowanych ksiąg zgonówW. Dramowicz, Obrzyce, dzieje szpitala, Międzyrzecz 2004, s. 57.. Jednak nie zawsze prowadzono takie rejestry. Utworzona po II wojnie światowej Okręgowa Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich w Zielonej Górze na podstawie badań zakończonych w 1966 r. stwierdziła, że łączna liczba zamordowanych w Obrzycach przekroczyła 10 000W. Dramowicz, Obrzyce, dzieje szpitala, Międzyrzecz 2004, s. 49..
Miejsca pamięci Na terenie szpitala, w głównym budynku administracyjnym znajduje się Izba Pamięci. Oprócz niej powstały także dwa pomniki. Jeden w formie głazu postawiono w 1966 r. Drugi w formie krzyża znajduje się na terenie cmentarza, w miejscu jednego z masowych grobów.
Przypisy
Kategoria:Akcja T4 Obrzyce Obrzyce