thumb|Hymenofor thumb|Młody owocnik na pniu buka thumb|Hymenofor. Pory po uciśnięciu ciemnieją thumb|Owocniki na pniu brzozy thumb|Czasami tworzy formy rozpostarte Wrośniak cynobrowy, gęstoporek cynobrowy (Trametes cinnabarina (Jacq.) Fr.) – gatunek grzybów z rodziny żagwiowatych (Polyporaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Trametes, Polyporaceae, Polyporales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1776 r. Nikolaus Joseph von Jacquin, nadając mu nazwę Boletus cinnabarinus. Obecną nazwę nadał mu w 1849 r. Elias Fries, przenosząc go do rodzaju Trametes. Synonimy nazwy naukowej:
Nazwa gęstoporek cynobrowy pojawiła się w pracy Stanisława Domańskiego i in. w 1967 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako huba cynobrowa (Józef Jundziłł 1830), wrośniak cynobrowy (Franciszek Błoński 1888), żagiew cynobrowa (F. Błoński 1889). Tylko nazwa nadana przez F. Błońskiego (wrośniak cynobrowy) jest spójna z aktualną nazwą naukową.
Morfologia Owocnik O szerokości do 10 cm, półkolisty lub wachlarzowaty i bokiem przyrośnięty do podłoża. Brzeg cienki i ostry. Górna powierzchnia zwykle nierówna, pomarszczona. Kolor cynobrowy, czerwonawy lub ceglasty, u starszych osobników płowieje. Hymenofor W postaci rurek o porach w kolorze cynobrowym lub czerwonawym. Pory okrągłe lub kanciaste. Miąższ O grubości do 2 cm, cynobrowego koloru, elastyczny, włóknisty i bez zapachu. Cechy mikroskopowe; Wysyp zarodników Biały. Cechy mikroskopowe Zarodniki nieamyloidalne, cylindryczne lub eliptyczne, gładkie i bezbarwne o rozmiarach 5–8 × 2,5–3 μm. Cystyd brak Gatunki podobne Ze względu na oryginalny cynobrowy kolor i brak strefowania jest łatwy do odróżnienia od innych gatunków. Ewentualnie może być pomylony z pomarańczowcem błyszczącym (Pycnoporellus fulgens), który ma owocniki o podobnym kolorze (pomarańczowe lub ceglastoczerwone), ale występuje głównie na drzewach iglastych.
Występowanie i siedlisko Z wyjątkiem Afryki i Antarktydy występuje na wszystkich kontynentach, także na niektórych wyspach – na Hawajach, Madagaskarze i w Nowej Zelandii. Najwięcej stanowisk podano z Ameryki Północnej, Europy i Australii. W Europie Środkowej gatunek pospolity. Rozwija się na martwym drewnie (na pniach, pniakach, gałęziach) drzew liściastych, głównie na miejscach dobrze oświetlonych. Preferuje miejsca wilgotne, stąd też częściej występuje w nadrzecznych łęgach na olszach, wierzbach i brzozach, ale rośnie również na innych gatunkach drzew liściastych. Częściej występuje podczas upalnych lat.
W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na listach gatunków zagrożonych także w Szwajcarii, Anglii, Litwie i Niemczech.
Znaczenie W Europie uważany za grzyb niejadalny, jednak na opracowanej dla FAO liście jest wymieniony jako grzyb jadalny w Hongkongu i w Nepalu. Saprotrof, powoduje białą zgniliznę drewna.
Gęstoporek cynobrowy wytwarza duże ilości enzymów rozkładających ligninę i inne trudne do rozłożenia polisacharydy. Głównym enzymem odróżniającym ten grzyb z innych grzybów rozkładających ligninę jest lakaza. Aborygeni używają owocników do leczenia owrzodzenia jamy ustnej, szczególnie u ząbkujących niemowląt.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Żagwiowate