Koninklijke Marine (Królewska Holenderska Marynarka Wojenna) – marynarka wojenna Holandii, będąca częścią Holenderskich Sił Zbrojnych. Banderę okrętów stanowi flaga narodowa. Personel liczy 10 000 ludzi, a główna flota składa się z czterech dużych fregat rakietowych typu De Zeven Provinciën i dwóch małych typu Karel Doorman oraz czterech okrętów podwodnych typu Walrus i dwóch dużych ekspedycyjnych okrętów desantowych-doków typu Rotterdam, do służby wchodzą także cztery oceaniczne okręty patrolowe typu Holland. Marynarka holenderska patroluje wody dawnych Antyli Holenderskich, w marcu 2013 roku patrolowiec typu Holland, Zr.Ms. „Friesland” (P842), w trakcie 4-miesięcznego pobytu na Karaibach zatrzymał przemytników narkotykówSukces HNLMS Friesland na Karaibach. altair, 8 marca 2013.. Trzy fregaty typu De Zeven Provinciën oraz okręty wsparcia Zr.Ms. „Amsterdam” i Zr.Ms. „Johan De Witt” brały udział w operacji „Atalanta” u wybrzeży Półwyspu Somalijskiego między 2009 i 2013.

Historia najnowsza Od połowy XIX wieku W epoce pary marynarka holenderska została zredukowana z pozycji dawnej potęgi morskiej. Jej głównymi zadaniami stała się ochrona posiadłości kolonialnych w Holenderskich Indiach Wschodnich oraz Gujanie. Od połowy XIX wieku zbudowano w tym celu ponad 20 nieopancerzonych krążowników (fregat lub korwet). Z kolei dla obrony wybrzeża kraju do początku lat 90. flota wzbogaciła się o 18 niewielkich monitorów i trzy większe okręty pancerne oraz mniejsze okręty. Większość okrętów budowano w Holandii, z wyjątkiem pierwszych okrętów pancernych i torpedowców. Od lat 90. do początku XX wieku zbudowano dziewięć pancerników obrony wybrzeża, z tego sześć większych, zdolnych także do służby w koloniach oraz sześć krążowników. Ostatnim i największym pancernikiem obrony wybrzeża był „De Zeven Provinciën”, ukończony w 1910 roku.

Od początku XX wieku pojawiło się widmo zagrożenia kolonii w Indiach Wschodnich przez rozwijającą swoją marynarkę Japonię, a w Europie zagrożenie lądowe dla Holandii ze strony Cesarstwa Niemieckiego. Projekt budowy dalszych trzech pancerników obrony wybrzeża został jednak zarzucony z powodu przestarzałości tej klasy, a projekt z 1913 roku budowy aż dziewięciu pełnowartościowych pancerników – z powodów finansowych. Zbudowano jednak od 1900 roku osiem niszczycieli (typu Fret), liczne torpedowce i pierwsze okręty podwodne (oznaczane dla floty metropolii literą O, a dla kolonii literą K). Oprócz sił morskich stacjonujących w Holandii, marynarka holenderska wydzielała dywizjon okrętów stacjonujących rotacyjnie w Indiach Wschodnich oraz siły stacjonujące tam na stałe. Poza Królewską Marynarką były niewielkie okręty, głównie patrolowce, podporządkowane gubernatorowi Indii Wschodnich. Podczas I wojny światowej Holandia zdołała zachować neutralność. Jedynie podjęto wówczas budowę nowoczesnych krążowników lekkich typu Java, z pomocą niemiecką, lecz ograniczenia materiałowe spowodowały, że ukończono tylko dwa, dopiero w połowie lat 20.

W okresie międzywojennym marynarka Holandii borykała się z niedostatecznym finansowaniem, przez co ambitne plany stworzenia marynarki realnie chroniącej Indie Wschodnie nie były realizowane w wystarczającym stopniu. Od połowy lat 20. zbudowano serię ośmiu niszczycieli grupy typów Admiralen i trzech dużych kanonierek; rozwijano też liczną flotę podwodną. Dopiero w drugiej połowie lat 30. marynarka otrzymała trzeci krążownik lekki „De Ruyter”, a następnie przyjęto program większej rozbudowy floty, lecz niewiele okrętów zostało ukończonych przed zajęciem kraju przez Niemcy w 1940 roku. Z budowanych czterech krążowników ukończono tylko jeden mały krążownik „Tromp”, a drugi „Jacob van Heemskerck” został ewakuowany i ukończony w Wielkiej Brytanii. Z czterech nowo budowanych niszczycieli, tylko jeden „Isaac Sweers” został ukończony w Wielkiej Brytanii, a drugi zdobyli Niemcy (ZH1). Nie rozpoczęto w ogóle budowy trzech zaaprobowanych już wielkich krążowników z artylerią kalibru 28 cm.

II wojna światowa Na początku 1940 roku Holandia miała w służbie cztery krążowniki lekkie, osiem niszczycieli, 27 okrętów podwodnych, siedem kanonierek, ponadto liczne trałowce i okręty minowe oraz przestarzałe torpedowce i okręty obrony wybrzeża. W czasie ataku niemieckiego w kwietniu 1940 roku zatopione zostało kilka okrętów, w tym jeden niszczyciel („Van Galen”) i duża kanonierka („Johan Maurits van Nassau”), lecz większość zdołała ewakuować się do Wielkiej Brytanii, skąd kontynuowała służbę przy boku Royal Navy, podporządkowana rządowi na uchodźstwie, razem z okrętami znajdującymi się w Indiach Wschodnich. W Wielkiej Brytanii ukończono też jeden krążownik i niszczyciel, a nadto marynarka holenderska otrzymała szereg okrętów od Brytyjczyków, przede wszystkim dwa niszczyciele typu N i cztery okręty podwodne.

Holenderskie okręty brały udział w działaniach wojennych na europejskim teatrze działań, jednak przede wszystkim zostały użyte do obrony Holenderskich Indii Wschodnich po ataku japońskim na przełomie 1941/42 roku, w składzie międzynarodowego alianckiego dowództwa ABDA. Holenderski admirał Karel Doorman został dowódcą zespołu uderzeniowego sił ABDA. Kampania w Indiach Holenderskich okazała się katastrofalna dla holenderskiej marynarki, która straciła dwa krążowniki, siedem niszczycieli i osiem okrętów podwodnych, zaś w największej bitwie na Morzu Jawajskim zginął adm. Doorman. Pozostałe oraz nowo otrzymane holenderskie okręty walczyły do końca wojny, głównie na teatrze europejskim, a pod koniec wojny także w Brytyjskiej Flocie Pacyfiku. Z większych okrętów stracono jeszcze w 1942 roku na Morzu Śródziemnym niszczyciel „Isaac Sweers”.

Czasy powojenne Tuż po wyzwoleniu kraju i zakończeniu II wojny światowej Holandia przystąpiła do odbudowy marynarki, w możliwie najszerszym stopniu w oparciu o własny odbudowany przemysł stoczniowy, w tym własne wyposażenie radioelektroniczne. Z większych okrętów pozostały jej tylko dwa małe krążowniki, dwie kanonierki i dwa niszczyciele typu N zakupione od Brytyjczyków podczas wojny. W latach 1945–47 Holandia pozyskała dalsze cztery niszczyciele i inne okręty z brytyjskiego demobilu. W 1946 roku otrzymała pierwszy w swojej historii okręt lotniczy (wypożyczony lotniskowiec eskortowy ), po czym w 1948 roku zastąpiła go przez zakupiony lekki lotniskowiec „Karel Doorman”, pozostający w służbie do 1968 roku. W 1949 roku Holandia przystąpiła do NATO i równocześnie pozbyła się większości kolonii w Indiach Wschodnich, co spowodowało przeorientowanie marynarki na zadania w ramach sojuszu na Atlantyku i Morzu Północnym, skupiające się głównie na zwalczaniu okrętów podwodnych i działaniach przeciwminowych.

W latach 50. Holandia przystąpiła do wyposażania marynarki w nowe okręty własnej budowy, kończąc budowę dwóch zaczętych jeszcze przed wojną krążowników typu De Ruyter oraz budując serię dwunastu niszczycieli typów Holland i Friesland. Podjęto też budowę okrętów podwodnych, aczkolwiek nie były one liczną klasą w powojennej marynarce holenderskiej. Dla celów przeciwpodwodnych pozyskano liczne fregaty, początkowo z amerykańskiego programu pomocy wojskowej MDAP, a od lat 60. budowane w kraju. Zmianę jakościową stanowiła budowa w latach 70. dwóch dużych fregat rakietowych własnego projektu typu Tromp, a następnie dziesięciu średniej wielkości typu Kortenaer. Na przełomie lat 80/90. Holandia zbudowała dla swojej marynarki dalsze dwie fregaty rakietowe typu Jacob van Heemskerck i osiem typu Karel Doorman.

Wraz z odprężeniem po zakończeniu zimnej wojny, na przełomie XX i XXI wieku marynarka Holandii została zredukowana, a część nowoczesnych wciąż fregat sprzedano za granicę. Wcielono jednak również w tym okresie cztery nowoczesne duże fregaty rakietowe typu De Zeven Provinciën, o zwiększonych w stosunku do poprzednich okrętów możliwościach przeciwlotniczych. W latach 90. wcielono też pierwszy duży uniwersalny okręt desantowy-dok typu Rotterdam, mogący służyć do zamorskich operacji humanitarnych, a w kolejnych dwóch dekadach drugi „Johan de Witt” i jeszcze większy uniwersalny okręt wsparcia logistycznego „Karel Doorman”. Zmiana charakteru działania marynarki na zwalczanie przestępczości morskiej i operacje humanitarne spowodowała także budowę na początku XXI wieku czterech dużych oceanicznych okrętów patrolowych typu Holland. Liczebność personelu marynarki spadła z 8438 w 2002 roku do 6850 w 2015 roku (nie licząc 2800 piechoty morskiej).

Wyposażenie TypZdjęcieOkrętyZnakW służbieProducentWyporność (t)Długość (m)Fregaty (6) De Zeven Provinciën 200px|Evertsen (F805) De Zeven ProvinciënTrompDe RuyterEvertsen F802F803F804F805 2002200320042005 Royal Schelde (Damen), Vlissingen 6050 144 Karel Doorman (M) 200px|Van Amstel (F831) Van AmstelVan Speijk F831F828 19931995 Royal Schelde (Damen), Vlissingen 3373 114Okręty desantowe-doki (2) Rotterdam 200px|Rotterdam (L800) RotterdamJohan de Witt L800L801 19982007 Royal Schelde (Damen), Vlissingen 12 50016 500 176Okręty podwodne (4) Walrus 200px|Zeeleeuw WalrusZeeleeuwDolfijnBruinvis S802S803S808S810 1992199019931994 Rotterdamsche Droogdok Maatschappij, Rotterdam 2800 68Niszczyciele min (6) Alkmaar 200px|Schiedam (M860) MakkumSchiedamUrkZierikzeeVlaardingenWillemstad M857M860M861M862M863M864 198519861986198719891989 605 51Oceaniczne okręty patrolowe (4) Holland 200px|Holland (P840) HollandZeelandFrieslandGroningen P840P841P842P843 2012201320132014 Royal Schelde (Damen), Vlissingen 3750 108Okręty wsparcia logistycznego (1) Rotterdam 200px Karel Doorman A833 2015 Damen Shipyards Galați, Gałacz / Damen Schelde, Vlissingen 27 800 205Statki-bazy nurków (4) Cerberus 200px|Argus (A852) CerberusArgusNautilusHydra A851A852A853A854 19911993 - - -Okręty zaopatrzeniowe (1) 200px|Amsterdam (A836) Amsterdam A836 1995 Royal Schelde (Damen), Vlissingen 17 040 166Okręty hydrograficzne (2) „Snellius” 200px|Snellius (A802) SnelliusLuymes A802A803 20042004 Damen Shipyard Galati, Gałacz 1800 75 Okręty pomocnicze (2)Okręty szkolne (2)Holowniki (12) Łodzie desantowe (17) (Piechota morska)

Insygnia

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Wojsko holenderskie Holandia Kategoria:Jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1488