mały|prawo|350px|Komitat Maramaros na mapie Wielkich Węgier mały|130px|Herb Sas (Drag) Tarnawscy – polski ród szlachecki herbu Sas wywodzący się z wołoskiego szczepu Dragów-Sasów z komitatu Máramaros w Królestwie Węgier.
Historia Jan Długosz tak pisał o przodkach tego rodu: „Genus Waalchicum ex montibus et silvis provinciarum Russia, gui Poloniny nuncupantur duceus originem viri simplices, veraces, virtuosi, avduces, robusti, nullum officium petentes, sed offusores sanguinis”.
Ruś Czerwona przyłączona do Polski w 1340 roku odpadła od Królestwa po śmierci Kazimierza Wielkiego i weszła w skład Królestwa Węgier. W tym czasie ród Dragów-Sasów, na zaproszenie króla Węgier Ludwika Wielkiego, rozpoczął kolonizację Rusi Czerwonej. Pierwsi przedstawiciele Dragów Sasów pojawili się na Rusi Halickiej w 1359 rokuIbidem.. W 1387 roku królowa Jadwiga Andegaweńska ponownie przyłączyła Ruś Czerwoną do Polski. W 1434 roku z Rusi Czerwonej utworzono województwo ruskie, wchodzące w skład Królestwa Polskiego.
Jeden ze szczepów Dragów-Sasów skolonizował obszar dolnej Osławy. Ród Tarnawskich w okresie istnienia Korony Królestwa Polskiego, a potem Rzeczypospolitej Obojga Narodów był jednym z najznamienitszych na ziemi sanockiej.
Nazwisko Tarnawski występowało głównie wśród szlachty w województwie ruskim. Geograficzny zasięg jego występowania nie zmienił się w okresie panowania austriackiego (1772–1918), ani w okresie II Rzeczypospolitej. Dopiero w wyniku wypędzeń Polaków z Małopolskiej Wschodniej po 1944 roku, nazwisko Tarnawski pojawiło się na Ziemiach Odzyskanych, głównie w miastach Dolnego Śląska, gdzie osiedliła się większość wygnańców.
Biogramy w polskiej Wikipedii (według daty urodzin) Mikołaj z Tarnawy (ok. 1380 – ok. 1450) – protoplasta rodu Stanisław Tarnawski (ok. 1480 – ok. 1560) – kanonik przemyski Stanisław Tarnawski (ok. 1540 – ok. 1605) – chorąży sanocki Krzysztof Tarnawski (ok. 1540 – ok. 1610) – rotmistrz królewski, uczestnik wyprawy Batorego przeciw Moskwie Leonard Tarnawski (1845–1930) – poseł na Sejm galicyjski i Sejm Ustawodawczy (1919–1922), jeden z twórców konstytucji marcowej Apolinary Tarnawski (1851–1943) – lekarz, pionier ziołolecznictwa Wincenta Tarnawska z d. Waygart (1854–1943) – żona Leonarda, działacz społeczny Mieczysław Tarnawski (1866–1928) – ksiądz, profesor, historyk Kościoła, kapelan wojskowy, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1920, kawaler Orderu Virtuti Militari Rudolf Tarnawski (1869–1946) – oficer austro-węgierski, polski generał Władysław Tarnawski (1885–1951) – filolog anglista, tłumacz wszystkich dzieł Szekspira, działacz antykomunistyczny Wit Tarnawski (1894–1988) – lekarz, pisarz, krytyk literacki Stefan Tarnawski (1898–2001) – żołnierz AK, powstaniec warszawski, lekarz Kazimierz Tarnawski (1899–1940) – kapitan Wojska Polskiego, zamordowany w Katyniu Antoni Tarnawski (1902–1940) – nauczyciel, por. piechoty rez., zamordowany w Charkowie Julian Tarnawski (1908–1940) – sędzia, por. piechoty rez., zamordowany w Katyniu Tadeusz Tarnawski (1923–1987) – żołnierz lwowskiego okręgu AK, sybirak, pisarz Adam Tarnawski (1923–2015) – artysta malarz, twórca kodyzmu Józef Tarnawski (1924–1983) – żołnierz partyzantki antykomunistycznej w oddziale „Ognia” Mieczysław Tarnawski (1924–1997) – aktor Tadeusz Tarnawski (1926–2011) – żołnierz lwowskiego okręgu AK, inżynier, wykładowca uniwersytecki Jerzy Tarnawski (ur. 1945) – nauczyciel, historyk Elżbieta Tarnawska (ur. 1975) – nauczyciel, teolog Marcin Tarnawski (ur. 1978) – Były profesor UJ
Zobacz też Represje ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich 1939–1946 Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Wysiedlenie Polaków ze Lwowa Wysiedlenie Polaków z Kresów Wschodnich w latach 1955–1959
Przypisy
Bibliografia Darowski-Weryha A., Znaki pieczętne ruskie. Noty heraldyczne, Paryż 1862. Dąbkowski P., Szkice z życia szlachty sanockiej w XV stuleciu, [w:] Rocznik Heraldyczny, VI, 1923. Dąbkowski P., Wędrówki rodzin szlacheckich. Karta z dziejów szlachty halickiej, [w:] Księga pamiątkowa ku czci Oswalda Balzera, Lwów 1925. Dobrzański-Demkowicz B., Szlachta zagrodowa Ziemi Czerwieńskiej. Jej pochodzenie i przeszłość, Stanisławów 1938. Fastnacht A., Osadnictwo Ziemi Sanockiej 1340–1650, Wrocław 1962. Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny Ziemi Sanockiej w średniowieczu, część 1, Brzozów 1991. Fastnacht A., Słownik historyczno-geograficzny Ziemi Sanockiej w średniowieczu, część 2, Brzozów-Wzdów-Rzeszów 1998. Gawroński F. R., Stare rusko-polskie rody na Rusi do końca XVI w., Przew. Nauk.-Liter., 1918. Gorzkowski M., O rusińskiej i rosyjskiej szlachcie, Kraków 1876. Horoszkiewicz R., Szlachta zaściankowa na ziemiach wschodnich. Warszawa 1936. Hruszewski M., Szlachta ukraińska w Galicji na przełomie XVI i XVII w., [w:] Z dziejów Ukrainy, pod red. W. Lipińskiego. T. XXIV, Kijów 1912. Janeczek A., Osadnictwo pogranicza polsko-ruskiego. Województwo bełskie od schyłku XIV do początku XVII w., Wrocław 1991. Jabłonowski A., Źródła Dziejowe, t. XVIII, cz. II, s. 287–288. Jastrzębski St., Kim jesteśmy? O szlachcie zagrodowej w Małopolsce Wschodniej, Przemyśl 1939. Jawor G., Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000. Kucharski W., Ludność ziemi sanockiej na schyłku XVIII w. (na podstawie urzędowego protokołu Magistratu sanockiego). Przyczynek do historii Sanoka, Sanok 1907. Maleczyński K., Urzędnicy grodzcy i ziemscy lwowscy w latach 1352–1783, Zabytki Dziejowe, t. VI, z. 1, Lwów 1938. Marcinek R., Ślusarek K., Materiały do genealogii szlachty galicyjskiej, cz. I: A-K, Kraków 1996. Paprocki B., Herby rycerstwa polskiego przez Bartosza Paprockiego zebrane i wydane r. p. 1584 wydanie Kazimierza Józefa Turowskiego, Kraków 1858 Piekosiński F., O źródłach heraldyki ruskiej, [w:] Rozprawy Akademii Umiejętności Wydział Historyczno-Filozoficzny, seria 2, T. 13, Kraków 1899. Polaczkówna H., Fundacje dla potomków szlachty galicyjskiej, [w:] Miesięcznik Heraldyczny, R. 14, 1935. Prochaska A., Ze źródeł do genealogii szlachty województwa ruskiego, [w:] Miesięcznik Heraldyczny, R. 6, 1913. Pulnarowicz W., Rycerstwo polskie Podkarpacia (Dawne dzieje i obecne obowiązki szlachty zagrodowej na Podkarpaciu), Przemyśl 1937. Sas P. (Prószyński Marceli), Szlachta zagrodowa, Lwów b.r.w. Sochaniewicz K., W sprawie heraldyki ruskiej i badań nad rozsiedleniem szlachty na ziemiach ruskich, Poznań 1925. Ślusarek K., Szlachta w Galicji Wschodniej na przełomie XVIII i XIX wieku. Rozmieszczenie terytorialne i liczebność, „Studia Historyczne”, z. 2, R. XXXIV, 1991. Ślusarek K., Jahniszczak W., Szlachta w miasteczkach Hałyczyny w kinci XVIII st. Początku XIX st., [w:] Aktualni problemy rozwytku mist ta miśkoho samowriaduwannia (istoria i suczasnist), Równe 1993. Ślusarek K., Drobna szlachta w Galicji 1772–1848, Kraków 1994. Tarnawski A., Szlachta zagrodowa w Polsce południowo-wschodniej (materiały do bibliografii), Lwów 1938. Tarnawski A., Bibliografia szlachty zagrodowej Małopolski Wschodniej, Lwów 1938. Trzecieski J., Pamiętniki i wspomnienia z sanockiej ziemi. Cz. I. Krosno 1907. Trzyna E., Ziemia Sanocka i struktura jej własności feudalnej od połowy XVI do drugiej połowy XVII wieku, „Rocznik Województwa Rzeszowskiego”, 9, 1978. Wyrostek L., Ród Dragów – Sasów na Węgrzech i Rusi Halickiej, Kraków 1932. Początki sąsiedztwa. Pogranicze etniczne polsko-rusko-słowackie w średniowieczu, pod red. M. Parczewskiego i S. Czopka, Rzeszów 1996. Poczet szlachty galicyjskiej i bukowińskiej, Lwów 1857. Tom 1. Ziemia przemyska, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1628 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś, Przemyśl-Rzeszów 1997; część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1651 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś; Przemyśl-Rzeszów 1997; część 3. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej z 1658 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś; Przemyśl-Rzeszów 1999; część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej z 1674 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś, Przemyśl-Rzeszów 2000. Tom 2. Ziemia sanocka, część 1. Rejestr poborowy ziemi sanockiej z 1640 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś, Przemyśl-Rzeszów 1998; część 2. Rejestr poborowy ziemi sanockiej z 1655 roku, wyd. Z. Budzyński, K. Przyboś, Przemyśl-Rzeszów 1999.