Witold Tomassi (ur. 13 sierpnia 1912 w Kaliszu, zm. 13 marca 1997 w Warszawie) – polski fizykochemik, specjalista w zakresie elektrochemii i termodynamiki chemicznej, naukowiec i nauczyciel akademicki.

Życiorys Pradziadek Witolda Tomassi, prawdopodobnie pochodzenia włosko-węgierskiego, przybył do Polski po węgierskiej Wiośnie Ludów (1848) i zamieszkał na wsi pod Łęczycą. Jego prawnuk urodził się w Kaliszu, w rodzinie Lubosława (1884–1945) i Marianny Aleksandry ze Stefanowiczów (1886–1945). W roku 1919 rodzina zamieszkała w Warszawie, gdzie Witold Tomassi ukończył Państwowe Gimnazjum im. Tadeusza Czackiego. W 1930 roku rozpoczął studia inżynierskie na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie już w roku 1933 został zastępcą asystenta. Studia ukończył z wyróżnieniem w 1935 roku. Od września 1936 pracował w Zakładzie Chemii Fizycznej PW na stanowisku asystenta, a następnie starszego asystenta. W latach 1937/1938 towarzyszył Ministrowi Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, Wojciechowi Świętosławskiemu, w wyjazdach do królestw Rumunii i Węgier. Stopień doktora nauk technicznych otrzymał – również z wyróżnieniem – w kwietniu 1939 roku.

W latach II wojny światowej uczestniczył w tajnym nauczaniu na Uniwersytecie Warszawskim (wykłady z chemii ogólnej i nieorganicznej) i w Liceum im. Joachima Lelewela. Uczył też legalnie w Liceum Metaloznawczo-Odlewniczym.

W 1941 zorganizował wywiad przemysłowy ZWZ-AK Okręgu Warszawskiego. Był kierownikiem wywiadu przemysłowego w II Wydziale Okręgu Warszawskiego (od lipca 1943 – II Wydziału Obszaru Warszawskiego AK). Działał pod pseudonimami „Metalowiec” i „Przemysłowiec”. Za tę działalność otrzymał dwie pochwały oraz podziękowanie od Rządu Polskiego w Londynie. Wywiad przemysłowy AK został zlikwidowany w sierpniu 1944 roku, a jego pracownicy nie dostali przydziałów mobilizacyjnych, a otrzymali rozkaz opuszczenia Warszawy – Tomassi spędził okres powstania warszawskiego u rodziny w Tarczynie.

Na początku 1945 roku Witold Tomassi wrócił do Warszawy i do pracy na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, gdzie w tym samym roku przeprowadzono przewód habilitacyjny, zakończony nadaniem tytułu docenta chemii fizycznej (zatwierdzonym przez Ministra Oświaty pismem z 30.11.1945) i powierzeniem stanowiska kierownika Zakładu Chemii Fizycznej (od 1951 r. – Katedra Chemii Fizycznej). W listopadzie 1946 roku został mianowany docentem etatowym, w listopadzie 1948 roku – profesorem nadzwyczajnym chemii fizycznej (dekret Prezydenta Rzeczypospolitej), a w 1958 roku – profesorem zwyczajnym.

Poza pracą Politechnice Warszawskie Witold Tomassi był w latach 1945–1948 nauczycielem w III Gimnazjum i Liceum Miejskim (1945–1946) i w Państwowym Liceum Chemicznym (1945–1948). Kierował też Pracownią Elektrochemiczną w Głównym Instytucie Chemii Przemysłowej (1948–1951).

Witold Tomassi opuścił Politechnikę Warszawską w 1970, na znak protestu przeciw reformie uczelni wyższych, przeprowadzonej po wydarzeniach marcowych 1968 (przekształcenie katedr w instytuty) – został kierownikiem Instytutu Chemii w Wojskowej Akademii Technicznej. W latach 1975–1982 (do emerytury) pracował w radomskiej filii Politechniki Świętokrzyskiej, a następnie jako doradca naukowy w Instytucie Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie.

Był mężem Elżbiety z Jakubowskich (1914–1987).

Zmarł w Warszawie, został pochowany na cmentarzu parafialnym w TarczynieAndrzej Liczbiński, „Wykaz profesorów Politechniki Warszawskiej zmarłych w latach 1988–2000”..

Zajmowane stanowiska Witold Tomassi był zatrudniony w okresie: 1933–1939 i 1945–1970 – na Wydziale Technologii Chemicznej Politechniki Warszawskiej, od 1947 roku jako kierownik Katedry Chemii Fizycznej (funkcję przejął od prof. Wojciecha Świętosławskiego; był również dziekanem Wydziału), 1970–1975 – w Wojskowej Akademii Technicznej, jako dyrektor Instytutu Chemii, 1975–1982 – w filii Politechniki Świętokrzyskiej w Radomiu (później – Wyższa Szkoła Inżynierska w Radomiu i Politechnika Radomska, a obecnie Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu), jako profesor zwyczajny na Wydziale Materiałoznawstwa i Technologii Obuwia, 1982–1988 – w Instytucie Mechaniki Precyzyjnej w Warszawie, jako doradca naukowy.

Tematyka pracy naukowej i publikacje Witold Tomassi był specjalistą w dziedzinie elektrochemii. Za szczególnie doniosłe są uważane jego osiągnięcia dotyczące zastosowania elektrod wykonanych z węgla aktywnego (elektrody proszkowe), których zastosowanie pozwoliło zmniejszyć zużycie energii potrzebnej do elektrolizy dzięki wykorzystaniu energii adsorpcji. Badania procesów regeneracji elektrod proszkowych, tracących aktywność po zajęciu miejsc aktywnych na ich powierzchni, było opracowanie zasad działania proszkowych elektrod dwubiegunowych i elektrolizerów z obwodami wtórnymi (przykład: wykorzystanie elektrod nasyconych chlorem w procesie chlorowania związków organicznych). Zastosowanie elektrolizerów zawierających obwody wtórne w galwanotechnice pozwoliło nie tylko zmniejszyć zużycie energii, ale również poprawić jakość otrzymywanych powłok galwanicznych.

Witold Tomassi jest autorem ponad 270 publikacji naukowych i 10 patentów. Wyniki badań elektrod proszkowych zostały opublikowane np. w „Advances in Chemical Physics” w 1961 roku. W „Electrochimica Acta” i „Journal of Electroanalytical Chemistry” ukazały się w latach 1959–1979 artykuły: Étude potentiométrique des couches adsorptives sur la poudre de charbon (1959), Untersuchungen des mechanismus einer mit kohle ausgeführten chlorelektrode mit hilfe von pulverelektroden (1960), Über die erscheinung der verminderung des potentials der pulverelektrode im system Cl2/Cl−/H2O und die möglichkeit einer auswertung desselben (1962), Etude sur les proprietes electrochimiques des poudres (1962), Sur la possibilite de realiser une grande economie d'energie electrique dans le processus de l'electrolyse au moyen des electrodes a poudre (1962), Critere thermodynamique d'estimation des poudres destinees a la construction des electrodes'''' (1963), Application de l'electrode a poudre bipolaire au couplage de deux processus d'electrolyse (1965), Methode nouvelle et aisee d'obtention des electrodes Ag/AgCl/Cl− (1974), New methods of fabricating β-alumina (1979).

Wyniki prac dotyczących elektrod proszkowych i elektrolizerów z obiegami wtórnymi zostały również opatentowane w Polsce: Witold Tomassi: Sposób prowadzenia elektrolizy z zastosowaniem elektrod proszkowych (1962), Witold Tomassi, Zbigniew Dominiczak: Sposób utrzymywania zdolności adsorpcyjnej elektrod proszkowych, Witold Tomassi, Jerzy Bryłka: Układ do prowadzenia procesów elektrochemicznych (1979)

Wynalazków nie opatentowano poza Polską, co Witold Tomassi komentował (fragment własnoręcznie sporządzonego CV):

Bogdan Brózda, w artykule Ojciec i syn (poświęconym W. Tomassiemu i jego synowi – Piotrowi), napisał na ten temat:

Powszechnie znanymi publikacjami Witolda Tomassiego są podręczniki akademickie (opracowania własne, ze współautorami i tłumaczenia), np: Witold Tomassi, Chemia nieorganiczna, wyd. Fuksiewicz 1949, PWN 1952 i 1953,

Witold Tomassi, Jony i atomy jako składniki materii, PWN 1952, Witold Tomassi, Podstawy termodynamiki chemicznej, PWN 1950 i 1953, Witold Tomassi, Termodynamika chemiczna, tom I – PWN 1954, tom II – PWN 1955, tom III – PWN 1956, Witold Tomassi, Helena Jankowska, Chemia fizyczna, skrypt tom I – wyd. PW 1970, tom II – wyd. PW 1971; WNT 1973 i 1980, Aleksander Brodski (tł. z ros.: Witold Tomassi), Termodynamika chemiczna, cz. 2, PWT 1951, Smith J. M. (tł. z ang.: Witold Tomassi przy współudziale Marii Prokopowicz) Kinetyka procesów chemii stosowanej, PWT 1960, Aleksander Brodski (autoryzowany popr. i uzup. przekład z ros.: Józef Hurwic i Witold Tomassi), Chemia fizyczna'', PWT 1951, PWN 1954.

Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Armii Krajowej Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 – na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal PAN im. Marii Skłodowskiej-Curie Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1978) Krzyż Oficerski Orderu Korony Rumunii (Rumunia) Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi Republiki Węgierskiej (Węgry) Medal Universite Libre de Bruxelle (Belgia, dwukrotnie, w latach 1956 i 1966) Źródło

Wspomnienia Jerzy Bryłka, jeden ze studentów, a następnie doktorantów i współpracowników Witolda Tomassiego napisał:

Syn W. Tomassiego, dr Piotr Tomassi, który zajmuje się również problemami elektrochemii i galwanotechniki, pisał o ojcu m.in.:

Przypisy Informacja na podstawie www.sciencedirect.com; Search Results Author: Witold Tomassi, data dostępu=2011-10-15

Linki zewnętrzne

Kategoria:Ludzie urodzeni w Kaliszu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polscy fizykochemicy Kategoria:Polscy inżynierowie Kategoria:Ludzie związani z Gimnazjum i Liceum im. gen. Józefa Sowińskiego w Warszawie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Świętokrzyskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Radomiu Kategoria:Urodzeni w 1912 Kategoria:Zmarli w 1997