thumb|Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Krakowie Panteon Narodowy w Krakowie – miejsce spoczynku najwybitniejszych twórców narodowej sztuki, kultury i nauki, kontynuacja idei krypty zasłużonych na Skałce. O pochówkach decyduje Kapituła Panteonu, w której składzie znaleźli się: minister kultury i dziedzictwa narodowego, prezes Polskiej Akademii Nauk, prezes Polskiej Akademii Umiejętności, rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, metropolita krakowski, prezydent Miasta Krakowa oraz przewodniczący Rady Fundacji Panteon Narodowy.
Idea Historia Idea Panteonu Narodowego w Krakowie narodziła się w maju 2009 po wycofaniu się ojców Paulinów z rozbudowy krypty zasłużonych na Skałce. Pomysłodawcą tej idei był prof. Franciszek Ziejka.
Projekt uzyskał szerokie poparcie środowisk twórczych w podpisanym 26 stycznia 2010 liście intencyjnym wyrażającym chęć budowy w Krakowie Panteonu Narodowego przy kościele św. Piotra i Pawła znajdującego się przy ul. Grodzkiej 52a.
Następstwem listu było utworzenie Fundacji „Panteon Narodowy”, powołanej przez 11 publicznych uczelni Krakowa (Uniwersytet Jagielloński, Akademia Sztuk Pięknych, Akademia Muzyczna, Akademia Górniczo-Hutnicza, Uniwersytet Ekonomiczny, Politechnika Krakowska, Uniwersytet Pedagogiczny, Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna, Akademia Wychowania Fizycznego, Uniwersytet Rolniczy, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II), Polską Akademię Umiejętności oraz Archidiecezję Krakowską.
Prowadzone prace Prace przygotowawcze rozpoczęły się w październiku 2010, a otwarcie pierwszej części nastąpiło 27 września 2012, w 400. rocznicę śmierci ks. Piotra Skargi spoczywającego w jednej z kościelnych krypt. Ma to nawiązać do daty otwarcia Krypty Zasłużonych na Skałce – 19 maja 1880, dokładnie w 400. rocznicę śmierci Jana Długosza, którego ponowny pogrzeb dał jej początek.
Nowo budowany Panteon powstaje z połączenia istniejących, pustych krypt pod kościołem św. Piotra i Pawła oraz nowego budynku planowanego w zakościelnym wirydarzu-dziedzińcu.
Po zakończeniu całości prac od strony Collegium Broscianum UJ otwarte zostanie nowe, niezależne wejście do Panteonu.
Memorialny wymiar Panteonu powiązany będzie ściśle z jego funkcją muzealną i edukacyjną, adresowaną do turystów i pielgrzymów odwiedzających Kraków, a także młodzieży, dla której przeznaczony jest realizowany już program szeroko rozumianej edukacji humanistycznej i patriotycznej.
Za podstawę powstającego Panteonu przyjęto następujące założenia: panteon Narodowy w Krakowie ma być miejscem spoczynku najwybitniejszych twórców narodowej sztuki, kultury i nauki; panteon dostępny będzie dla każdego twórcy godnego miana Wielkiego Polaka, niezależnie od poglądów i przekonań; panteon pozostaje niezależną od Kościoła przestrzenią narodowej pamięci, będącą w dyspozycji Fundacji Panteon Narodowy; decyzje o pochówkach w Panteonie Narodowym podejmuje kapituła.
Pochowani Przed utworzeniem Panteonu Piotr Skarga (1536–1612) – jezuita, teolog, pisarz i kaznodzieja Andrzej Trzebicki (1607–1679) – biskup krakowski i przemyski, podkanclerzy koronny Witold Szeliga Bieliński (1818–1833)
Po utworzeniu Panteonu Sławomir Mrożek (1930–2013) – dramatopisarz, prozaik i rysownik, pochowany w panteonie w 2013 Karol Olszewski (1846–1915) – chemik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, pochowany w panteonie w 2018 Zygmunt Wróblewski (1845–1888) – fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, pochowany w panteonie w 2018 Tadeusz Pieronek (1934-2018) – biskup pomocniczy sosnowiecki, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski, rektor Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, pochowany w panteonie w 2019 Adam Zagajewski (1945–2021) – poeta, pochowany w panteonie w 2021 Krzysztof Penderecki (1933–2020) – kompozytor, dyrygent, profesor Akademii Muzycznej w Krakowie, pochowany w panteonie w 2022 Elżbieta Penderecka (1947–2025) – działaczka kulturalna, mecenas kultury, pochowana w panteonie w 2025
Groby
Symboliczne groby 6 września 2019 w specjalnym sarkofagu złożono urny z ziemią z miejsc związanych ze śmiercią lub pochówkiem Mariana Rejewskiego (1905–1980), Henryka Zygalskiego (1908–1978) i Jerzego Różyckiego (1909–1942).
Zobacz też Groby Królewskie na Wawelu Krypta Wieszczów Narodowych na Wawelu Krypta Zasłużonych na Skałce Panteon Wielkich Polaków
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona internetowa Fundacji Panteon Narodowy
Kategoria:Organizacje społeczne