Małopłytkowość (łac. thrombocytopenia) – objaw chorobowy polegający na niedoborze płytek krwi.
Przyjmuje się, że 30 000 płytek/μl wystarcza do utrzymania prawidłowej hemostazy (przy normie od 200 000/μl do 300 000/μl).
Nie ma bezpośredniej zależności między liczbą płytek krwi a nasileniem krwawień. Jeżeli ich liczba nie spada poniżej 30 000/μl, a występuje jawna skaza krwotoczna, należy poszukiwać dodatkowych przyczyn krwawień. Jednocześnie małopłytkowość jest najczęstszą ze skaz krwotocznych.
Przyczyny Przyczyną małopłytkowości może być zmniejszone wytwarzanie płytek nadmierne niszczenie płytek przyczyny złożone lub nie do końca wyjaśnione
Podział ze względu na etiologię Zmniejszone wytwarzanie płytek Wrodzone hipoplazje szpiku Wrodzony brak trombopoetyny Wrodzone dziedziczne trombopenie wrodzona amegakariocytowa trombocytopenia (CAMT) zespół TAR niedokrwistość Fanconiego zespół Bernarda-Souliera anomalia Maya-Hegglina zespół szarych płytek zespół Alporta Wrodzona białaczka Wrodzona siatkowica Różyczka noworodków Związana z leczeniem matki tiazydami Aplazja megakariocytowa Niedokrwistość aplastyczna Uszkodzenie szpiku przez promieniowanie jonizujące Uszkodzenie szpiku przez substancje toksyczne (np. alkohol) Uszkodzenie szpiku przez leki mielotoksyczne Białaczki, szpiczak, histiocytoza (w mechanizmie wyparcia) Rozległe przerzuty nowotworowe do szpiku (w mechanizmie wyparcia) Niedobór witaminy B12 i kwasu foliowego Mielofibroza Niewydolność nerek Zakażenia wirusowe Nadmierne niszczenie płytek Wrodzona alloimmunologiczna małopłytkowość noworodków W przebiegu wcześniactwa W przebiegu choroby hemolitycznej noworodków Wrodzone w przebiegu gestozy u matki Przy występowaniu naczyniaków olbrzymich lub naczyniaków jamistych Wrodzone defekty płytek skracające czas życia Samoistna plamica płytkowa Polekowe Potransfuzyjne W przebiegu niedokrwistości hemolitycznych W przebiegu chorób rozrostowych Po stosowaniu surowicy antylimfocytowej Sekwestracja w powiększonej śledzionie Przyczyny złożone W przebiegu zakażeń Zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (DIC) Po obfitych krwotokach Przy krążeniu pozaustrojowym Po masywnych przetoczeniach krwi Rozległe oparzenia Plamica małopłytkowa zakrzepowa Zespół hemolityczno-mocznicowy Nocna napadowa hemoglobinuria Porfiria Małopłytkowość cykliczna
Obraz kliniczny Niezależnie od przyczyn, małopłytkowość przebiega podobnie i jest charakterystyczna. Nagle i bez urazów mogą pojawić się wybroczyny w skórze i w błonach śluzowych. Najwięcej będzie ich widać na kończynach i na tułowiu. Pojawią się też pierścieniowate wylewy w miejscach nakłuć, podbiegnięcia krwawe oraz nawracające krwawienia z dziąseł, nosa, przewodu pokarmowego. Może występować krwiomocz. Pojawiać się mogą krwotoki z dróg rodnych. Wystąpić mogą krwawienia do ośrodkowego układu nerwowego (bardzo groźne, mogą być przyczyną śmierci).
Małopłytkowość noworodków Małopłytkowość dotyka kilku procent noworodków, a jej odsetek wśród pacjentów trafiających do oddziałów intensywnej terapii dla niemowląt jest znaczny. Zwykle problem ma łagodny przebieg i ustępuje bez konsekwencji. Większość przypadków małopłytkowości obejmuje wcześniaki, które ucierpiały na skutek niewydolności łożyska i/lub niedotlenienia. Pozostałe powody, tj. alloimmunologiczne, genetyczne, autoagresyjne, hemolityczne, infekcyjne, DIC i inne, stanowią mniejszość przypadków.
Małopłytkowość pojawiająca się po 72 godzinach od narodzin jest często wynikiem toczącej się sepsy lub martwiczego zapalenia jelit (NEC). W przypadku infekcji pomocne mogą okazać się badania PCR, które można wykonać stosunkowo szybko i w panelach; pozwalają one również wykryć geny oporności na określone antybiotyki. Patogenami posocznicy mogą być wirusy, bakterie i grzyby, np. CMV, wirus różyczki, HIV, Staphylococcus sp., Enterococcus sp., Streptococcus agalactiae (GBS), Streptococcus viridansJ O Klein, "Bacteriology of neonatal sepsis", Listeria monocytogenesD Dzierżanowska, Wydanie III, 2001, , "Antybiotykoterapia praktyczna", Escherichia coli, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Yersinia enterocolitica, Borrelia burgdorferi, Candida sp., Toxoplasma gondii. Stopień małopłytkowości może być skorelowany z rodzajem patogenu; silniejsze objawy występują przy infekcji grzybiczej oraz bakteriami gram ujemnymi. Do zakażenia noworodka może dojść w czasie porodu lub przed nim, ale także za pośrednictwem mleka matki bądź przy transfuzji, P Mielczarek, M Bagłaj, Gastroenterologia Polska 2004, 11 (1): 69-74, ISSN 1232-9886, "Jersinioza – rzadko rozpoznawana choroba układu pokarmowego".
Potencjalne zastosowanie wspomagające leczenie małopłytkowości, szczególnie w przypadku sepsy lub NEC, może mieć interleukina 11.
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Plamica i inne skazy krwotoczne Plamica alergiczna Jakościowe defekty płytek Inne skazy niemałopłytkowe Samoistna plamica małopłytkowa Inne pierwotne małopłytkowości Małopłytkowość wtórna Nieokreślona małopłytkowość Inne określone skazy krwotoczne Skazy krwotoczne, nieokreślone Zespoły wrodzonych wad rozwojowych dotyczące głównie kończyn Przemijająca małopłytkowość noworodka Zespół Wiskotta-Aldricha Przypisy
Bibliografia Choroby wewnętrzne tom 2 pod redakcją Franciszka Kokota Diagnostyka internistyczna pod redakcją Jana Tatonia, Anny Czech
Kategoria:Hematologia Kategoria:Objawy chorobowe