Roza Władimirowna Tamarkina (również Rosa Tamarkina, ; ur. 23 marca 1920 w Kijowie, zm. 5 sierpnia 1950 w Moskwie) – radziecka pianistka, pedagog; laureatka II nagrody na III Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie.
Życiorys Urodziła się w Kijowie 23 marca 1920 w rodzinie wielodzietnej, jako córka Władimira Markowicza Tamarkina i Anny Lwowny Tamarkiny. Miała dwie siostry Mariję i Sarę. Podpatrywała jak jej starsze siostry grały na fortepianie i skrzypcach, co być może zadecydowało, że zapragnęła grać na instrumentach muzycznych.
Będąc wielce utalentowaną oraz zafascynowaną fortepianem już w wieku kilku lat rozpoczęła naukę gry na tym instrumencie. W 1928 wstąpiła do klasy dziecięcej Konserwatorium Kijowskiego, gdzie w okresie 1928–1932 uczyła się pod okiem jej pierwszego pedagoga Nikołaja Goldenberga. Następnie w latach 1932–1935 była uczennicą „specjalnej grupy dziecięcej” przy Konserwatorium Moskiewskim, po czym rozpoczęła w wieku piętnastu lat swoją karierę pianistyczną występami publicznymi, budząc uznanie słuchaczy i krytyków interpretacją, temperamentem i wirtuozerią. W 1935 wygrała konkurs Radiokomitetu ZSRR dla młodzieży wraz z Arnoldem Kapłanem. Od 1936 występowała regularnie w różnych miastach Związku Radzieckiego (m.in. w Jekaterynburgu, Nowosybirsku czy Ałmaty). mały|250px|Laureaci III Konkursu Chopinowskiego w Warszawie: Jakow Zak, Roza Tamarkina, Witold Małcużyński i Lance Dossor W 1937 jako siedemnastoletnia studentka wystąpiła na III Konkursie Chopinowskim w Warszawie, gdzie była jedną z najmłodszych uczestniczek. Już po pierwszym etapie krytycy i członkowie jury, byli przekonani, że jest ona kandydatką do nagrody i jedną z faworytek konkursu. Ostatecznie zajęła w nim II miejsce, ustępując tylko swemu rodakowi Jakowowi Zakowi. Krytyk muzyczny i pedagog Piotr Rytel tak scharakteryzował wówczas jej występ:
Po zakończeniu Konkursu Chopinowskiego została odznaczona 27 kwietnia 1937 przez władze radzieckie Orderem „Znak Honoru”. W 1939 została wybrana posłem do Rady Miejskiej w Moskwie.
Podczas II wojny światowej kontynuowała swoją edukację w Konserwatorium Moskiewskim, gdzie w 1940 ukończyła kurs w klasie fortepianu prof. Aleksandra Goldenweisera i w tymże roku rozpoczęła u niego aspiranturę, kontynuując ją w latach 1943–1945 pod okiem profesora Konstantina Igumnowa.
Po wojnie wznowiła karierę pianistyczną. Jej uroda zafascynowała adoratorów, późniejszych wybitnych pianistów Jakowa Fliera i Emila Gilelsa, którzy starali się o jej rękę. Ostatecznie zdecydowała się wyjść za mąż w 1940 za Emila Gilelsa, ale w 1943 małżonkowie, po nieudanym związku rozeszli się, nie posiadając potomstwa. W 1946 podjęła pracę pedagogiczną w Konserwatorium Moskiewskim, jako asystentka na katedrze fortepianu, co spowodowało znaczne ograniczenie jej występów. Jej wychowanką była m.in. Bella Dawidowicz, zwyciężczyni IV Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie (w 1949 wraz z Haliną Czerny-Stefańską).
W październiku 1949, z okazji 100. rocznicy śmierci Fryderyka Chopina, wykonała jego II koncert fortepianowy f-moll op. 21 w Wielkiej Sali Konserwatorium Moskiewskiego. Później okazało się, że był to jeden z ostatnich jej publicznych występów. Po raz ostatni wystąpiła w lutym 1950, będąc ciężko chorą. Zmarła 5 sierpnia 1950 w Moskwie na skutek choroby nowotworowej, chorując od 1944 na chłoniaka Hodgkina. Pochowana została w kwaterze rodzinnej na cmentarzu Wwiedieńskim w Moskwie obok swoich rodziców.
Repertuar i dyskografia Roza Tamarkina była przede wszystkim reprezentantką liryczno-romantycznego nurtu w sztuce muzycznej. Upamiętniła się w świadomości słuchaczy interpretacjami dzieł Fryderyka Chopina (m.in. Fantazji f-moll op. 49, Scherza b-moll i Scherza cis-moll, Poloneza fis-moll op. 44, Sonaty h-moll op. 58, Nokturnu G-dur op. 37 nr 2 i II koncertu fortepianowego f-moll op. 21), Ferenca Liszta (Sonaty h-moll, Walca Mefisto, X Rapsodii węgierskiej, Parafrazy koncertowej „Rigoletto”), Roberta Schumanna (Fantazji C-dur op. 17) i Siergieja Rachmaninowa (II koncertu fortepianowego c-moll op. 18). Ponadto w jej repertuarze znajdowały się utwory m.in. Johannesa Brahmsa czy Franza Schuberta.
Większość z jej nagrań została zebrana i wydana już po jej śmierci. 25px AlbumyRok TytułWydawca1956Концерт Розы ТамаркинойАпрелевский Завод1972Rosa Tamarkina. Piano. The Bolshoi Theatre Quartet. Sergey Ivanovich Taneyev Quintet In G Minor, Op. 30Мелодия1985Rosa Tamarkina. Piano. The Bolshoi Theatre Quartet. Johannes Brahms Quintet In F Minor, Op. 342005 Rosa Tamarkina. Volume 1. Sergei Rachmaninov, Sergei Taneyev Vista Vera 2006 Rosa Tamarkina. Volume 2. Franz Schubert, Franz Liszt, Johannes Brahms Rosa Tamarkina. Volume 3. Sergei Rachmaninov, Frederic Chopin, Robert Schumann, Frank Cesar2012Women At The Piano - An Anthology Of Historic Performances, Volume 4Naxos
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Roza Tamarkina w bazie Online Computer Library Center Rosa Tamarkina w bazie You Tube
Rosa Tamarkina w Musixmatch Роза Тамаркина, Rosa Tamarkina w Rate Your Music TAMARKINA, Rosa w RCD Rosa Tamarkina w Apple Music
Kategoria:Absolwenci Konserwatorium Moskiewskiego Kategoria:Laureaci Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Wwiedieńskim w Moskwie Kategoria:Odznaczeni Orderem „Znak Honoru” Kategoria:Rosyjscy pedagodzy muzyczni Kategoria:Rosyjscy pianiści Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1950 Kategoria:Ludzie urodzeni w Kijowie