Turystyka w Bydgoszczy – charakterystyka krajoznawcza i oferta turystyczna miasta Bydgoszczy.

Charakterystyka thumb|240px|Bydgoszcz z lotu ptaka z rzeką Brdą Bydgoszcz jest ośrodkiem turystycznym, którego znaczenie sukcesywnie wzrasta. Związane jest to z rozwojem oferty kulturalnej, rekreacyjnej oraz rewitalizacją Bydgoskiego Węzła Wodnego. Wedle opinii archiwizowanych m.in. na portalach turystycznych, od 2012 roku Bydgoszcz mieści się w pierwszej dziesiątce miast rekomendowanych do odwiedzenia w Polsce. Wedle różnych opinii i rankingówhttps://turystyka.wp.pl/najbardziej-niedoceniane-miasta-w-polsce-6108123347957377g/2 dostęp 24-05-2017, Bydgoszcz należy do najbardziej niedocenianych miast w Polsce pod względem turystycznym. Przyczyniły się do tego: niewielka liczba zachowanych zabytków o metryce przedindustrialnej, co stanowiło argument za pomijaniem lub zdawkowym traktowaniem miasta w popularnych przewodnikach krajoznawczych, stereotypy miasta przemysłowego, niedostateczna promocja w minionych dekadach. Dlatego też urok Bydgoszczy polega m.in. na tym, że jest to wciąż miasto nieodkryte – zarówno jeśli chodzi o historię, architekturę, jak i kulturę.

Specyfika turystyczna miasta Bydgoszcz jest miastem o metryce średniowiecznej, którego specyfika wyraża się przede wszystkim we wkomponowaniu zabudowy architektonicznej w nabrzeża rzek i kanałów oraz powszechności zabudowy z okresu „belle époque”. Jest miastem na wodzie, gdzie istnieje specyficzny „folklor rzeki”, miastem muzyki, neoklasycznych budowli, parków i otoczone lasami jak żadne inne. Kilkadziesiąt mostów i mostków, kanały, odnogi, jazy, ciągi zabudowy odbijającej wizerunki w rzece, powodują, że Bydgoszcz nazywana jest czasami „małym Amsterdamem”http://media.wp.pl/kat,1022955,page,4,wid,11556761,wiadomosc.html dostęp 24-07-2018.

Na uwagę zasługuje Stare Miasto położone w meandrach rzeki Brdy (drugim obszarem staromiejskim jest Stary Fordon nad Wisłą), Wyspa Młyńska, Wenecja Bydgoska oraz Śródmieście z wielkomiejską zabudową secesyjną. Podstawowym i oryginalnym walorem Bydgoszczy jest jednak woda: rzeki, kanały, budowle hydrotechniczne, bulwary, nabrzeża, kaskady oraz front wodny. Unikatowym zabytkiem jest najstarsza, czynna w Polsce sztuczna droga wodna – Kanał Bydgoski (1774) z systemem śluz. Dużym atutem miasta jest także przyroda: zieleń, duża liczba parków (w tym największy w Polsce Leśny Park Kultury i Wypoczynku „Myślęcinek”), ciekawe ukształtowanie terenu na skrzyżowaniu trzech wielkich pradolin, otoczenie miasta pierścieniem lasów.

W wojewódzkim rejestrze zabytków znajduje się 262 obiektów z Bydgoszczy, w tym w całości przestrzenny zespół Starego Miasta wraz z Wyspą Młyńską, kilkanaście budowli hydrotechnicznych Bydgoskiego Węzła Wodnego, 22 kościołów i kaplic różnych wyznań, synagoga, 6 cmentarzy, 10 starych spichlerzy, 23 obiektów użyteczności publicznej, 13 budynków oświatowych, 18 zabytków techniki, 138 kamienic i williProgram opieki nad zabytkami Miasta Bydgoszczy na lata 2017–2020 przyjęty uchwałą nr XLIX/1028/17 Rady Miasta Bydgoszczy z dnia 27 września 2017 roku. Gminna ewidencja zabytków obejmuje natomiast około 2800 obiektów, z czego ponad 2 tys. (75%) znajduje się w obszarze zwartej zabudowy Śródmieścia wraz z Bocianowem, Bielawami, Okolem i WilczakiemProgram opieki nad zabytkami Miasta Bydgoszczy na lata 2013–2016.. Ponadto Bydgoszcz dysponuje zabytkami ruchomymi (wpisanymi do rejestru krajowego): 274 obiektami z kategorii malarstwa, rzeźby, rzemiosła artystycznego, medycyny i farmacji, kolekcją starych fortepianów oraz gobelinów. 26 września 2018 roku przystąpiono do utworzenia Parku Kulturowego na obszarze Starego Miasta Bydgoszczyhttps://www.bydgoszcz.pl/fileadmin/multimedia/miasto/uchwala_parkkulturowy.pdf. W mieście znajduje się ponadto kilkanaście muzeów oraz obiekty kulturalne, które przyciągają publiczność ze względu na swój repertuar, jak również z powodu imprez i festiwali.

Wraz z postępem rewitalizacji terenów nadrzecznych, parkowych i zabytkowej architektury, Bydgoszcz zyskuje coraz większą markę turystyczną w kraju i na świecie. W rankingach organizowanych przez fachowe media Bydgoszcz niejednokrotnie znajduje się w gronie miast polskich uchodzących za topowe turystycznie. Np. twórcy rankingu Poland Sotheby’s International Realty podkreślają, żehttp://wyborcza.biz/finanse/1,108340,17329912,10_najpiekniejszych_polskich_miast_wedlug_Poland_Sotheby_apos_s.html?piano_t=1 dostęp 2015-04-13.:

Ruch turystyczny w Bydgoszczy Według badań z 2015 roku, Bydgoszcz w celu turystycznym odwiedzało rocznie od 500 do 800 tys. osób. Dwie trzecie z tej liczby to turyści wielodniowi, którzy nocowali w Bydgoszczy. Około 75% osób przybywało samochodem, 16% koleją, zaś spośród obcokrajowców 50% – transportem lotniczym (port lotniczy Bydgoszcz-Szwederowo). Dla 77% odwiedzających Bydgoszcz była docelowym punktem podróży. Blisko połowa turystów pochodziła z województwa kujawsko-pomorskiego, a jedna trzecia z województw: mazowieckiego, wielkopolskiego i pomorskiego. Badania przeprowadzone w latach 2012–2016 wykazały, że 85% osób przyjezdnych dobrze lub bardzo dobrze oceniało atrakcyjność turystyczną Bydgoszczy. Miejsca najbardziej przyciągające turystów, najlepiej oceniane to: Wyspa Młyńska, Wenecja Bydgoska, Opera Nova, Leśny Park Kultury i Wypoczynku, Bydgoski Tramwaj Wodny, Bazylika Mniejsza, Spichrze nad Brdą, Stary Rynek z katedrą, Śródmieście z dzielnicą muzyczną, Kanał Bydgoski ze śluzamiBadanie ruchu turystycznego Bydgoszcz 2012. Raport końcowy. Opracowanie autorskie pracowników Instytutu Gospodarki Turystycznej i Geografii Wyższej Szkoły Gospodarki na zlecenie Bydgoskiego Centrum Informacji. Bydgoszcz, grudzień 2012.

Turystyczne nagrody i wyróżnienia Po 2010 roku Bydgoszcz otrzymała szereg nagród i wyróżnień w zakresie turystyki, m.in.: Tytuł Wydarzenie Muzealne Roku Sybilla 2011 w kategorii wystawy techniki dla Exploseum Centrum Techniki Wojennej DAG Fabrik Bromberg przyznany przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowegohttp://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/rozdano-sybille-2011-2990.php dostęp 2015-04-13.; Certyfikat Najlepszy Produkt Turystyczny 2012 dla Wyspy Młyńskiej nadany przez Polską Organizację Turystycznąhttp://www.polskapodajdalej.pl/index.php?title=&region=2&type=0&year=2012&catid=19&task=search&option=com_gk&lang=pl dostęp 2015-04-13.; Bydgoszcz wśród 10 najlepszych celów podróży w Polsce w 2013 roku według największej na świecie witryny turystycznej Tripadvisorhttp://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2013-kwiecien-czerwiec/Bydgoszcz___godny_polecenia_cel_podr__y.aspx dostęp 2015-04-13.; Nominacja do 7 nowych Cudów Polski 2013 dla Muzeum Mydła i Historii Brudu w Bydgoszczy – miesięcznik National Geographic Travelerhttp://pl.delfi.lt/aktualia/polska/7-nowych-cudow-polski-laureaci-i-nominowani.d?id=63107054 dostęp 2015-04-13.; Certyfikat „Gmina Przyjazna Turystom” przyznany w 2014 roku miastu Bydgoszczy przez Pismo Samorządu Terytorialnego „Wspólnota” wraz z PTTKhttp://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2014-listopad/Bydgoszcz_jako__Gmina_Przyjazna_Turystom_.aspx dostęp 2015-04-13.; Bydgoszcz uznana za 5 najpiękniejsze miasto w Polsce w 2014 roku według rankingu Poland Sotheby’s International Realty – platformy dla agencji pośredniczących w handlu nieruchomościami o statusie luksusowych na całym świeciehttps://web.archive.org/web/20160309080057/http://enjoybydgoszcz.pl/bydgoszcz/informacje-z-bydgoszczy/item/10042-ranking-najpi%c4%99kniejszych-miast-bydgoszcz-w-czo%c5%82%c3%b3wce-i-wy%c5%bcej-ni%c5%bc-toru%c5%84 dostęp 2015-04-13.. W 2015 roku Exploseum w Bydgoszczy zostało włączone do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego, zyskując rangę tzw. punktu kotwicznego, jednego z 6 w Polsce i 77 w Europie – miejsca industrialne o ponadregionalnym znaczeniu dla przemysłowej historii Europy i o dużym potencjale turystycznymhttps://web.archive.org/web/20150423002705/http://www.erih.net/anchor-points/poland.html dostęp 2015-04-21. Bydgoszcz 8 najlepszym celem podróży w Polsce w 2015 roku według Tripadvisorhttp://pl.tripadvisor.com/TravelersChoice-Destinations dostęp 2015-05-12. (najwyżej ocenione miejsce w regionie kujawsko-pomorskim); Muzeum Mydła i Historii Brudu w Bydgoszczy ulokowane w 2015 roku przez National Geographic Traveler na pierwszym miejscu wśród pięciu najciekawszych muzeów w Polscehttp://bydgoszcz.wyborcza.pl/bydgoszcz/1,35590,19215747,piec-najciekawszych-muzeow-polski-nr-1-z-bydgoszczy-zdjecia.html#BoxLokBydImg dostęp 2015-11-20. Szlak Wody, Przemysłu i Rzemiosła TeH2O w Bydgoszczy zdobywa prestiżową nagrodę w konkursie Tourism Trends Awards 2016 oraz nominację w konkursie World Travel Awards 2016http://www.bydgoszcz.pl/miasto/aktualnosci/aktualnosci-2016-kwiecien/Kolejny_sukces_bydgoskiego_przemys_owego_Szlaku_TeH2O.aspx#1 dostęp 2016-04-05. Bydgoszcz 5 najlepszym celem podróży w Polsce w 2017 roku według Tripadvisorhttps://pl.tripadvisor.com/TravelersChoice-Destinations-cTop-g274723 dostęp 2017-04-25. (najwyżej ocenione miejsce w regionie kujawsko-pomorskim, m.in. przed Poznaniem, Toruniem); Muzeum Mydła i Historii Brudu uzyskało tytuł „Najlepszego Produktu Turystycznego” w regionie oraz (wśród 9 innych) tytuł Najlepszego Produktu Turystycznego w Polsce w 2017http://www.bydgoszcz.pl/aktualnosci/tresc/muzeum-mydla-najlepszym-produktem-turystycznym-w/ dostęp 11-07-2018. Bydgoszcz 8 najlepszym celem podróży w Polsce w 2019 roku według Tripadvisorhttps://pl.tripadvisor.com/Tourism-g274823-Bydgoszcz_Kuyavia_Pomerania_Province_Central_Poland-Vacations.html dostęp 2017-04-25. (najwyżej ocenione miejsce w regionie kujawsko-pomorskim) Bydgoszcz na 10. miejscu konkursu Najlepszego Europejskiego Celu Podróży 2020 (jedyne polskie miasto)https://www.gov.pl/web/rozwoj/bydgoszcz-na-10-miejscu-konkursu-european-best-destination-2020 dostęp 2020-07-29https://www.europeanbestdestinations.com/european-best-destinations-2020/ dostęp 2020-07-29

Certyfikowane produkty turystyczne thumb|240px|Podziemna trasa turystyczna w Exploseum w Bydgoszczy Certyfikaty przyznawane przez Polską Organizacja Turystyczną od 2003 roku (po 10 obiektów rocznie) są gwarancją produktu turystycznego najwyższej jakości, kompleksowego i innowacyjnego. W kraju tytuł ten posiada ok. 100 atrakcji związanych z zabytkami, kulturą, wypoczynkiem, rekreacją, zabawą i nauką. Do 2017 roku Certyfikaty POT (tzw. Turystyczne Oscary) uzyskały następujące produkty turystyczne z Bydgoszczyhttp://www.radiopik.pl/2,63009,kujawsko-pomorskie-atrakcje-turystyczne-wsrod-na dostęp 24-11-2017https://web.archive.org/web/20171201033731/https://www.polska.travel/certyfikowane/produkty-certyfikowane-w-wojewodztwie-kujawsko-pomorskim/ dostęp 24-11-2017https://web.archive.org/web/20171201030953/https://pdf.polska.travel/najlepsze_produkty_turystyczne_pl/?_ga=2.186707745.862234486.1511531536-230111086.1511531536#p=4 dostęp 24-11-2017: Camerimage (2009) – Międzynarodowy Festiwal Sztuki Autorów Zdjęć Filmowych, poświęcony sztuce operatorów filmowych. Wyspa Młyńska w Bydgoszczy (2012) – przestrzenne i turystyczne serce Bydgoszczy, zielona enklawa pełna muzeów, otoczona bulwarami, jazami i kaskadami wodnymi, połączona kładkami ze Starym Miastem i Operą Nova. Wielka Pętla Wielkopolski (2015) – wodny szlak turystyczny o długości 688 km, prowadzący Wartą, Notecią, jeziorem Gopło oraz kanałami: Ślesińskim, Górnonoteckim i Bydgoskim, oferujący przyrodnicze i kulturowe atrakcje Wielkopolski, ziemi lubuskiej oraz Krajny i zachodnich Kujaw; szlak prowadzi przez zachodnie obrzeża Bydgoszczy; wzdłuż trasy znajdują się dwa parki narodowe i osiem krajobrazowych oraz 35 marin i przystani