Chanat – dawna, wschodnia forma monarchii, w której panujący władca nosił dziedziczny tytuł chanaMirosław Jarosz Słownik Wyrazów Obcych, red. Irena Kamińska-Szmaj, wyd. Europa 2001 .. Określenie pochodzenia mongolskiego lub tureckiego pojawiło się w starożytności. Chanat mógł być podporządkowany innym chanatom lub być częścią kaganatu lub (w erze nowożytnej) sułtanatu.
Państwo zorganizowane w chanat budowało miasta, w przeciwieństwie do kaganatu (w pierwotnej formie, np. Rouran, Turkuci)Ludwik Bazylow, Historia Mongolii, wyd. Ossolineum, 1981, s. 49 ..
Chanat był najbardziej rozpowszechnionym rodzajem monarchii we wschodniej Europie i Azji. Nazwa ta stosowana była najczęściej do określenia państw mongolskich lub tatarskich. Jej odpowiednikiem w krajach prawosławnych było carstwo, natomiast w Europie Zachodniej – królestwo.
Chanaty Chanat Wielkiej Bułgarii – państwo Protobułgarów między Dnieprem a Kubaniem od VI do połowy VII wieku. Chanat Bułgarski – dawna Bułgaria od 681 do 866 roku, carat do 1396 roku, potem pod okupacją osmańską. Chanat Kara Kitajów – państwo założone przez Kitanów, istniejące w latach ok. 1130 do 1218, w Turkiestanie z ośrodkiem w dolinie rzeki Czu i SiedmiorzeczuL. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 55–56.. Chanat Staromongolski – prawdopodobnie pierwsze wczesnofeudalne państwo mongolskie założone przez Kabuł-chana (pradziada Czyngis-chana) w XII wiekuL. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 69.. Imperium mongolskie – wczesnofeudalne państwo, początkowo chanat, później kaganat mongolski (jako konfederacja podbitych państw) istniejący w latach 1206–1368, założone przez Czyngis-chanaL. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 70–95.. Chanat Czagatajski – państwo mongolskie w latach 1225–1370, powstałe z ułusu syna Czyngis-chana – Czagataja, obejmujący większość terytorium Azji ŚrodkowejL. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 91.. Złota Orda – chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 1240–1435L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138–159.. Biała Orda – chanat mongolski, powstałe w XIII wieku, założone przez chana Ordę, stanowiło wschodnią część Złotej OrdyL. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138, 150, 152.. Wielka Orda – chanat mongolsko-tatarski istniejący w latach 1435–1502L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 138.. Chanat Krymski – państwo tatarskie na Półwyspie Krymskim, istniejące od XV do XVIII wieku. Chanat Syberyjski – państwo mongolsko-tatarskie istniejące w latach 1490–1589, następca Złotej Ordy. Chanat Kazański – państwo tatarskie, istniejące w latach 1438–1552. Chanat Astrachański – państwo tatarskie, istniejące w latach 1466–1554. Chanat Uzbecki – uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1428–1500, przekształcone w Chanat Buchary. Chanat Kazachski – państwo Kazachów w środkowej Azji, istniejące w latach 1456–1847, potem w granicach Rosji. Chanat Buchary – uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1500–1785, przekształcone w Emirat Buchary. Chanat Chiwy – uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1515–1920L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 415.. Chanat Kokandzki – uzbeckie państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1709–1875L. Bazylow, Historia Mongolii..., s. 208.. Chanat Dżungarski – państwo w środkowej Azji, istniejące w latach 1634–1758.
Zobacz też
kaganat sułtanat królestwo
Przypisy
Kategoria:Formy monarchii