Jacek Ryszard BanaszkiewiczPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 września 2019 r. o nadaniu orderów (). (ur. 18 lipca 1947 w Poznaniu) – polski historyk mediewista, profesor Polskiej Akademii Nauk, Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie i Uniwersytetu Warszawskiego. Badacz początków dziejów Polski zajmujący się przede wszystkim fabularno-mitologicznymi tradycjami średniowiecza i wątkami legendarnymi.
Życiorys Urodził się w Poznaniu jako syn Ryszarda Banaszkiewicza, cała rodzina przeniosła się do podwarszawskiej Jeziornej w 1957. Uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie, gdzie w 1965 uzyskał maturę. W 1970 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim, broniąc pracę Próba charakterystyki średniowiecznych neuroz społecznych na przykładzie tańców w kościołach i ruchów biczowników (pod kierunkiem Stanisława Piekarczyka). W roku akademickim 1970–1971 pracował jako asystent stażysta na macierzystej uczelni. W 1974 otworzył przewód doktorski i w latach 1974–1996 był pracownikiem w Instytucie Historii PAN (1974–1977 jako doktorant). Tam też obronił pracę doktorską poświęconą Kronice Dzierzwy (w 1977 pod kierunkiem Jerzego Dowiata), był stypendystą niemieckiego Uniwersytetu w Tybindze w latach 1980–1982, a habilitował się w 1984 i od 1986 pracował w IH PAN jako docent. W latach 1996–2012 pracował w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. Od 1993 pracuje na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, gdzie kieruje Zakładem Historii Powszechnej Średniowiecznej Instytutu Historii Wydziału Humanistycznego UMCS. 22 listopada 1999 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych w zakresie historii. Do IH PAN powrócił w 2012, tym razem na stanowisko profesora zwyczajnego. Był członkiem Stałego Komitetu Mediewistów Polskich oraz zespołu konsultantów współpracujących z Muzeum Historii Polski w Warszawie. Prywatnie jest zwolennikiem lustracji.
Badania naukowe Zaczynał badania jako historyk historiografii późniejszego średniowiecza (XIV w.), by następnie zająć się studiami komparatystycznymi, które dotyczyły tradycji dynastycznych (wątkami fabularno-legendarnymi tych tradycji) wczesnego średniowiecza słowiańsko–germańskiego (czego dotyczyła habilitacja) oraz ideologią władzy tego okresu. W chwili obecnej koncentruje się na wieku X, a konkretnie na dwu pierwszych Ottonach i czasach ich panowania, a zwłaszcza konflikcie sąsiadów przez Ren o Lotaryngię przedstawianym w historiografii z epoki.
Odznaczenia, nagrody i nominacje Nagroda I stopnia KLIO w kategorii autorskiej za najlepszą książkę historyczną: Polskie dzieje bajeczne mistrza Wincentego Kadłubka (Warszawa, 26 listopada 1998) Nominacja do Nagrody im. Jana Długosza (1999) Medal Komisji Edukacji Narodowej (2010) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski nadany przez Prezydenta RP Andrzeja Dudę (2019) Nagroda Lednickiego Orła Piastowskiego (2025).
Publikacje książkowe Kronika Dzierzwy – XIV w. kompendium historii ojczystej, Wrocław 1979 Podanie o Piaście i Popielu. Studium porównawcze nad wczesnośredniowiecznymi tradycjami dynastycznymi, Warszawa 1986 [wydanie 2, Warszawa 2010] Polskie dzieje bajeczne mistrza Wincentego Kadłubka, Wrocław 1998 Takie sobie średniowieczne bajeczki, Kraków 2012 W stronę rytuałów i Galla Anonima, Kraków 2018 Na Akwizgran! Na Paryż!, Kraków 2022
Przypisy
Bibliografia Tomasz Wituch, Bogdan Stolarczyk, Studenci Instytutu Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego 1945–2000, Wydawnictwo Arkadiusz Wingert i Przedsięwzięcie Galicja, Kraków 2010. Szymon Brzeziński, Krzysztof Fudalej, Pracownicy naukowo-dydaktyczni Instytutu Historii Uniwersytetu Warszawskiego 1930–2010. Słownik biograficzny, Wydawnictwo Neriton 2012. Jacek Banaszkiewicz – publikacje na stronach UMCS 80-lecie Instytutu Historycznego UW (3). Święto Instytutu, święto Profesora
Linki zewnętrzne Lista artykułów naukowych profesora Jacka Banaszkiewicza na stronie dyskusji hasła Rozmowa o Thiethmarze z Merserburga z udziałem profesora Jacka Banaszkiewicza, audycja z cyklu „Klub Trójki”, 20.09.2018, Program III Polskiego Radia, format MP3. 1045 lat temu Polska przyjęła chrzest, audycja „Sezon na Dwójkę”, 15.04.2011, Program II Polskiego Radia, format MP3.
Kategoria:Absolwenci VI Liceum Ogólnokształcącego im. Tadeusza Reytana w Warszawie Kategoria:Absolwenci Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Komitetu Nauk Historycznych PAN Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Polscy mediewiści Kategoria:Pracownicy Instytutu Historii PAN Kategoria:Urodzeni w 1947 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej