Leon Jakub Gnatowski (ur. 25 lipca 1903 w Różanie, zm. 8 sierpnia 1987 w Londynie) − oficer Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Polskich Sił Zbrojnych, podpułkownik piechoty, uczestnik bitwy o Monte Cassino, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Urodził się 25 lipca 1903 w rodzinie Bolesława i Józefy z d. Gumowskiej. W 1920 roku zaciągnął się na ochotnika do Wojska Polskiego i wziął udział w wojnie z bolszewikami. Mając 17 lat dowodził małą grupą żołnierzy i zdołał wziąć do niewoli kilkudziesięciu żołnierzy wroga, za co został odznaczony Orderem Wojskowym Virtuti Militari V klasy. Według legendy, Józef Piłsudski miał go udekorować własnym orderem.
Po wojnie ukończył Oficerską Szkołę dla Podoficerów w Bydgoszczy i został zawodowym oficerem. 26 sierpnia 1924 roku Prezydent RP mianował go podporucznikiem ze starszeństwem z dniem 31 sierpnia 1924 roku i 97. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 września 1926 roku został mianowany porucznikiem ze starszeństwem z dniem 31 sierpnia 1926 roku i 89. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W 1928 był przydzielony do 80 pułku piechoty. W sierpniu 1931 roku został przeniesiony ze Szkoły Podoficerów Zawodowych Piechoty do Szkoły Podoficerów Piechoty dla Małoletnich Nr 2 w Grudziądzu (od 1932 roku w Śremie). 22 lutego 1934 roku został awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1934 roku i 101. lokatą w korpusie oficerów piechoty.
W kampanii wrześniowej dowodził kompanią ciężkich karabinów maszynowych w 77 pułku piechoty, był dwukrotnie ranny. Po zakończeniu walk znalazł się w strefie okupacji radzieckiej. Bojąc się prześladowania polskich oficerów, przebrał się w mundur szeregowego i występował pod fałszywym nazwiskiem. Podjął próbę przedostania się przez Węgry do Francji, ale został aresztowany na granicy i zesłany do Workuty, gdzie przebywał dwa lata. thumb|180px|left|Leon Gnatowski, mjr, zastępca d-cy 15 batalionu 5 Kresowej Dywizji Piechoty thumb|Grób Leona Gnatowskiego i jego żony na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
W 1942 roku wstąpił do armii Andersa, w której dowodził I batalionem 13 pułku piechoty „Rysiów”. Następnie pełnił funkcję zastępcy dowódcy 13 Wileńskiego batalionu strzelców „Rysiów”, a później w stopniu majora zastępcy dowódcy 15 Wileńskiego batalionu strzelców „Wilków”. W bitwie o Monte Cassino dowodził atakiem na wzgórze „Widmo”, walczył w pierwszej linii. Za tę bitwę został odznaczony Krzyżem Złotym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Następnie brał udział w bitwie o Ankonę, dowodził zgrupowaniem prowadzącym pościg za wycofującymi się Niemcami. Po bitwie został awansowany na podpułkownika. 17 maja 1944 roku został dowódcą 15 baonu „Wilków”. Od 28 października 1944 został zastępcą dowódcy 5 Wileńskiej Brygady Piechoty, 5 Kresowej Dywizji Piechoty.
Po zakończeniu wojny nie wrócił do kraju. Ożenił się z Katarzyną Teriaszwili (1921–1947), żołnierzem 2 Korpusu Polskiego, córką Konstantego, polskiego oficera pochodzenia gruzińskiego, który zginął podczas obrony Warszawy. Miał z nią syna Macieja, który urodził się w 1946 roku. Żona zmarła w kilka tygodni po porodzie. Początkowo założył zakład tapicerski, po jego upadku zatrudnił się w fabryce tworzyw sztucznych. Po uzyskaniu brytyjskiej emerytury wojskowej, zaczął inwestować w nieruchomości i prowadzić działalność charytatywną dla emigracji. Przyjął obywatelstwo brytyjskie, kilkakrotnie odwiedził Polskę.
Zmarł w 1987 roku i został pochowany na Cmentarzu Gunnersbury w Londynie. W 2009 prochy jego i żony zostały przewiezione do Polski i pochowane na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach (kwatera C30-X-40a).
Jego bratem był Aleksander Gnatowski.
Ordery i odznaczenia Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 35 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3458 (1921) Krzyż Walecznych dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Medal Wojska Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino nr 16989 Odznaka za Rany i Kontuzje (trzykrotnie) Oficer Legii Zasługi (USA, 22 stycznia 1948) Gwiazda za Wojnę 1939−1945 (Wielka Brytania) Gwiazda Italii (Wielka Brytania) Order Wybitnej Służby (Wielka Brytania, 31 grudnia 1944) Medal Wojny 1939−1945 (Wielka Brytania) Krzyż Wojenny za Męstwo Wojskowe (Włochy)
Upamiętnienie Od 7 lutego 2020 roku ulica w Różanie nosi nazwę ppłk. Leona Jakuba Gnatowskiego.
Przypisy
Bibliografia
Melchior Wańkowicz, Monte Cassino, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1976, wyd. IV. Roczniki Oficerskie 1924, 1928 i 1932. Dzienniki Personalne Ministra Spraw Wojskowych.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Różanie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Pamiątkowym Monte Cassino Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wojennym za Męstwo Wojskowe Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Złotym Orderu Virtuti Militari (władze RP na uchodźstwie) Kategoria:Odznaczeni Legią Zasługi Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Odznaczeni Odznaką za Rany i Kontuzje Kategoria:Odznaczeni Orderem Wybitnej Służby Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Ofiary represji ZSRR wobec Polaków i obywateli polskich Kategoria:Oficerowie 77 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Oficerowie Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy – uczestnicy kampanii włoskiej 1943–1945 Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą Italii Kategoria:Polacy odznaczeni Gwiazdą za Wojnę 1939–45 Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Wojny 1939–1945 Kategoria:Uczestnicy bitwy o Ankonę 1944 Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1903 Kategoria:Zmarli w 1987 Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego na emigracji w Wielkiej Brytanii po II wojnie światowej