Mapy glebowo-rolnicze – jedne z map glebowych zawierające klasy gleby, kompleksy przydatności rolniczej gleb, rodzaje i gatunki gleb oraz wiele innych informacji. Służą do racjonalnej produkcji rolnej, ochrony środowiska oraz prac scaleniowych.

Charakterystyka Mapy glebowe przedstawiają w formie graficznej zróżnicowanie gleb na płaszczyźnie. Mapy tworzy się stosując umowne znaki według ogólnych zasad kartografii. Mapy glebowe dzieli się według skali na małoskalowe ((przeglądowe) mniej niż 1:300 000), średnioskalowe (1:10 000-1:300 000) i wielkoskalowe ((szczegółowe) większe niż 1:10 000 np. 1:5000). Według treści dzieli się na: glebowo-genetyczne, które przedstawiają rozmieszczenie poszczególnych jednostek systematyki gleb, zasobności i potrzeb wapnowania – ich treść przedstawia klasy zasobności w P, K i Mg oraz potrzeby wapnowania, glebowo-rolnicze, zawierają głównie kompleksy przydatności rolniczej gleb i klasy bonitacyjne, ale często zawierają też typy, rodzaje i gatunki gleb. inne. Mapy glebowo-rolnicze służą głównie do organizacji produkcji rolniczej.

Historia W Polsce opracowano wiele map glebowych, w tym map glebowo-rolniczych, które zostały przedstawione w: Mapa (atlas) gleb Polski w skali 1:300 000 (1956 r.) Mapa gleb Polski w skali 1:1000000 (1959 r.) Mapa gleb Polski w skali 1:500 000 (1972 r.)

Treść 1. Kompleksy przydatności rolniczej gleb na gruntach ornych i użytkach zielonych:

1 – Kompleks pszenny bardzo dobry 2 – Kompleks pszenny dobry 3 – Kompleks pszenny wadliwy 4 – Kompleks żytni bardzo dobry 5 – Kompleks żytni dobry 6 – Kompleks żytni słaby 7 – Kompleks żytni bardzo słaby 8 – Kompleks zbożowo-pastewny mocny 9 – Kompleks zbożowo-pastewny słaby 10 – Kompleks pszenny górski 11 – Kompleks zbożowy górski 12 – Kompleks owsiano-ziemniaczany górski 13 – Kompleks owsiano-pastewny górski 14 – Gleby orne przeznaczone pod użytki zielone 1z – Kompleks użytków zielonych bardzo dobrych i dobrych 2z – Kompleks użytków zielonych średnich 3z – Kompleks użytków zielonych bardzo słabych i słabych

2. Klasy bonitacyjne. Dla gruntów ornych klasy I, II, IIIa, IIIb, IVa, IVb, V, VI, VIRz, a dla użytków zielonych klasy I, II, III, IV, V, VI.

3. Rodzaje użytku: R – gleby orne Ł – łąki Ps – pastwiska RN – nieprzydatne rolniczo gleby, które nadają się pod zalesienie N – nieużytki Ls – lasy Tz – tereny zabudowane NW – wody nieużytki W – wody

4. Typy i podtypy glebOpis zgodny z systematyką z 1989 r.: (bez znaku) – gleby o niewykształconym profilu A – gleby bielicowe i płowe (pseudobielicowe) B – gleby brunatne właściwe Bw – gleby brunatne wyługowane i kwaśne C – czarnoziemy właściwe Cd – czarnoziemy deluwialne Cz – czarnoziemy zdegradowane i gleby szare D – czarne ziemie właściwe Dz – czarne ziemie zdegradowane i szare ziemie G – gleby glejowe E – gleby torfowo-mułowe i mułowo-torfowe T – gleby torfowe i murszowo-torfowe M – gleby murszowo-mineralne i murszowate F – mady R – rędziny o słabo wykształconym profilu Rb – rędziny brunatne Rc – rędziny próchniczne Rd – rędziny deluwialne

5. Rodzaje i gatunki gleb: (bez znaku) – gleby o niewykształconym profilu żp – żwiry piaszczyste żg – żwiry gliniaste pl – piaski luźne ps – piaski słabogliniaste pgm – piaski gliniaste mocne gl – glina lekka gs – glina średnia gc – glina ciężka płz – utwory pyłowe zwykłe płi – utwory pyłowe ilaste ls – lessy i utwory lessowate zwykłe li – lessy i utwory lessowate ilaste i – iły ip – iły pylaste

6. Gatunki mad i osadów deluwialnych: bl – mady bardzo lekkie l – mady lekkie s – mady średnie c – mady ciężkie bc – mady bardzo ciężkie dbl – deluwia bardzo lekkie dl – deluwia lekkie ds – deluwia średnie dc – deluwia ciężkie dbc – deluwia bardzo ciężkie

7. Rodzaje rędzin (bez znaku) – rędziny węglanowe (obrócony kwadrat)- rędziny gipsowe

8. Gatunki i rodzaje gleb wytworzonych ze skał masywnych sz – gleby szkieletowe sk – gleby skaliste g – gleby gliniaste p – gleby piaszczyste pł – gleby pyłowe i – gleby ilaste Dalszy podział na gatunki glebowe przebiega (w miarę możliwości) jak na glebach wytworzonych ze skał osadowych luźnych. (trójkąt) – gleby wytworzone ze skał krystalicznych (koło) – gleby wytworzone ze skał osadowych o spoiwie niewęglanowym (kwadrat) – gleby wytworzone ze skał osadowych o spoiwie weglanowym

9. Rodzaje gleb torfowych i mułowo-torfowych n – torfy niskie v – torfy przejściowe i wysokie mt – gleby mułowo-torfowe tm – gleby torfowo-mułowe

10. Oznaczenie miąższości gleb wytworzonych ze skał masywnych (bez znaku) – gleby głębokie (powyżej 50 cm) = – gleby średniogłębokie (25–50 cm) – – gleby płytkie (poniżej 25 cm)

11. Oznaczenie zmiany składu granulometrycznego w glebach wytworzonych ze skał osadowych luźnych · – zmiana uziarnienia następuje do głębokości 50 cm : – zmiana uziarnienia następuje na głębokości 50–100 cm – zmiana uziarnienia następuje na głębokości 100–150 cm o 12 – lokalizacja i numer opisanej odkrywki o 11 (w okręgu) – lokalizacja numer opisanej odkrywki z której pobrano próbki do analizy –

Do map glebowo-rolniczych dołącza się też aneksy. W aneksach umieszcza się pozostałe informacje, których uwzględnienie mogłoby zmniejszyć przejrzystość i czytelność mapy.

Przykłady 4Bk (↑w liczniku) pgm.gs (↓w mianowniku) → ↑ 4 Kompleks żytni bardzo dobry Bk gleby brunatne (?) kwaśne ↓ pgm piaski gliniaste mocne do głębokości 25 cm .gs glina średnia do głębokości 50 cm (jedna kropka) 2zDd (↑) płz.pgl (↓) → ↑ 2z Kompleks użytków zielonych średnich D Czarne ziemie d (?) deluwialne ↓ płz utwory pyłowe zwykłe do 25 cm; .pgl piaski gliniaste (?) luźne do 50 cm (jedna kropka) 5A (↑) pgl:gl (↓) → ↑ 5 Kompleks żytni dobry A Gleby bielicowe i pseudobielicowe ↓ pgl piaski gliniaste (?) luźne do 50 cm :gl glina do 100 cm (dwie kropki)

Zastosowanie Mapy glebowo-rolnicze w skali 1:5000 mają zastosowanie w następujących dziedzinach: ochrona gleb planowanie przestrzenne projektowanie melioracji rolnych prace scaleniowe optymalizacja nawożenia struktura zasiewów opracowywania planów urządzeniowo-rolnych gospodarstw i planów rozwoju wsi kontraktacja produkcji roślinnej zastosowanie odpowiednich maszyn rolniczych

Cyfrowe mapy glebowo-rolnicze thumb|Przykładowa mapa wektorowa (podane są typy gleb i kompleksy przydatności rolniczej gleb) Mapy cyfrowe są modelem przestrzeni geograficznej zapisanym w postaci cyfrowej, który to model zachowuje informację o cechach obiektów oraz ich położeniu. Dzieląc mapy cyfrowe pod względem sposobu zapisu można wyróżnić mapy wektorowe i rastrowe.

Mapy rastrowe Mapy wektorowe Mapa wektorowa jest opracowywana na podstawie map analogowych, ponieważ nie ma do jej opracowania uniwersalnych, ogólnopolskich identyfikatorów. Do sporządzania map wektorowych wykorzystuje się mapy papierowe w skali 1:5000 lub 1:25 000. Tworzenie map zlecają urzędy marszałkowskie, które są również ich dysponentem.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Gleboznawstwo rolnicze Kategoria:Kompleksy przydatności rolniczej gleb