Zbigniew Pietrasiński (ur. 24 września 1926 w Wieluniu, zm. 30 lipca 2010 w Warszawie) – polski psycholog, profesor nauk humanistycznych.
Życiorys Popularyzator nauki, nauczyciel akademicki i wychowawca pokoleń studentów. Główne zainteresowania naukowe: optymalizacja działalności i rozwoju człowieka na podstawie dorobku psychologii, prakseologii, teorii organizacji i pedagogiki. Badacz procesów twórczych, entuzjasta teorii rozwoju człowieka w ciągu życia, autor książek o twórczości i mądrości. Członek Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w latach 1950–1981. W roku 1996 współzałożyciel (z Andrzejem Eliaszem i Januszem Reykowskim) Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, gdzie do 16 czerwca 2006 był prorektorem ds. studenckich.
Wykształcenie 1950 – magisterium z filozofii, Uniwersytet Warszawski 1955 – doktorat z psychologii w moskiewskim Instytucie Pedagogicznym pod kierunkiem H. D. Lewitowa 1971 – habilitacja, Uniwersytet Warszawski 1977 – tytuł profesora nadzwyczajnego 1993 – tytuł profesora zwyczajnego
Kariera zawodowa 1955–1971 – Wydział Psychologii i Pedagogiki UW oraz Centralny Ośrodek Doskonalenia Kadr Kierowniczych w Warszawie (1967–1970) 1972–1980 – Instytut Badań Pedagogicznych w Warszawie oraz Instytut Organizacji i Kierowania UW (1972–1975) 1980–1996 – Instytut Psychologii PAN w Warszawie oraz Prywatna Wyższa Szkoła Handlowa (1993–1995) 1996–2010 – Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie (współzałożyciel, od chwili założenia SWPS do 16 czerwca 2008 prorektor do spraw studenckich).
Poglądy i osiągnięcia Jako kontynuator myśli Tadeusza Tomaszewskiego reprezentował poznawczą i jednocześnie podmiotową orientację w psychologii. Inną inspiracją była prakseologiczna, racjonalistyczna teoria Tadeusza Kotarbińskiego. Był zwolennikiem trójkomponentowego modelu determinacji człowieka, kładąc nacisk na trzeci z tych komponentów – autodeterminację, sceptycznie odnosząc się zwłaszcza do czynnika środowiskowego, określając go ironicznie jako urabianie. Głównym przedmiotem jego zainteresowań badawczych i popularyzatorskich było wspomaganie autokreacji i twórczości jednostki przez odpowiednie wzbogacanie jej wiedzy i samowiedzy (kompetencja biograficzna). Zajmując się rozwojem intelektualnym i osobowościowym w ciągu życia (ang. life span psychology), w swych ostatnich pracach Pietrasiński wniósł istotne elementy do psychologicznej teorii mądrości Paula Baltesa i innych psychologów.
Twórczość Był autorem 17 książek i redaktorem kilku prac zbiorowych oraz ponad 100 artykułów naukowych i popularnonaukowych (np. w Radarze i Charakterach).
Najważniejsze publikacje książkowe Psychologia sprawnego myślenia. Warszawa 1959, Wiedza Powszechna Sztuka uczenia się. Warszawa 1960, Wiedza Powszechna, sześć wydań, ostatnie 1990 Myślenie twórcze. Warszawa 1969, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Ogólne i psychologiczne zagadnienia innowacji. Warszawa 1971, Państwowe Wydawnictwo Naukowe Kierowanie własnym rozwojem. Warszawa 1977, Iskry Czego dowiedziałeś się zbyt późno?. Warszawa 1979, Iskry Rozwój człowieka dorosłego. Warszawa 1990, Wiedza Powszechna Mądrość czyli świetne wyposażenie umysłu. Warszawa 2001, Wydawnictwo Scholar Ekspansja pięknych umysłów. Nowy renesans i ożywcza autokreacja. Warszawa 2009, Wydawnictwo CIS Dziennik komputerowy z [...]. wybór i opracowanie Teresa Rzepa. Lublin 2015, Wydawnictwo UMCS. Współfinansowanie: Maria Pietrasińska. .
Ponadto w języku angielskim The Psychology of Efficient Thinking. London 1969, Pergamon Press The Art of Learning. London 1969, Pergamon Press
Najważniejsze artykuły Psychologia kierownictwa. W: Gliszczyńska X. (red.) Psychologia pracy. Wybrane zagadnienia. Warszawa 1979, PWN. Człowiek formowany jako podmiot rozwoju. Psychologia Wychowawcza, 1987, XXX, 3, 249-271. Rozwój z perspektywy jego podmiotu. W: Tyszkowa M. (red.) Rozwój psychiczny człowieka w ciągu życia. Warszawa 1988, PWN. Toward a theory of autonomizing promotion of adult development. Polish Psychological Bulletin, 1988, Vol. 19(1), 31-41. Badania nad rozwojem psychicznym dorosłych. Kwartalnik Pedagogiczny, 1988, Nr 3-4, 83-103. Rozwój psychiczny człowieka dorosłego. Zdrowie Psychiczne. 1988, Rok 29, nr 1, 13-38. Rozwój myślenia i osobowości dorosłych. Oświata Dorosłych 1989, T. XXXII(7), 385-391. Promotion of basic developmental skills in adults. W: Fusco A., Battisti F.M., Tomassoni R. (red.) Recent experiences in general and social psychology in Italy and Poland. Milano 1990, Franco Angeli Libri. Two models of mental development. W: Hołyst B. (red.) Mental health in a changing world. Warsaw 1990, The Polish Society for Mental Health. Optymalizacja czynu a filozofia życia. W: Gasparski W: Strzałecki A. (red.) Logika, praktyka, etyka: przesłania filozofii Tadeusza Kotarbińskiego. Warszawa 1991, Towarzystwo Naukowe Prakseologii. Rozwój ludzi dorosłych. W: Wujek T. (red.) Wprowadzenie do pedagogiki dorosłych. Warszawa 1992, PWN, s. 46-74.
Działalność społeczna i wychowawcza I sekretarz POP PZPR w Instytucie Filozofii i Socjologii PANSpętana akademia, Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL. Materiały partyjne 1950-1986, t. II, wybór, wstęp i opracowanie Patryk Pleskot, Tadeusz Paweł Rutkowski, Warszawa 2012, s. 713.. Inspirator i współredaktor studenckiego czasopisma „Psychologia w Teatrze Życia” (SWPS). Współtwórca Teatru Studentów SWPS, Kabaretu „Diogenes”, wraz z pisaniem scenariuszy i reżyserią Współtwórca Galerii „Wnęka”. Organizator integracyjnych spotkań plenerowych dla pracowników i studentów
Przypisy
Bibliografia Zmarł prof. Zbigniew Pietrasiński, wybitny polski psycholog. Nauka w Polsce (serwis PAP).
Rzepa Teresa (2012). Refleksje Zbigniewa Pietrasińskiego (1926-2010) na temat rozwoju w niepublikowanym "Dzienniku komputerowym". Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Vol. XXV, 1-2, s. 29-39.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ludzie urodzeni w Wieluniu Kategoria:Pierwsi sekretarze POP PZPR Kategoria:Polscy popularyzatorzy nauki Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Prorektorzy SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2010