Iwan Aleksandrowicz Pyrjew (ros. Иван Александрович Пырьев; ur. w Kamieniu nad rz. Ob, zm. 7 lutego 1968 w Moskwie) – radziecki reżyser filmowy. Wraz z Gieorgijem Aleksandrowem czołowy przedstawiciel komedii muzycznej w radzieckim filmieKazimierz Nowacki (red.), Z filmem radzieckim na ty, Kraków 1972, s. 53.. Ludowy Artysta ZSRR (1948).
Życiorys W dzieciństwie wcześnie stracił ojca i pracował jako pasterz. Pod koniec 1915 został zmobilizowany do armii i wyjechał na front. Dwukrotnie ranny, odznaczony Krzyżem Św. Jerzego. W maju 1918 zachorował na tyfus. Po wyjściu ze szpitala, przyłączył się do jednego z oddziałów Armii Czerwonej.
W 1921 występował w teatrze Proletkultu. W 1923 ukończył studia z zakresu reżyserii i aktorstwa w szkole artystycznej GEKTEMAS. Od 1925 jego kariera jest związana z filmem. Pracował jako scenarzysta i reżyser w przedsiębiorstwie Goskino, skąd trafił do Proletkina, a następnie do Mosfilmu. W latach 30. realizował filmy propagandowe (Legitymacja partyjna), a następnie popularne komedie muzyczne tzw. „komedie kołchozowe” (Świniarka i pastuch), stając się w tej dziedzinie rywalem Gieorgija Aleksandrowa, a występująca w nich jego żona Marina Ładynina – konkurencją dla Lubow Orłowej. Po drugiej wojnie światowej zasłynął jako ekranizator powieści Fiodora Dostojewskiego. W latach 1954–1957 był dyrektorem Mosfilmu, 1957–1965 stał na czele Związku Filmowców ZSRR.
Od 1956 członek KPZR. Był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. Dwukrotnie odznaczony Orderem Lenina (1938, 1948) i czterokrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy.
Zmarł w 1968 na atak serca we śnie. Został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym w MoskwieМогилы Знаменитостей. Пырьев Иван Александрович (1901-1968).
Wybrana filmografia 1929: Postronna kobieta 1930: Urzędnik państwowy 1933: Transporter śmierci 1936: Legitymacja partyjna 1938: Bogata narzeczona 1939: Górą dziewczęta (Traktorzyści) 1940: Ulubiona dziewczyna 1941: Świniarka i pastuch 1942: Sekretarz rajkomu 1944: O 6 wieczorem po wojnie 1948: Opowieść o ziemi syberyjskiej 1949: Wesoły jarmark 1958: Idiota 1959: Białe noce 1960: Ściśle poważnie 1962: Nasz wspólny przyjaciel 1968: Bracia Karamazow
Nagrody i odznaczenia Nagroda Stalinowska (pięciokrotnie, 1941, 1942, 1943, 1946 i 1948) Nagroda Pracy na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Karlowych Warach za film Wesoły jarmark Order Lenina (trzykrotnie, m.in. w 1938, za film Bogata narzeczona) Międzynarodowa Nagroda Pokoju (1952, za film My za pokój) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (czterokrotnie, 1944, 1950, 1951 i 1961) Medal „Za ofiarną pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Medal 800-lecia Moskwy
Przypisy
Bibliografia Jelena Bauman, Rostisław Jurieniew, Mała Encyklopedia Kina Radzieckiego, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1987 . Lesław Czapliński, „Modele propagandy” (o filmie „Legitymacja partyjna”), w: Kino 4/1991
Iwan Pyrjew w bazie kino-teatr.ru
Kategoria:Członkowie Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Kategoria:Członkowie Związku Filmowców ZSRR Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Odznaczeni Medalem 800-lecia Moskwy Kategoria:Odznaczeni Medalem za Ofiarną Pracę w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945 Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Radzieccy reżyserzy filmowi Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Zmarli w 1968