Tramwaje w Zurychu – system tramwajowy działający w szwajcarskim mieście Zurych.
Historia Pierwsze plany połączenia dworca kolejowego z brzegiem jeziora powstały w 1863 r. Pierwszą linię tramwaju konnego uruchomiono w 1882 r. Tramwaje konne poruszały się po torach o szerokości 1435 mm. Natomiast pierwsze tramwaje elektryczne uruchomiono w 1894 r. Kursowały one po torach o szerokości 1000 mm. Każda nowo powstająca linia tramwajowa była budowana przez inną spółkę. Miasto wykupiło wszystkie spółki do 1931 i powstała jedna spółka o nazwie Städtische Strassenbahn Zürich (StStZ), jednak pozostały dwie linie obsługiwane przez inne dwie spółki. Cały czas rozbudowywano także sieć tramwajową. W 1950 zmieniono nazwę spółki na (VBZ), która funkcjonuje do dzisiaj. W latach 1931–1967 zlikwidowano 5 linii tramwajowych. W 1960 w referendum odrzucono propozycję budowy premetra, a w 1970 budowy metra. W 1976 wybudowano pierwszą od 1954 linię tramwajową było to przedłużenie ze Sportplatz Hardturm do Werdhölzli.
W 1980 rozpoczęto wdrażanie modelu Zuryskiego (Zürich model). Jego założeniami są: gęsta siatka połączeń z krótkimi odstępami między tramwajami priorytet na skrzyżowaniach dla tramwajów minimalny wpływ na ruch uliczny
W 1989 r. otwarto muzeum tramwajów w zajezdni Wartau. W 1998 wydłużono linię nr 11 do Messe/Hallenstadion. Ponownie tę linię przedłużono w 2006 do Auzelg był to pierwszy etap . W 2006 przedstawiono program rozwoju sieci tramwajowej do 2025 r. W 2007 przedłużono linię nr 5 z Enge do Laubegg oraz otwarto nowe muzeum tramwajów w Burgwies. W 2008 zrealizowano drugi etap Glattbahn wydłużając linię nr 10 do Flughafen Zürich. Obie linie wybudowane w ramach programu Glattbahn obsługiwane są przez spółkę (VBG). W ramach projektu Limmattalbahn we wrześniu 2019 przedłużono trasę linii 2 do miejscowości SchlierenVBZ-Newsletter 30.08.2019., zaś w grudniu 2022 uruchomiono linię 20 na trasie od dworca Zürich Altstetten do dworca Killwangen-Spreitenbach w kantonie ArgowiaInformacje o zmianach sieci VBZ w związku z uruchomieniem Limmattalbahn.. Obsługę linii 20 zapewnia spółka Aargau Verkehr AGAargau Verkehr AG – Limmattal Bahn.. Planowana jest dalsza rozbudowa trasStrategie VBZ dotyczące rozbudowy sieci.. Od kilku lat działa tramwaj towarowy.
Linie thumb|upright=1.7|Schemat linii tramwajowych w Zurychu (2026) numer linii trasa (11.12.2022)Schematy sieci Verkehrsbetriebe Zürich (dostęp 2022-12-11). 2 Bahnhof Tiefenbrunnen – Schlieren, Geissweid 3 Klusplatz – Albisrieden 4 Bahnhof Tiefenbrunnen – Bahnhof Altstetten Nord 5 Laubegg – Kirche Fluntern 6 Bahnhof Enge – Zoo 7 Bahnhof Stettbach – Wollishofen 8 Hardturm – Klusplatz 9 Hirzenbach – Triemli 10 Hauptbahnhof – Zürich Flughafen (operator Verkehrsbetriebe Glattal (VBG)) 11 Rehalp – Auzelg 12 Zürich Flughafen – Bahnhof Stettbach (operator Verkehrsbetriebe Glattal (VBG)) 13 Albisgütli – Frankental 14 Seebach – Triemli 15 Bahnhof Stadelhofen – Bucheggplatz 17 (Albisgütli –) Hauptbahnhof – Werdhölzli 20 Zürich, Bahnhof Altstetten – Killwangen, Bahnhof (Limmattalbahn, operator Aargau Verhkehr AG (AVA))
Oprócz wymienionych 16 linii tramwajowych obsługiwanych przez VBZ, VBG i AVA kursuje także linia podmiejska S18 obsługiwana przez inną spółkę jako część S-Bahn w Zurychu oraz dwie linie kolejki linowo-terenowej numer 23 i 24 i jedna linia kolejki zębatej o nr 25.
Tabor thumb|Tramwaj Cobra w Zurychu thumb|Tramwaj towarowy na ulicach Zurychu
W 1929 r. wprowadzono do eksploatacji pierwsze czteroosiowe tramwaje Elefant. W 1960 wprowadzono do eksploatacji pierwsze tramwaje przegubowe. Nowe tramwaje Be4/6 wprowadzono do eksploatacji w 1966 r. Kolejnym nowym typem tramwaju wprowadzonych do eksploatacji były tramwaje Be4/6 typ Tram 2000 dostarczanych od 1978 do 1992 r. W 2001 przebudowano jeden tramwaj Tram 2000 poprzez wstawienie członu z niską podłogą także od tego roku rozpoczęto dostawy tramwajów Cobra. W 2001 dostarczono 6 tramwajów Cobra i wkrótce potem zostały wycofane z eksploatacji z racji awarii w układzie napędowym. Ma linie powróciły w 2002 po wprowadzonych poprawkach. Łącznie w latach 2004–2005 zmodernizowano jeszcze 22 tramwaje Tram 2000. Do 2006 eksploatowano tramwaje Be4/4, które zostały przekazane do ukraińskiego miasta Winnica. Obecnie przekazywane do Winnicy są także wagony Be4/6 wraz z doczepami.
Łącznie obecnie w Zurychu jest 304 tramwajów: Be4/6 88 sztuk Tram 2000 170 sztuk w tym: 23 tramwaje ze wstawką niskopodłogową Be4/8 Tram 2000
Przypisy
Bibliografia strona główna Verkehrsbetriebe Zürich historia tramwajów w Zurychu wykaz taboru eksploatowanego przez VBZ Infotram:Tramwaje w Zurychu
Zurych Kategoria:Transport w Zurychu