thumb|240px|Walerij Bykowski (1934-2019) thumb|Bykowski i Sigmund Jähn (1978) Walerij Fiodorowicz Bykowski (; ur. 2 sierpnia 1934 w Pawłowskim Posadzie, zm. 27 marca 2019 w Gwiezdnym Miasteczku) – radziecki kosmonauta, Lotnik Kosmonauta ZSRR.
Życiorys W 1952 roku rozpoczął loty na samolotach w moskiewskim aeroklubie. W 1955 roku ukończył szkołę lotniczą, a w 1959 roku szkołę pilotów wojskowych, po której pełnił służbę jako pilot myśliwski oraz instruktor spadochronowy.
W 1960 roku trafił do pierwszej grupy radzieckich kosmonautów (WWS 1). W jej składzie znajdował się do 1982 roku.
Po powołaniu go do oddziału kosmonautów, ukończył studia na Akademii Lotniczej im. Żukowskiego (1968).
Loty załogowe Został dziewiątym człowiekiem w kosmosie i piątym radzieckim kosmonautą. Brał udział w trzech misjach kosmicznych: Wostok 5 (1963 rok) Sojuz 22 Po raz drugi Walerij Bykowski wystartował w kosmos 13 lat później. W 1976 roku był dowódcą dwuosobowej załogi Sojuza 22 (razem z Władimirem Aksjonowem). Kosmonauci fotografowali m.in. Ziemię przy użyciu multispektralnej kamery. Na Ziemię wrócili po 7 dniach 21 godzinach 52 minutach i 17 sekundach. Sojuz 31
W 1978 roku wystartował w przestrzeń kosmiczną po raz trzeci – jako dowódca statku kosmicznego Sojuz 31. Był to lot w ramach programu Interkosmos do stacji kosmicznej Salut 6, a razem z Walerijem Bykowskim poleciał Sigmund Jähn z ówczesnej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Po wyprawie trwającej 7 dni 20 godzin 49 minut i 4 sekundy obaj wrócili na Ziemię na pokładzie Sojuza 29.
Wykaz lotów Loty kosmiczne, w których uczestniczył Walerij F. Bykowski№Data startuStatek kosmicznyData lądowaniaStatek kosmicznyFunkcjaCzas trwania 1 14 czerwca 1963 Wostok 5 19 czerwca 1963 Wostok 5 Kosmonauta pilot 4 dni 23 godzin i 6 minut 2 15 września 1976 Sojuz 22 23 września 1976 Sojuz 22 Dowódca 7 dni 21 godzin 52 minut i 17 sekund 3 26 sierpnia 1978 Sojuz 31 3 września 1978 Sojuz 29 Dowódca 7 dni 20 godzin 49 minuty 4 sekundy Łączny czas spędzony w kosmosie – 20 dni 17 godzin 47 minut 21 sekund
Odznaczenia i nagrody Wielokrotnie odznaczany i nagradzany. Otrzymał m.in.: „Złota Gwiazda” Bohatera Związku Radzieckiego (dwukrotnie) Order Lenina (trzykrotnie) Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonej Gwiazdy Order Karla Marksa (dwukrotnie) Order Krzyża Grunwaldu I klasy (uchwała Rady Państwa z 28 października 1963) Odznakę Braterstwa Broni
Został odznaczony złotym medalem „Za wybitne osiągnięcia” i honorowym dyplomem Aeroklubu Królewskiego w Szwecji. Był honorowym obywatelem Sieradza (Polska), Kaługi (Rosja), Astany (Kazachstan), Burgasu i Warny (Bułgaria). Jego imię noszą ulice m.in. w miastach Pawłowskij Posad i Jakuck.
Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych () przyznało mu pośmiertnie Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 9).
Życie prywatne Był synem Fiodora Fiodorowicza (1908–1981), pracownika kolei, później KGB i Klaudii (ur. 1909). Ożeniony z Walentyną z Suchowych (ur. 1938), miał dwóch synów Walerego (1963–1985, pilot sił transportowych, zginął w katastrofie lotniczej nad Złoczowem) i Sergieja (ur. 1965, pilot sił powietrznych). Zmarł 27 marca 2019 roku w Gwiezdnym Miasteczku pod Moskwą.
Zobacz też alfabetyczna lista astronautów grupy i oddziały kosmonautów
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Biogram na stronie Spacefacts Biografia na stronie Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina Biografia na stronie Gieroi strany
Kategoria:Rosyjscy Bohaterowie Związku Radzieckiego Kategoria:Bohaterowie NRD Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Krzyża Grunwaldu I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Karla Marksa Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Odznaką Braterstwa Broni Kategoria:Nagrodzeni tytułem Lotnik Kosmonauta ZSRR Kategoria:Rosyjscy kosmonauci Kategoria:Urodzeni w 1934 Kategoria:Zmarli w 2019