Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa dźwięczna – rodzaj dźwięku spółgłoskowego występujący w językach naturalnych. W międzynarodowej transkrypcji fonetycznej IPA oznaczana symbolem [].
Artykulacja Opis W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji, tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez jamę ustną prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka dolna warga zbliża się do górnej wargi, tworząc płaską szczelinę; szczelina ta jest na tyle wąska, że przepływ powietrza wydychanego z płuc tworzy charakterystyczny szum wiązadła głosowe periodycznie drgają – spółgłoska ta jest dźwięczna pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska
Warianty Opisanej powyżej artykulacji może towarzyszyć dodatkowo: wzniesienie środkowej części grzbietu języka w stronę podniebienia twardego, mówimy wtedy o spółgłosce zmiękczonej (spalatalizowanej): [] wzniesienie tylnej części grzbietu języka w kierunku podniebienia tylnego, mówimy spółgłosce welaryzowanej: [] zaokrąglenie warg, mówimy wtedy o labializowanej spółgłosce []
Artykulacja spółgłoski szczelinowej [] różni się od artykulacji spółgłoski wargowo-zębowej [] tylko miejscem powstania szczeliny.
Przykłady w języku cziczewa: Malaŵi [] „Malawi” w języku turkmeńskim: watan [] „kraj”
Terminologia Spółgłoska szczelinowa dwuwargowa to inaczej spółgłoska frykatywna bilabialna.
Spółgłoska półotwarta dwuwargowa W niektórych językach występuje spółgłoska półotwarta dwuwargowa, w czasie artykulacji której szczelina między wargami jest większa. Nie ma dla niej odrębnego symbolu w IPA. Gdy niezbędne jest odróżnienie jej od spółgłoski szczelinowej, stosuje się zapis ze znakiem diakrytycznym wskazującym na szerszą szczelinę: [].
Artykulacja Opis W czasie artykulacji podstawowego wariantu []: modulowany jest prąd powietrza wydychanego z płuc, czyli artykulacja tej spółgłoski wymaga inicjacji płucnej i egresji, tylna część podniebienia miękkiego zamyka dostęp do jamy nosowej, prąd powietrza uchodzi przez jamę ustną prąd powietrza w jamie ustnej przepływa ponad całym językiem lub przynajmniej powietrze uchodzi wzdłuż środkowej linii języka odległość między wargami nie jest na tyle mała, by wywołać turbulentny przepływ powietrza – jest to spółgłoska półotwarta. wiązadła głosowe periodycznie drgają, spółgłoska ta jest dźwięczna pozycja języka i ust może zależeć od kontekstu, w jakim występuje głoska.
Przykłady w języku hiszpańskim: lavar [] „myć” w języku limburskim: wèlle [] „chcieć” (wyraz z dialektu Maastricht)
Przypisy
szczelinowa dwuwargowa dźwięczna