Jolanta Katarzyna Góralczyk (ur. 15 czerwca 1958 w Świebodzinie) – polska aktorka teatralna, od roku 1983 związana z Wrocławskim Teatrem Lalek. Profesor na Wydziale Lalkarskim Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie, filia we Wrocławiu.

Życiorys Ukończyła studia na Wydziale Lalkarskim wrocławskiej filii Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. L. Solskiego w Krakowie (1981). W latach 1981–1983 była aktorką w Teatrze Nowym w Łodzi, od roku 1983 pracuje we Wrocławskim Teatrze Lalek. Występowała w większości przedstawień dla dzieci Wrocławskiego Teatru Lalek zrealizowanych po roku 1983 oraz w spektaklach Sceny dla Dorosłych: Proces F. Kafki, Niedokonania F. Kafki, Gyubal Wahazar S.I. Witkiewicza, Śmieszny staruszek T. Różewicza, jak również w przedstawieniach Faust J.W. Goethego – postać Mefista – oraz Ryszard III Szekspira, gdzie zagrała rolę tytułową. Spektakle te, reżyserowane przez Wiesława Hejnę ze scenografią Jadwigi Mydlarskiej-Kowal prezentowano i nagradzano na licznych polskich oraz zagranicznych festiwalach (m.in. w Niemczech, Szwajcarii, Finlandii, Francji, Austrii, Włoszech, Czechach i Chorwacji, a także podczas XXVIII Światowego Festiwalu „Teatr Narodów” w Santiago de Chile w roku 1993). Ostatnią ucieczkę według B. Schulza w reżyserii A. Maksymiaka pokazywano m.in. na tournée w USA.

Postacie stworzone w przedstawieniach dla dzieci, m.in. Cruella w 101 dalmatyńczyków D. Smith w reż. J. Bielunasa czy Matka w Komedii dla mamy i taty według Witkacego w reż. W. Hejny, przyniosły jej w 1990 r. nagrodę „Złota Pacynka”.

Współpracowała również z teatrami dramatycznymi (m.in. z Teatrem Polskim we Wrocławiu – spektakl Ósmy krąg w reż. Jana Szurmieja, także wersja TV) oraz Teatrem Telewizji (m.in. Gyubal Wahazar Witkacego w reż. Jacka Bunscha). Ma także w swym dorobku artystycznym dwa monodramy: Kraina Pozorna według Cz. Miłosza i T.S. Eliota w reż. J. Bunscha (również wersja TV) oraz Medeę według Eurypidesa w reż. Tomasza Mana, nagrodzoną na 43 Wrocławskich Spotkaniach Teatrów Jednego Aktora 2009. W roku 2012 zagrała w przedstawieniu H. Müllera Mauzer zrealizowanym w cyklu „Masters in Residence” przez Theodorosa Terzopoulosa w Instytucie Grotowskiego we Wrocławiu.

Wielokrotnie występowała na wrocławskim Przeglądzie Piosenki Aktorskiej. W roku 1979 została laureatką konkursu, później wiele razy uczestniczyła w koncertach galowych i produkcjach muzycznych festiwalu (m.in. program Błękitny człowiek B. Okudżawy w reż. R. Kołakowskiego). Na XXIII Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu otrzymała w roku 1986 wyróżnienie w konkursie „Interpretacje”.

Za role teatralne oprócz nagród zespołowych i „Złotej Pacynki” zdobyła również indywidualne nagrody aktorskie. W roku 1998 otrzymała Srebrną, a w roku 2005 Złotą Iglicę. Za wybitne osiągnięcia artystyczne w dziedzinie teatru lalek otrzymała nagrodę Sekcji Teatrów Lalkowych ZASP „Henryk” (2017). W roku 2024 Towarzystwo Miłośników Wrocławia przyznało jej Diament Wrocławia z okazji Dnia Teatru.

Zajmuje się również pracą pedagogiczną. Jest profesorem zwyczajnym Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie (filia we Wrocławiu), a w latach 2002-2008 przez dwie kadencje sprawowała funkcję dziekana Wydziału Lalkarskiego. Tytuł profesora sztuk teatralnych otrzymała w roku 2012. Od stycznia 2017 była członkiem Sekcji Sztuki Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Naukowych w kadencji 2017–2020.

W 2019 została członkiem Rady Doskonałości Naukowej I kadencji, a w kadencji II (2024–2027) wybrano ją przewodniczącą Zespołu VIII Sztuki.

Najważniejsze role F. Kafka, Proces, reż. W. Hejno, rola: Panna Bürstner, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1985. S.I. Witkiewicz, Gyubal Wahazar, reż. W. Hejno, rola: Morbidetto, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1987. F. Kafka, Proces, reż. W. Hejno, rola: Panna Bürstner, spektakl telewizyjny, 1988. W. Goethe, Faust, reż. W. Hejno, rola: Mefistofeles, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1989. W. Wysocki, Ósmy krąg, reż. J. Szurmiej, rola: Ruda, spektakl teatralny, Teatr Polski we Wrocławiu, 1989. H.Ch. Andersen, Dzikie łabędzie, reż. W. Hejno, rola: Królowa, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1990. W. Wysocki, Ósmy krąg, reż. J. Szurmiej, rola: Ruda, Teatr Telewizji, 1991. S.I. Witkiewicz, Gyubal Wahazar, reż. J. Bunsch, rola: Morbidetto, spektakl telewizyjny, 1993. F. Kafka, Niedokonania, reż. W. Hejno, role: Maria, Matka, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1994. K. Makuszyński, Krawiec Niteczka, reż. W. Hejno, rola: Cyganka, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1994. Cz. Miłosz, T.S. Eliot, Kraina Pozorna, reż. J. Bunsch, rola: recital, muzyczny spektakl teatralny, 15 Przegląd Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu, 1994. Cz. Miłosz, T.S. Eliot, Kraina Pozorna, reż. J. Bunsch, spektakl telewizyjny, 1994. K. Kopka, Ali Baba i 40 rozbójników, reż. W. Hejno, rola: Strażnik skarbu, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1995. P. Gripari, Baśń o księciu Pipo, reż. A. Maksymiak, role: Królowa, Czarownica, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1995. S.I. Witkiewicz, Komedia dla mamy i taty, reż. W. Hejno, rola: Mama, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1996. H. Lofting, Zwierzęta Doktora Dolittle, reż. J. Bielunas, role: Ryba Piła, Królowa, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1997. W. Shakespeare, Ryszard III, reż. W. Hejno, rola: Ryszard III, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1997. B. Okudżawa, Błękitny człowiek, reż. R. Kołakowski, rola: Wykonawca, muzyczny spektakl teatralny, Centrum Sztuki Impart we Wrocławiu, 1998. M. Kownacka, Szewczyk Dratewka, reż. A. Maksymiak, rola: Baba Jaga, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1999. H.Ch. Andersen, Czarodziejskie krzesiwo, reż. J. Bielunas, rola: Królowa, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1999. Anonim, Dialog krótki na święto Narodzenia Pana Naszego Jezusa Chrystusa, reż. W. Hejno, role: Maryja, Chasyd, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 1999. T. Różewicz, Recycling, reż. W. Hejno, rola: Kobieta, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2000. T. Różewicz, Śmieszny staruszek, reż. W. Hejno, rola: Pielęgniarka, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2001. D. Smith, 101 Dalmatyńczyków, reż. J. Bielunas, rola: Cruella de Mon, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr lalek, 2003. W. Shakespeare, Sen nocy letniej, reż. J. Krofta, rola: Helena, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2003. B. Schulz, Ostatnia ucieczka, reż. A. Maksymiak, role: Matka, Służąca, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2004. L. Mądzik, Źródło, reż. L. Mądzik, rola: Niebieska, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2005. E. Szwarc, Kopciuszek, reż. L. Piecka, rola: Wróżka, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2006. B. Leśmian, Baśń o pięknej Parysadzie, reż. B. Pejcz, role: Dąb Samograj, Panna, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2007. Eurypides, Medea, reż. T. Man, rola: Medea, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2007. J. Brzechwa, J. Gillowa, Najpiękniejsze bajki świata, reż. M. Derlatka, role: Macocha, Kasieńka, Królewicz, Wróżka Złości, Królowa, Janek, Król, Wilk, Gil, Matka, Narrator, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2009. T. Jansson, Lato Muminków, reż. M. Kiljan, rola: Szczurzyca Emma, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2010. H. Müller, Mauzer, reż. T. Terzopoulos, spektakl teatralny, Instytut im. J. Grotowskiego, Studio na Grobli, Wrocław, 2012. P. Aigner, M. Wojtyszko, Z docieków nad życiem płciowem, reż. P. Aigner, rola: Elza Croner, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2013. W.A. Mozart, Czarodziejski flet, reż. M. Zàkostelecký, rola: Dama, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2014. M. Sikorska-Miszczuk, Yemaya - Królowa Mórz, reż. M. Majewska, rola: Narrator, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2016. M. Wojtyszko, Piekło-Niebo, reż. J. Krofta, rola: Diablica, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2016. M. Lobe, Babcia na jabłoni, reż. J. Kilian, rola: Babcia, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2018. M. Sikorska-Miszczuk, Motyl, reż. M. Liber, rola: Babcia Sowa, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2019. H.Ch. Andersen, Jaki ten świat jest wielki, reż. SKUTR (M. Kukučka, L.Trpišovský), rola: Latarnia, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2021. W. Shakespeare, Sen nocy letniej, reż. J. Krofta, M. Wojtyszko, rola: Egeusz, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2022. Homer, Odyseja, reż. J. Roszkowski, role: Euryklea i Matka Odysa, spektakl teatralny, Wrocławski Teatr Lalek, 2023.

Odznaczenia Złoty Krzyż Zasługi – 2016 – pkt 22. Srebrny Krzyż Zasługi – 2005 – pkt 16. Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” – nadany 2024, wręczony 2025 Odznaka honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej”

Nagrody i wyróżnienia 1986 – wyróżnienie w konkursie „Interpretacje” na XXIII Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu 1990 – „Złota Pacynka” 1998 – Srebrna Iglica (Wrocław) - nagroda dla aktorów lalkarzy 2001 – I nagroda aktorska na XX OFTL w Opolu za kreację zbiorową w spektaklu Śmieszny staruszek we Wrocławskim Teatrze Lalek 2005 – Złota Iglica (Wrocław) - nagroda dla aktorów lalkarzy 2009 – Nagroda Ośrodka Kultury i Sztuki we Wrocławiu za spektakl Medea na 43. Wrocławskich Spotkaniach Teatrów Jednego Aktora 2017 – Henryk - nagroda Sekcji Teatrów Lalkowych ZASP 2026 – Nagroda Okolicznościowa Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z okazji 40-lecia pracy artystycznej Źródło:.

Przypisy

Bibliografia

Fenomen władzy, red. W. Hejno, WTL Wrocław 1994. . H. I. Rogacki, Maska i płeć, „Teatr Lalek” 1998, nr 1/58. H. Jurkowski, Wrocławski Teatr Lalek, [w:] red. M. Lubieniecka, Lalki i my, WTL, Wrocław 2002, s. 68–82, 88–95. . K. Kamińska, Mroczna kobieta, karbidowe dźwięki, „Gazeta Wyborcza – Wrocław”, 31.10.2007. J. Bończa-Szabłowski, Miasto pełne monologów, „Rzeczpospolita”, 26.11.2009. [dostęp 2016-10-5]. T. Miłkowski, A soliści swoje, „Przegląd” nr 294-20.12, 16.12.2009. [dostęp 2016-10-5]. M. Waszkiel, Dzieje teatru lalek w Polsce 1944–2000, AT, Warszawa 2012, s. 212–218. . H. I. Rogacki, Sceny z życia sceny. 49 tekstów o teatrze, AT, Warszawa 2013, s. 220, 241–244. .

Encyklopedia Wrocławia, red. J. Harasimowicz, Wyd. Dolnośląskie, Wrocław 2006, s. 245. .

Linki zewnętrzne Prof. Jolanta Góralczyk, AST Wrocław [dostęp 2021-05-04]

Jolanta Góralczyk – biogram w portalu Teraz Teatr

Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie Kategoria:Aktorki związane z Wrocławiem Kategoria:Członkowie Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów Kategoria:Członkowie Rady Doskonałości Naukowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Świebodzinie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej” Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Polskie aktorki-lalkarki Kategoria:Urodzeni w 1958 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego w Krakowie