Patrick Wayne Swayze (ur. 18 sierpnia 1952 w Houston, zm. 14 września 2009 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, tancerz, piosenkarz i choreograf.
18 sierpnia 1997 otrzymał gwiazdę w Alei Gwiazd w Los Angeles znajdującą się przy 7018 Hollywood Boulevard.
Życiorys Wczesne lata Urodził się jako najstarszy syn i jedno z pięciorga dzieci Yvonne Helen Karnes Swayze (1927–2013), tancerki–choreografki, i Jesse'ego Wayne’a Swayzego (1925–1982), kreślarza. Jego rodzina miała pochodzenie angielskie, irlandzkie, szkockie i holenderskie. Miał dwóch młodszych braci: Donalda Carla (ur. 10 sierpnia 1958) i Seana Kyle’a (ur. 13 października 1962, zm. 15 grudnia 2025), oraz dwie siostry: adoptowaną Bambi i Vicky Lynn (1949–1994), która zmarła z powodu przedawkowania leków przeciwbólowych.
Uczęszczał do szkoły Black Middle School w Oak Forest w stanie Illinois. Edukację kontynuował w Houston w stanie Teksas w katolickiej szkole im. Świętej Róży z Limy, liceum Waltrip High School oraz San Jacinto College. Wystąpił jako łyżwiarz w Galleria Ice Skating Pavilion w Houston. Ojciec widział w nim zawodowego sportowca, jednak dobrze zapowiadającej się karierze futbolowej przeszkodziła kontuzja kolana, groziła mu amputacja. Po serii skomplikowanych operacji znów musiał uczyć się chodzić, w czym pomogły mu zajęcia taneczne, na które uczęszczał do Houston Jazz Ballet Company, Harkness Ballet Theater School, Joffrey Ballet School w Nowym Jorku i Eliot Feld Ballet Company.
Kariera Zadebiutował na scenie w wieku 18 lat, grając księcia zakochanego w Królewnie Śnieżce w spektaklu Disneyland na paradzie (Disneyland on Parade). Wkrótce został profesjonalnym tancerzem, podróżował po kraju ze znanym zespołem baletowym Buffalo Ballet Company. Jego pierwszy profesjonalny występ miał miejsce jako tancerz dla Disney Theatrical Group w programie Disney on Parade. Następnie zagrał rolę Danny’ego Zuko w jednej z obsady zastępczej w długo emitowanej na Broadwayu produkcji Grease. W 1975 powrócił na scenę broadwayowską w przedstawieniu Dobry czas Charleya (Goodtime Charley), a potem odniósł sukces w musicalach West Side Story.
thumb|190px|left|Patrick Swayze w 2006 Po raz pierwszy pojawił się na kinowym ekranie w komedii Skatetown, U.S.A. (1979) ze Scottem Baio i Katherine Kelly Lang, gdzie dostrzegł go Francis Ford Coppola i zaangażował do roli Darrela 'Darry'ego' Curtisa w dramacie kryminalnym Outsiderzy (The Outsiders, 1983). Na szklanym ekranie pojawił się w sitcomie CBS M*A*S*H (1981) jako szeregowy Gary Sturgis oraz serialu ABC Renegaci (Renegades, 1983) z Tracy Scoggins. Następnie zagrał sfrustrowanego i zadziornego buntownika, którego ojciec zaginął na wojnie wietnamskiej, w sensacyjnym filmie wojennym Teda Kotcheffa Niespotykane męstwo (Uncommon Valor, 1983) u boku Gene’a Hackmana. Pierwszą główną rolą była postać Jeda w kontrowersyjnym dramacie wojennym Czerwony świt (Red Dawn, 1984) z Charliem Sheenem i Jennifer Grey.
Międzynarodową sławę zyskał rolą arystokraty Orry'ego Maina w miniserialu ABC – ekranizacji powieści Johna Jakesa Północ-Południe (North and South, 1985) i sequelu Północ-Południe (North and South, Book II, 1986). Niedługo potem wystąpił w melodramacie sportowym Youngblood (1986) u boku Roba Lowe jako zawodnik hokejowy. Dużym sukcesem cieszyła się nominowana do nagrody Złotego Globu kreacja instruktora tańca w musicalu Dirty Dancing (1987), w którym zaprezentował talent taneczny, a także możliwości wokalne i autorskie w balladzie „She’s Like the Wind”, zdobywając nagrodę BMI Film & TV. Natomiast za postać policjanta prowadzącego prywatne śledztwo w Chicago w sprawie morderstwa młodszego brata w filmie sensacyjnym Prawo krwi (Next of Kin, 1989) oraz za rolę tytułową w filmie sensacyjnym Wykidajło (Road House, 1989) był nominowany do Złotej Maliny jako najgorszy aktor. Rola ukochanego w zaświatach w melodramacie komediowym Uwierz w ducha (Ghost, 1990) przyniosła mu nominację do Złotego Globu i nagrody Saturna. W 1991 został okrzyknięty przez „People” najseksowniejszym mężczyzną świata, był także dziewiątym najlepiej opłacanym aktorem na świecie (z honorarium w wysokości 3 mln dol.).
Zaskoczył krytyków i widzów kolejnymi kreacjami, odbiegającymi daleko od jego dotychczasowego ekranowego wizerunku, takimi jak przywódca bandy gangsterów-surferów w filmie akcji Na fali (Point Break, 1991) oraz jedna z trzech drag queen w komedii Ślicznotki (To Wong Foo, Thanks for Everything, Julie Newmar, 1995), za którą był nominowany do nagrody Złotego Globu. 18 sierpnia 1997 otrzymał gwiazdę w Alei Gwiazd w Hollywood przy 7018 Hollywood Blvd.
Życie prywatne 12 czerwca 1975 poślubił tancerkę i uczennicę swojej matki Lisę Niemi.
W styczniu 2008 stwierdzono u niego nowotwór trzustki. Na początku maja przeszedł operację, w trakcie której usunięto mu część zaatakowanego przez raka żołądka. Zmarł w nocy z 14 na 15 września 2009 w Los Angeles. Zgodnie z jego życzeniem, jego ciało zostało skremowane, a prochy zostały rozsypane na jego ranczu w Nowym Meksyku.
Filmografia Rok Tytuł Rola Reżyser 1979 Skatetown, U.S.A. Ace JohnsonWilliam A. Levey 1980 The Comeback Kid (TV) Chuck Peter Levin 1981M*A*S*H – odc.: „Blood Brothers” szeregowy Gary SturgisLarry Gelbart Return of the Rebels (TV) K.C. Barnes Noel Nosseck 1983 Niespotykane męstwo (Uncommon Valor) Kevin ScottTed Kotcheff Outsiderzy (The Outsiders) Darrel „Darry” CurtisFrancis Ford Coppola Renegaci (The Renegades, serial TV) bandyta 1984Czerwony świt (Red Dawn) Jed EckertJohn MiliusPigs vs. Freaks (TV)Doug Zimmer Dick Lowry Grandview, U.S.A. Ernie „Slam” Webster Randal Kleiser 1985 Północ-Południe (North and South, miniserial TV) Orry Main 1986 Youngblood Derek SuttonPeter MarkleNiesamowite historie (Amazing Stories, serial TV) Eric David PetersonMick Garris Północ-Południe II (North and South, Book II, minserial TV) Orry Main 1987 Dirty Dancing Johnny Castle Emile Ardolino Stalowy świt (Steel Dawn) NomadLance Hool 1988 Tiger Warsaw Chuck „Tiger” WarsawAmin Q. Chaudhri 1989 Prawo krwi (Next of Kin) Truman Gates John Irvin Wykidajło (Road House) James DaltonRowdy Herrington1990 Uwierz w ducha (Ghost) Sam WheatJerry Zucker Saturday Night Live gość (27 października 1990) z Chrisem Farleyem 1991Na fali (Point Break) Bodhi Kathryn Bigelow1992 Miasto radości (City of Joy) Max LoweRoland Joffé Gracz (The Player) w roli samego siebieRobert Altman 1993 Tata na wagarach (Father Hood) Jack Charles Darrell Roodt 1994 Niebo i piekło: Północ-Południe III (Heaven & Hell: North and South, Book III, miniserial TV) Orry Main 1995 Niezwykła opowieść (Tall Tale) kowboj Pecos Bill Jeremiah S. Chechik Trzy życzenia (Three Wishes) Jack McCloud Martha Coolidge Ślicznotki (To Wong Foo, Thanks for Everything, Julie Newmar) Vida Boheme Beeban Kidron1998 Listy od zabójcy (Letters From a Killer) Race DarnellDavid Carson Czarny pies (Black Dog) Jack CrewsKevin Hooks 2000 Pierwsza miłość nie rdzewieje (Forever Lulu) Ben CliftonJohn Kaye 2001 Donnie Darko Jim Cunningham Richard KellyZielony smok (The Green Dragon) sierżant Jim LanceTimothy Linh Bui 2002 Obudzić się w Reno (Waking Up in Reno) Roy KirkendallJordan Brady2003 Ostatni taniec (One Last Dance) Travis MacPhearson (także producent) Lisa Niemi 11:14 FrankGreg Marcks 2004 Dirty Dancing 2 (Dirty Dancing: Havana Night) instruktor tańca Guy FerlandWhoopi – odc.: „The Last Dance”TonyTerry Hughes Smokiem i mieczem (George and the Dragon) GarthTom Reeve Kopalnie króla Salomona (King Solomon's Mines) Allan QuatermainSteve Boyum 2005 Wszystko zostaje w rodzinie (Keeping Mum) LanceNiall Johnson Ikona (Icon) Jason MonkCharles Martin Smith 2006 Lis i Pies 2 (The Fox and the Hound 2) Cash (głos) Jim Kammerud 2007 Oskarżony (Jump!) Richard PressburgerJoshua Sinclair Milion na gwiazdkę (Christmas in Wonderland) Wayne SaundersJames Orr 2009 Błękitny deszcz (Powder Blue) Velvet LarryTimothy Linh Bui Bestia (The Beast, serial TV) Charles Barker John Badham
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykanie pochodzenia brytyjskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia irlandzkiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia holenderskiego Kategoria:Amerykanie pochodzenia szkockiego Kategoria:Amerykańscy aktorzy dubbingowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy teatralni Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy choreografowie Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy tancerze Kategoria:Amerykańscy wokaliści Kategoria:Ludzie urodzeni w Houston Kategoria:Zmarli na raka trzustki Kategoria:Urodzeni w 1952 Kategoria:Zmarli w 2009