Amadeusz () – amerykański dramat biograficzny z 1984 roku w reżyserii Miloša Formana. Film oparty został na sztuce Petera Shaffera pod tym samym tytułem (który był również współautorem scenariusza). Dzieło przedstawia życie i twórczość Wolfganga Amadeusa Mozarta na dworze cesarza Józefa II z perspektywy Antonia Salieriego, nadwornego kompozytora cesarza.
Fabuła Tytułowy Wolfgang Amadeus Mozart jest wspominany przez śmiertelnego wroga Antonio Salieriego, nadwornego kompozytora Józefa II. W pełni docenia on i wielbi talent Mozarta, który właśnie przybył na dwór. Podziw do muzyki młodzieńca kontrastuje z niechęcią do obscenicznego trybu życia Mozarta i doprowadza go wkrótce do obsesji na punkcie Wolfganga. Salieri obwinia Boga o obdarowanie talentem wulgarnego małego człowieka o sprośnym chichocie. Misterną intrygą postanawia zniszczyć „wybrańca Bożego”, jak określa Mozarta.
Obsada F. Murray Abraham – Antonio Salieri Tom Hulce – Wolfgang Amadeus Mozart Elizabeth Berridge – Constanze Mozart Simon Callow – Emanuel Schikaneder Roy Dotrice – Leopold Mozart Christine Ebersole – Catarina Cavalieri Jeffrey Jones – cesarz Józef II Richard Frank – Ojciec Vogler Vincent Schiavelli – służący Antonio Salieriego
Początkowo rolę Konstancji Mozart otrzymała Meg Tilly, jednak zaraz po przyjeździe na miejsce zdjęć skręciła nogę i lekarze orzekli, że będzie przez kilka tygodni unieruchomiona. W związku z tym szybko zorganizowano kolejny casting, w wyniku którego rolę powierzono Elizabeth Berridge.
Do roli Mozarta brany był pod uwagę Mark Hamill.
Produkcja Mimo że Wolfgang Amadeus Mozart spędził swoje życie w Wiedniu, Miloš Forman zdecydował się nakręcić film w swojej rodzinnej Pradze. Scenę wprowadzającą nakręcono w budynku Invalidovna.
Za charakteryzację starego Salieriego odpowiadał Dick Smith.
Fakty i mity Film ten nie jest oparty na faktach. Prawdą jest, że Antonio Salieri lubił muzykę Mozarta, a na łożu śmierci w demencji starczej przyznał się do zabicia kompozytora. Jednak fakty przeczą temu wyznaniu, bowiem w ciele Mozarta nie odkryto śladu trucizny ani ran. Jego śmierć powszechnie przypisuje się częstym wówczas chorobom, np. gruźlicy, zapaleniu opon mózgowych lub chorobie nerek.
W filmie Salieri wciela się w osobę tajemniczego nieznajomego, który zamawia u Mozarta Requiem. Nie jest to jednak zwyczajna wizyta. Ta wizyta wprawia w przerażenie Mozarta i zmusza do stworzenia jednej z najbardziej znanych mszy żałobnych. W rzeczywistości msza była zamówiona przez hrabiego Franza von Walsegg-Stuppacha, który wysłał w tym celu swojego służącego.
Żona Mozarta, Konstancja jest przedstawiona jako głupiutka towarzyszka życia Mozarta, którą jednak bezsprzecznie kochał. Wolfgang kochał swoją żonę, jednak wcześniej jego serce należało do jej siostry (w filmie całkowicie pominiętej).
Wygląd Mozarta pokazany w filmie jest niemal doskonały. Był on niedużym mężczyzną o „nalanej twarzy” (cyt. zeznanie świadka), na pierwszy rzut oka bardzo niepozornym. Niezapomniany śmiech Mozarta ukazany w filmie był podobno jedną z charakterystycznych cech prawdziwego Wolfganga.
Utwory Mozarta wykorzystane w filmie Symfonia nr 25 g-moll KV 183 Allegro con brio Symfonia nr 29 A-dur KV 201 Allegro moderato Koncert na dwa fortepiany nr 10 Es-dur KV 365 Rondo: Tempo di Menuetto Uprowadzenie z seraju (KV 384) Martern aller Arten Finał turecki Symfonia koncertująca Es-dur KV 364 Allegro maestoso Koncert fortepianowy nr 20 d-moll KV 466 Romanze Allegro Koncert fortepianowy nr 22 Es-dur KV 482 Allegro Wesele Figara (KV 492) Ecco la Marcia Ah Tutti Contenti Cinque... dieci... venti... trenta... Kontredans (KV 33b) Don Giovanni (KV 527) Uwertura La ci darem la mano Scena z Komandorem Zaide (KV 344) Ruhe Sanft Czarodziejski flet (KV 620) Uwertura Der Hölle Rache kocht in meinem Herzen Ein Mädchen oder Weibchen Pa-pa-pa-Papagena! Pa-pa-pa-Papageno! Serenada nr 13 G-dur (Eine kleine Nachtmusik (KV 525)) Gran Partita (KV 361) Menuetto – Trio I – Trio II Koncert na flet, harfę i orkiestrę (KV 299) Kontredans „Non piu andrai” (wariacja na temat marsza Salieriego) KV 609 Requiem d-moll (KV 626) Introitus Dies Irae Rex Tremendae Majestatis Confutatis Lacrimosa Wielka Msza c-moll (KV 427) Kyrie
Nagrody 1984: Oscar dla Najlepszego filmu 1985: Złoty Glob dla Najlepszego filmu dramatycznego
Zobacz też Lista stu najlepszych amerykańskich filmów według AFI
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Opis jakie utwory i w której scenie pojawiają się w filmie
Amadeusz Milosa Formana „Amadeusz” Milosza Formana. Część I, Część II
Kategoria:Amerykańskie dramaty biograficzne Kategoria:Amerykańskie dramaty muzyczne Kategoria:Amerykańskie filmy z 1984 roku Kategoria:Filmowe adaptacje utworów Petera Shaffera Kategoria:Filmy kręcone w departamencie Sekwana i Marna Kategoria:Filmy kręcone w Kromieryżu Kategoria:Filmy kręcone w Pilźnie Kategoria:Filmy kręcone w Pradze Kategoria:Filmy kręcone w prowincji Grosseto Kategoria:Filmy kręcone w Wiedniu Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem dla najlepszego filmu Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszą reżyserię Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy dźwięk Kategoria:Filmy nagrodzone Złotym Globem dla najlepszego filmu dramatycznego Kategoria:Filmy o kompozytorach Kategoria:Filmy w reżyserii Miloša Formana Kategoria:Filmy wytwórni Orion Pictures Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Wiedniu Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepsze kostiumy Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszą scenografię Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem dla najlepszego aktora pierwszoplanowego Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszy scenariusz adaptowany Kategoria:Filmy nagrodzone Oscarem za najlepszą charakteryzację i fryzury