Pułk Radiotelegraficzny (prtlgr) – oddział łączności Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku Pułk Radiotelegraficzny został sformowany 29 czerwca 1924 roku z połączenia trzech batalionów radiotelegraficznych, które dotychczas wchodziły w skład trzech pułków łączności, a mianowicie: I batalionu radiotelegraficznego 1 pułku łączności w Beniaminowie, II batalionu radiotelegraficznego 2 pułku łączności w Żurawicy, III batalionu radiotelegraficznego 3 pułku łączności w Grudziądzu.

17 września 1924 na łamach „Polski Zbrojnej” poinformowano, że pułk „z powodu braku lokali w Jabłonnie pozostaje czasowo w Beniaminowie”..

W 1926 roku dowództwo pułku zostało przeniesione z Beniaminowa do Warszawy. W następnym roku z Jabłonny do stolicy zostały przeniesione warsztaty i składy pułkowe. Pracownicy warsztatu pułkowego wykonali radioodbiornik dla Józefa Piłsudskiego, zainstalowany w Belwederze. Ponadto, pułk we własnym zakresie i z własnych środków, zbudował stację krótkofalową, która posłużyła do powstania laboratorium krótkofalowego.

19 maja 1927 roku minister spraw wojskowych marszałek Polski Józef Piłsudski ustalił i zatwierdził dzień 29 czerwca, jako datę święta pułkowegoDz. Rozk. MSWojsk. Nr 16 z 19 maja 1927 roku, poz. 174.. Pułk obchodził swoje święto w rocznicę sformowania w 1924 roku.

We wrześniu 1929 roku zostały zorganizowane pododdziały pełniące rolę szkół podoficerskich dla szeregowych służby czynnej pułków broni, których zadaniem było wyszkolenie dowódców radiostacji pułkowych: kadra 2 kompanii szkolnej 2 baonu rtlgr w Krakowie pod dowództwem por. łącz. Mariana Lekszyckiego, kadra 3 kompanii szkolnej 3 baonu rtlgr w Przemyślu pod dowództwem por. łącz. Stanisława Rościszewskiego.

Dowództwo pułku i bataliony stacjonowały w Warszawie, 1 kompania szkolna też w Warszawie, 2 kompania szkolna w Krakowie, a 3 kompania szkolna w Przemyślu.

Kadra pułku Dowódcy pułku ppłk łącz. Antoni Powierza (VI 1924 – V 1925 → kierownik referatu w Departamencie V Technicznym MSWojsk.) ppłk łącz. Tadeusz Argasiński (V 1925 - IV 1929 → dowódca 2 Grupy Łączności) ppłk łącz. inż. Zygmunt Karaffa-Kraeuterkraft (IV 1929 - VIII 1934 → stan spoczynku) ppłk łącz. Władysław II Malinowski (X 1935 – 1939 → dowódca łączności Armii „Łódź”)

Zastępcy dowódcy pułku mjr łącz. Edmund Feliks Świdziński (VI 1924 – X 1927 → wykładowca w OSInż.) mjr łącz. Józef Łukomski (IV 1928 – 1 III 1929 → szef łączności 19 DP) mjr / ppłk łącz. Władysław II Malinowski (15 V 1929 – X 1935 → dowódca pułku) ppłk łącz. Mieczysław Ornatowski (do 1939)

Kwatermistrzowie kpt. łącz. Edmund Iwaszkiewicz (od VI 1924) kpt. łącz. Józef Albin Schubert (od VI 1927) mjr łącz. Franciszek Maksymilian Jaeschke (III 1932 – 1939)

Oficerowie pułku ppłk łącz. inż. Emil Kaliński (nadetatowy) mjr łącz. Kazimierz Jackowski mjr łącz. Egon Krulisz mjr łącz. Ignacy Junosza-Drewnowski – dowódca I batalionu (VIII 1929–III 1932) mjr łącz. inż. Antoni Krzyczkowski – dowódca batalionu (od 1 VI 1932) mjr łącz. Aleksander I Winiarski kpt. łącz. Witold Scazighino (rezerwowy w latach 20. i 30.) kpt. łącz. Marian Suski kpt. dypl. Zenon Starkiewicz por. adm. Czesław Gąsiorkiewicz (oficer służby administracyjnej pułku w 1932) por. rez. Adolf Morawski por. rez. Bolesław Przedpełski ppor. rez. Antoni Chomicz ppor. rez. Jerzy Krzywicki ppor. rez. Wacław Szymanowski

Podoficerowie kpr. Michał Parada

Organizacja i obsada personalna w 1939 Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku: dowódca pułku – ppłk łącz. Władysław II Malinowski I zastępca dowódcy – ppłk łącz. Mieczysław Ornatowski †1940 Katyń adiutant – kpt. Dariusz Władysław Tarnowski lekarz – mjr lek. dr Wiktor Niedźwiedzki †1940 Charków II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – mjr Franciszek Maksymilian Jaeschke †1940 Charków oficer mobilizacyjny – kpt. Ludwik Wincenty Chełkowski †1940 Katyń zastępca oficera mobilizacyjnego – por. mgr Michał Benesch †1940 Katyń oficer administracyjno-materiałowy – kpt. adm. (piech.) Bronisław Banasik oficer gospodarczy – kpt. int. Feliks Olbrysz †1940 Katyń oficer żywnościowy – chor. Józef Kantorowicz dowódca kompanii obsługi – kpt. adm. (piech.) Roman Jazowski komendant parku – kpt. Henryk Jagiełło †1940 Katyń zastępca komendanta parku – chor. Edmund Nimiński(*) na kursie – kpt. Kazimierz Mazur na kursie – por. Stanisław Bilski

1 batalion radiotelegraficzny dowódca – mjr Stanisław Czubiński †1940 Katyń adiutant – por. Zdzisław Szymon Kossakowski dowódca 1 kompanii – kpt. Włodzimierz Florian Rychlicki †1940 Charków instruktor – ppor. Antoni Wasilewski instruktor – chor. Edmund Nimiński (*) dowódca 2 kompanii – kpt. Stanisław Napoleon Bancer instruktor – ppor. Aleksander Dakowski dowódca 3 kompanii – por. Mieczysław Gucma instruktor – ppor. Władysław Bolesław Żychowski dowódca kompanii szkolnej – mjr dypl. mgr Jerzy Kurpisz instruktor – ppor. Kazimierz Walenty Banuack

2 batalion radiotelegraficzny dowódca – mjr Adam Parafiński adiutant – por. Mieczysław Goździkowski pomocnik ds gospodarczych – kpt. adm. (piech.) Jan Banaszewski oficer żywnościowy – chor. Romuald Edmund Bansleben dowódca 1 kompanii – por. Karol Łuniewski instruktor – ppor. Ignacy Nowicki instruktor – ppor. Arkadiusz Hąjbowicz dowódca 2 kompanii – kpt. Marian Aleksander Tabeau instruktor – ppor. CzesławBrejdygant instruktor – ppor. Leopold Serwacjusz Zieliński Rudolf dowódca 3 kompanii – ppor. Józef Biernacki instruktor – ppor. Stefan Mydlarz instruktor – ppor. Wacław Malinowski dowódca 4 kompanii – por. Marian Radzio instruktor – por. Adam Julian Zawiliński †1940 Charków dowódca kompanii szkolnej w Krakowie – kpt. Leopold Piątkiewicz instruktor – ppor. Zdzisław Malik

3 batalion radiotelegraficzny dowódca – mjr Mieczysław III Zaremba †1940 Katyń dowódca (dubler) – mjr kontr. Giorgi Mamaładze adiutant – kpt. Bogusław Wolniak dowódca 1 kompanii – kpt. Zbigniew Szczęsny Zubalewicz instruktor – ppor. Stanisław Lorenc instruktor – chor. Marian Brycan instruktor – chor. Józef Urbanik dowódca 2 kompanii – kpt. Janusz Stanisław Wagner †1940 Charków instruktor – por. Roman Kiźny instruktor – ppor. Zbigniew Zygmunt Młodzianowski instruktor – ppor. Tadeusz Józef Szuster dowódca 3 kompanii – kpt. Wincenty Janecki instruktor – por. Juliusz Przemysław Domagalski dowódca kompanii szkolnej w Przemyślu – kpt. Stanisław Gospodarczyk instruktor – kpt. Piotr Puciata instruktor – por. Jan Kowal

Symbole pułkowe Sztandar

23 maja 1937 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru pułku radiotelegraficznego. Na prawej stronie płatu sztandarowego jest umieszczona w rogach, zamiast numeru pułku, stylizowana litera „R”. Na lewej stronie płatu sztandarowego są umieszczone: w prawym górnym rogu na tarczy wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej, w lewym górnym rogu na tarczy znak wojsk łączności, w prawym dolnym rogu na tarczy godło m. Warszawy, w lewym dolnym rogu na tarczy odznaka pamiątkowa pułku radiotelegraficznego, na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Warszawa 19 XI 1918”Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 7 z 19 czerwca 1937 roku, poz. 89..

Odznaka pamiątkowa

14 lipca 1928 roku minister spraw wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej prtlgrDz Rozk. MSWojsk. Nr 18 z 14 lipca 1928 roku, poz. 211..

Odznaka o wymiarach 41x41 mm ma kształt równoramiennego krzyża pokrytego emalią w barwach wojsk łączności. Na jego ramionach umieszczono inicjały i datę „P R 29 VI 1924”, pomiędzy ramionami po trzy błyskawice. W centrum nałożono czerwoną tarczę z orłem. Odznaka dwuczęściowa - wykonana w tombaku srebrzonym, emaliowana. Wykonanie: Zjednoczeni Grawerzy - Warszawa.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Pułki łączności II Rzeczypospolitej Kategoria:Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej w Warszawie