Języki austronezyjskie – rodzina języków, którymi posługuje się ok. 350 mln rdzennych mieszkańców wysp Oceanii i Azji Południowo-Wschodniej, Tajwanu oraz Madagaskaru.
Języki austronezyjskie są używane na Tajwanie, na Madagaskarze, na Filipinach, w Malezji, Singapurze, Timorze Wschodnim i Indonezji (przy czym na Nowej Gwinei oraz na wyspach Halmahera, Timor, Alor i Pantar występują liczne języki papuaskie) oraz w niektórych regionach Wietnamu i Kambodży. Przedstawicielami rodziny austronezyjskiej posługują się także niektóre grupy mieszkańców Papui-Nowej Gwinei (przede wszystkim na obszarach nadbrzeżnych, a także na wyspach Nowa Brytania i Nowa Irlandia). Języki austronezyjskie są rozprzestrzenione również w innych zakątkach Melanezji (od Wysp Salomona i Vanuatu aż po Nową Kaledonię i Fidżi) oraz w całej Polinezji i Mikronezji. Dodatkowo austronezyjski język tsat jest używany w prowincji Hajnan w południowych Chinach, a moken to rodzimy język społeczności zamieszkującej archipelag Mergui w granicach Mjanmy. Za ojczyznę języków austronezyjskich uważany jest Tajwan, przy czym dziś obszar użycia rodzimych języków tajwańskich ogranicza się w dużej mierze do górzystego wnętrza wyspy.
Do najbardziej istotnych (pod względem liczby użytkowników, roli politycznej czy tradycji literackich) języków austronezyjskich należą: malajski (indonezyjski i malezyjski), tagalski (filipiński), malgaski z Madagaskaru oraz regionalne języki Indonezji: jawajski i sundajski. Rodzina austronezyjska szacunkowo obejmuje ponad 1250 języków i jest drugą rodziną językową pod względem liczebności języków (po nigero-kongijskiej). Ma najbardziej rozległy zasięg geograficzny spośród rodzin językowych świata (poza indoeuropejską). Języki wschodniej Indonezji, Papui-Nowej Gwinei i Timoru Wschodniego, które nie zostały sklasyfikowane jako austronezyjskie, określa się mianem papuaskich (nieaustronezyjskich).
Dawniej rodzinę austronezyjską określano mianem malajsko-polinezyjskiej, wskazując na najdalszych poznanych jej przedstawicieli, tj. język malajski na zachodzie oraz języki polinezyjskie na wschodzie. Później stwierdzono pokrewieństwo przynależących do niej języków z językami tajwańskimi. Termin „austronezyjski” został wprowadzony w 1899 r. przez Wilhelma Schmidta i zdołał się zadomowić w terminologii językoznawczej. Współcześnie pod pojęciem języków malajsko-polinezyjskich rozumie się raczej największą gałąź rodziny austronezyjskiej.
Zrekonstruowano słownictwo praaustronezyjskie.
Klasyfikacja języków austronezyjskich Według serwisu Ethnologue rodzina języków austronezyjskich dzieli się na następujące grupy: atajalskie bunuńskie wschodniotajwańskie (wschodnioformozańskie) centralne północne południowo-zachodnie północno-zachodniotajwańskie (północno-zachodnioformozańskie) paiwańskie puyuma rukai tsou języki Zachodnich Równin (Western Plains) języki malajsko-polinezyjskie.
Języki należące do wszystkich powyższych grup, z wyjątkiem malajsko-polinezyjskich, używane są jedynie na Tajwanie. Z tego względu często określa się je zbiorczą nazwą „języki tajwańskie”, chociaż są one między sobą bardziej zróżnicowane, niż ponad tysiąc języków należących do grupy malajsko-polinezyjskiej, używanych na ogromnych obszarach Oceanu Spokojnego i Indyjskiego. To większe zróżnicowanie wśród języków tajwańskich niż pomiędzy resztą języków austronezyjskich sugeruje pochodzenie całej rodziny języków właśnie z Tajwanu.
Porównanie słownictwa Tabelka porównująca 12 popularnych słów 14 języków austronezyjskich (11 z Filipin, 2 z Malezji/Indonezji, 1 z Hawajów).
jeden dwa trzy cztery osoba dom pies kokos dzień nowy my co ogień tagalogisadalawatatloapattaobahayasoniyogarawbagotayoanoapóy bikolskisaroduwatuloapattawoharongayamniyogaldawba-gokitaano cebuańskiusaduhatuloupattawobalayirolubiadlawbag-okitaunsa warajskiusaduhatuloupattawobalayayamlubiadlawbag-okitaano tausughambuukduwatuupattaubayiru’niyugadlawba-gukitaniyuunu kinaray-asaradarwatatloapattahobalayayamniyogadlawbag-okita, tatenano pampangometungadwaatluapattaubaleasungungutaldobayuikatamunanu pangasinosakeyduarataloraapatiratooabongasoniyogagewbalosikatayoanto ilokomaysaduatallouppattaobalayasoniogaldawbarodatayoania ivatanasadadowatatdoapattaovahaychitoniyoyarawva-yoyatenango ibanagtaddayduatalluappa’tolaybalaykituniukaggawbagusittamanni gaddangantetaddwatalloappattolaybalayatuayogawbawuikkanetemsanenay tbolisotulewutlufattaugunuohulefokdawlomitekuytedu malajskisatuduatigaempatorangrumah/balaianjingkelapa/nyiurharibarukitaapa/anuapi jawajskisijilorotelupapatwongomah/baleasuklopodinoanyarkitoopo/anuapi hawajskiʻekahiʻeluaʻekoluʻehākanakahaleʻīlioniuaohoukākouahaahi
Zobacz też języki austroazjatyckie
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne The Language Gulper Austronesian Basic Vocabulary Database
A