Klucz nastawny – narzędzie – klucz o zmiennym rozwarciu szczęk, umożliwiającym odkręcanie i przykręcanie śrub i nakrętek o różnych wymiarach. Niektóre klucze nastawne dzięki silnemu dociskowi i tarciu uzębionych szczęk nadają się do pracy również na powierzchni walcowej (klucze do rur).
Pierwsze konstrukcje kluczy nastawnych pojawiły się w Anglii w XVIII wieku, służące do kół powozów. Ich rozwój miał miejsce w XIX wieku. W 1832 roku opatentowany został amerykański klucz Henry’ego Kinga z 1832 roku, z położeniem przesuwnych szczęk ustalanym za pomocą zapadki na zębatce. Około 1840 roku pojawiły się klucze regulowane przekładnią ślimakową równoległą do rękojeści. Taki typ kluczy w USA był znany jako („małpi klucz”). W wielu krajach Europy (m.in. Francji, Niemczech, Portugalii i Hiszpanii) klucz nastawny nazywany jest „angielskim” z uwagi na opracowanie w 1842 roku i opatentowanie w roku kolejnym udanego klucza regulowanego przekładnią ślimakową, umieszczoną prostopadle do rękojeści, przez angielskiego inżyniera Richarda Clyburna we współpracy z Edwinem Buddingiem. Bywa także nazywany kluczem szwedzkim od wynalazcy Johana Pettera Johanssona, który w 1892 roku uzyskał patent na ulepszony klucz nastawny z przekładnią ślimakową.
Istnieją różne rodzaje kluczy nastawnych, różniące się konstrukcją i zastosowaniem, m.in.:
klucz angielski, klucz francuski, klucz szwedzki, żabka i inne.
Przypisy
Kategoria:Narzędzia ślusarskie