thumb|Stemona japonica Stemona Lour. – rodzaj wieloletnich roślin z rodziny Stemonaceae, obejmujący 22 gatunki, występujące w Indiach, Chinach, Japonii, Azji Południowo-Wschodniej i północnej Australii. Rośliny z tego rodzaju wytwarzają specyficzne, farmakoaktywne alkaloidy, w tym tuberostemoninę.
Morfologia Pokrój Półkrzewy lub pnącza.
Korzenie Bulwiaste, wrzecionowate, mięsiste.
Łodyga Wzniesiona, pnąca lub płożąca.
Liście Ulistnienie okółkowe, naprzeciwległe lub naprzemianległe, błyszczące. Liście u nasady ogonka tworzą poduszkę.
Kwiaty Kwiaty zebrane w wierzchotkowaty kwiatostan wyrastający z pachwiny liścia, rzadziej z ogonka liściowego lub żeberka. Okwiat pojedynczy, o listkach lancetowatych, o długości do 6 cm. Pręciki wzniesione, osadzone u podstawy listków okwiatu, o nitkach wolnych lub złączonych u nasady. Główki pręcików z pylnikami osadzonymi brzusznie do nasady łącznika przedłużonego do okwiatopodobnego, równowąsko-lancetowatego, długiego wyrostka. Zalążnia górna.
Owoce Jajowata do podługowatej torebka. Nasiona podługowate, żeberkowane, zawieszone na długim sznureczku z elajosomem w postaci pęcherzykowatych włosków.
Biologia i ekologia Rozwój Wieloletnie geofity lub helofity, rzadziej pnącza lub chamefity. Kwitną Kwiaty emitują zapach padliny lub sera. Są zapylane przez muchówki.
Siedlisko Zacienione miejsca wzdłuż strumieniu w wilgotnych lasach równikowych.
Cechy fitochemiczne Rośliny z rodzaju Stemona wytwarzają strukturalnie zróżnicowane alkaloidy, z grupy stenin (przede wszystkim tuberostemoninę), stemoamidów, tuberostemospironin, stemoamin i parwistemolin. W korzeniach Stemona tuberosa obecne są również glikozydy dwubenzylowe (stilbosteminy) o działaniu neuroprotekcyjnym.
Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Należy do rodziny Stemonaceae, w rzędzie pandanowców (Pandanales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Gatunki Stemona angusta I.R.H.Telford Stemona aphylla Craib Stemona australiana (Benth.) C.H.Wright Stemona burkillii Prain Stemona cochinchinensis Gagnep. Stemona collinsiae Craib Stemona curtisii Hook.f. Stemona griffithiana Kurz Stemona hutanguriana Chuakul Stemona japonica (Blume) Miq. Stemona javanica (Kunth) Engl. Stemona kerrii Craib Stemona kurzii Prain Stemona lucida (R.Br.) Duyfjes Stemona mairei (H.Lév.) K.Krause Stemona parviflora C.H.Wright Stemona phyllantha Gagnep. Stemona pierrei Gagnep. Stemona prostrata I.R.H.Telford Stemona sessilifolia (Miq.) Miq. Stemona squamigera Gagnep. Stemona tuberosa Lour.
Zastosowanie Rośliny lecznicze Korzenie rośliny Stemona tuberosa są od starożytności stosowane w tradycyjnej medycynie chińskiej. Surowiec, radix stemonae, aplikowany jest w chorobach układu oddechowego, przede wszystkim w ostrym i przewlekłym kaszlu, krztuścu i gruźlicy, a także chorobach pasożytniczych, przede wszystkim owsicy i wszawicy. Współczesne badania farmakologiczne wykazały, że alkaloidy i dwubenzyle zawarte w tych roślinach wykazują działanie antybakteryjne, antygrzybicze, owadobójcze, przeciwrobacze, przeciwkaszlowe i rozszerzające oskrzela (relaksujące mięśnie gładkie dróg oddechowych).
Przypisy
Kategoria:Stemonaceae