thumb|Kłos Pszenżyto (×Triticosecale) – mieszaniec zbóż należący do rodziny wiechlinowatych. Niepłodne mieszańce pszenicy i żyta opisane zostały po raz pierwszy w 1875, w 1889 odkryty został płodny mieszaniec. Powstał prawdopodobnie w wyniku podwojenia liczby chromosomów w pierwotnym mieszańcu. Hodowla na większą skalę w różnych krajach rozpoczęła się w latach 50. XX wieku, a w latach 60. zaczęto wprowadzać do upraw odmiany komercyjne (najpierw w 1966 r. na Węgrzech). W Polsce pierwszą odmianę pszenżyta o nazwie ‘Lasko’ wyhodowano w 1982, i to ona jest obecnie najbardziej rozpowszechnioną w uprawie na świecie.
Systematyka Synonimy ×Triticale A. Müntzing Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa komelinowe (Commelinidae Takht.), nadrząd Juncanae Takht., rząd wiechlinowce (Poales Small), rodzina wiechlinowate (Poaceae (R. Br.) Barnh.), rodzaj pszenżyto (Triticosecale Wittm. ex A.Camus).
Zastosowanie Roślina uprawna: obecnie powierzchnia uprawy tego zboża w świecie to około 3,5 mln ha, w tym w Polsce około 1,2 mln ha, czyli ¹∕₃ ogółu upraw światowych (powierzchniowo), a 0,5 mln ha na Białorusi, gdzie jest szeroko uprawiane od 2005. W uprawie występują formy jare i ozime tego gatunku. Ziarno paszowe – (patrz roślina paszowa) ze względu na wysoką zawartość białka może służyć jako pasza dla bydła, trzody chlewnej, owiec i ptactwa, a także ze względu na mniejszą zawartość substancji antyżywieniowych niż żyto i mniejsze wymagania pokarmowe niż pszenica. Ziarno chlebowe – obecnie są odmiany, których ziarno zawiera białka glutenowe i ich mąkę, także całoziarnową, wykorzystuje się do wypieku chleba na drożdżach, więc bez zakwaszania, czego wymaga mąka żytnia i mieszana.
Uprawa Pszenżyto ozime jest zbożem, które jest dość wrażliwe na terminy wysiewu. Ponieważ krzewi się przede wszystkim jesienią, zachowanie optymalnych terminów siewu pszenżyta ozimego ma fundamentalne znaczenie dla uzyskania wysokiego plonu. Optymalne terminy siewu pszenżyta przypadają we wschodniej części Polski pomiędzy 5 i 20 września, w Polsce centralnej w okolicach 15-25 września, a na zachodzie Polski od 20 września, nawet do 10 października.
Produkcja Polska thumb|Produkcja pszenżyta w Polsce w latach 1988-2018 Według danych Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) pszenżyto w 2018 roku w Polsce uprawiano na powierzchni 1 mln 288 tys. hektarów, z czego uzyskano 4 mln 86 tys. ton produktu, czyli 3,2 tony z hektara.
+ Uprawa pszenżyta w Polsce na przestrzeni lat 2008-2018 Rok Powierzchnia [ha] Zbiory [t] Plon [dt/ha]20081 333 4604 459 61033,44420091 465 0005 234 00035,72720101 324 7544 575 80934,54120111 269 2584 235 32833,3692012991 7973 349 22533,76920131 176 7004 273 02736,31420141 306 0255 246 64740,17320151 516 1685 339 43735,21720161 373 5295 102 44537,14820171 352 0135 312 06139,29020181 287 9694 085 66931,722
Świat thumb|Produkcja pszenżyta na świecie w 2018 r. thumb|Udział procentowy państw w produkcji pszenżyta (2018) Największym producentem na świecie jest Polska; FAO podaje, że w 2018 roku odpowiadała ona za niemal 32% produkcji na Ziemi. Razem z Niemcami (15%) i Francją (11%) odpowiadała za ponad połowę światowej produkcji, która w 2018 roku uprawiana była na powierzchni 3 mln 809 tys. ha. Zbiory wyniosły około 12,8 mln ton, a średni plon na świecie wyniósł 3,9 t/ha; największy w Chile (6,2 t/ha), a najmniejszy w Australii (1,6 t/ha).
+ Najwięksi producenci pszenżyta w 2018 roku Miejsce Kraj Ilość(w tys. ton) 1 4086 2 1936 3 1382 4 1015 5 774 6 649 7 401 8 337 9 330 10 279 Świat 12 802,591
Uwagi
Przypisy
Kategoria:Wiechlinowate Kategoria:Zboża Kategoria:Pszenica Kategoria:Żyto