Galina Wiszniewska

thumb|240px|Z mężem Mstisławem Rostropowiczem w 1975 roku Galina Pawłowna Wiszniewska (ros. Галина Павловна Вишневская; ur. 25 października 1926 w Leningradzie, zm. 11 grudnia 2012 w Moskwie) – radziecka i rosyjska śpiewaczka operowa, operetkowa i aktorka.

Życiorys Galina Wiszniewska urodziła się w Leningradzie jako Galina Pawłowna Iwanowa. Ojciec – Rosjanin, matka – pół Polka, pół Cyganka, o czym sama pisze we wspomnieniach. Niemal całe dzieciństwo spędziła w Kronsztadzie. W czasie wojny, jako jedyna z całej rodziny przeżyła blokadę Leningradu. W wieku 16 lat służyła w leningradzkich oddziałach OPL. Wojna spowodowała, że uzyskała tylko wykształcenie podstawowe – edukację zakończyła na siedmiu klasachRakowa....

Obdarzona wyjątkowym głosem, w 1944 roku została przyjęta do chóru Leningradzkiego Teatru Komedii Muzycznej, gdzie wkrótce zaczęła wykonywać partie solowe. Nazwisko Wiszniewska przyjęła i zachowała po pierwszym mężu – Gieorgiju Wiszniewskim – marynarzu floty wojennej, z którym rozwiodła się po zaledwie dwóch miesiącach małżeństwa. Po raz drugi wyszła za mąż za Marka Rubina – dyrektora teatru operetki, w którym śpiewała. W latach 1951–1952, po opuszczeniu operetki, brała lekcje śpiewu u Wiery Gariny. W roku 1952 przeszła przez eliminacje do grupy stażystów Teatru Bolszoj – została przyjęta pomimo braku ukończonego konserwatorium muzycznego.

Szybko zdobyła sobie uznanie i na deskach tego teatru przez następne lata jako jego primadonna zaśpiewała ponad 30 partii solowych. Występowała na najsłynniejszych scenach operowych świata i z najsłynniejszymi dyrygentami XX wieku, m.in.: Herbertem von Karajanem, Otto Klempererem, Igorem Markevitchem, Krzysztofem Pendereckim, Hermannem Abendrothem i oczywiście swoim mężem Mstisławem Rostropowiczem z którym tworzyła sceniczny duet przez blisko 30 lat (początkowo jako z pianistą, a później jako z dyrygentem). Partnerowała m.in.: Plácido Domingo, Dietrichowi Fischer-Dieskau, Nicolai Geddzie, Franco Corelli i Birgit Nilsson.

Wielu kompozytorów pisało swoje dzieła specjalnie dla niej (m.in. Dmitrij Szostakowicz, Benjamin Britten). W 1996 roku Marcel Landowski napisał operę Galina, która oparta została na losach artystki. Anna Achmatowa, po usłyszeniu jej głosu, poświęciła jej jeden ze swoich wierszy (Żenskij gołos). W roku 1955, po zaledwie czterech dniach znajomości, wyszła za mąż (po raz trzeci) za dyrygenta Mstisława Rostropowicza, z którym w udanym związku przeżyła ponad pół wieku. Wraz z nim w 1974 roku została zmuszona do opuszczenia ZSRR za poparcie udzielone dysydentowi Aleksandrowi Sołżenicynowi. Obydwoje żyli w USA i we Francji oraz podróżowali, utrzymując się ze spektakli wystawianych w największych teatrach i salach operowych świata. W 1978 roku zostali decyzją prezydium Rady Najwyższej ZSRR pozbawieni radzieckiego obywatelstwa oraz wszelkich odznaczeń i nagród. W 1990 roku decyzję tę anulowano, dzięki czemu Wiszniewska triumfalnie powróciła do ZSRR. Przywrócono jej wszystkie tytuły oraz mianowano profesorem honorowym Konserwatorium Moskiewskiego. Było to już jednak po jej oficjalnym rozstaniu ze sceną operową w 1982 roku.

W Rosji rozpoczęła występy jako aktorka dramatyczna na scenie MChAT-u. Zagrała również główne role w dwóch filmach: Prowincjonalny benefis z 1993 i Aleksandra z 2007 roku. W 2002 roku została szefową założonego przez siebie w Moskwie Centrum Śpiewu Operowego Galiny Wiszniewskiej. W 2006 roku objęła funkcję przewodniczącej jury Międzynarodowego Otwartego Konkursu Artystów Operowych Galiny Wiszniewskiej. W 1984 roku wydała w Stanach Zjednoczonych w języku angielskim swoją autobiografię, która po roku 1991 została przetłumaczona na kilka języków, w tym również i na polski (Galina. Historia mojego życia). Nagrała wiele płyt. Królowie i prezydenci składali jej swe hołdy. Jak napisała jedna z polskich autorek, została „gwiazdą” nie tylko na ziemi, ale i na niebie – planetoidę nr 4919 w Układzie Słonecznym nazwano na jej cześć – (4919) Vishnevskaya.

Premiery sceniczne RokDziełoPartiaScena1953Eugeniusz OnieginTatianaTeatr Bolszoj1954FidelioLeonoraTeatr Bolszoj1955ŚnieżkaKupawaTeatr Bolszoj1957IX symfonia Beethovenawokal1957Poskromienie złośnicyKatarzynaTeatr Bolszoj1957Wesele FigaraCherubinTeatr Bolszoj1957Madame ButterflyMadame ButterflyTeatr Bolszoj1958AidaAidaTeatr Bolszoj1958Requiem VerdiegowokalMoskiewska Filharmonia Państwowa1959Dama pikowaLizaTeatr Bolszoj1959Wojna i pokójNataszaTeatr Bolszoj1961Satyry Szostakowiczawokal1962FalstaffAlicja FordTeatr Bolszoj1962FaustMałgorzataTeatr Bolszoj1962Kamienny gośćDonna AnnaTeatr Bolszoj1962Missa Solemnis BeethovenawokalEdynburg1962Pieśni i tańce śmierci Musorgskiegowokal1962Los człowiekaZinkaTeatr Bolszoj1963Requiem wojenne BrittenawokalLondyn1963II symfonia MahlerawokalWiedeń1964La TraviataViolettaTeatr Bolszoj1964TurandotLiuLa Scala1964PaździernikMarynaTeatr Bolszoj1965Głos ludzkikobieta telefonującaTeatr Bolszoj1965Echo poety Brittenawokal1965IV symfonia Mahlerawokal1967Pieśni Szostakowicza do wierszy Aleksandra Błokawokal1969XIV symfonia Szostakowiczawokal1969OtelloDesdemonaKonserwatorium Moskiewskie1970Semen KotkoZofiaTeatr Bolszoj1970Carska niewiastaMarfaTeatr Bolszoj1971ToscaFloria ToscaTeatr Bolszoj1972Pieśni Bez słońca MusorgskiegowokalMoskiewska Filharmonia Państwowa1973Francesca da RiminiFrancescaTeatr Bolszoj1974GraczPolinaTeatr Bolszoj1976MakbetLady MakbetEdynburg1979Un enfant appelle LandowskiegowokalWaszyngton1981Te Deum PendereckiegowokalWaszyngton1983La Prison LandowskiegowokalAix-en-Provence1984Requiem PendereckiegowokalWaszyngton

Nagrody, tytuły i odznaczenia 1943 – Medal „Za Obronę Leningradu” 1955 – Zasłużony Artysta RFSRR Ludowy Artysta RFSRR 1966 – Ludowy Artysta ZSRR 1973 – Order Lenina 1977 – Medal Diamentowy Miasta Paryża 1982 – Order Sztuk i Literatury II kl. 1983 – Legia Honorowa (komandoria) Doctor honoris causa Nashua River College (USA) Doctor honoris causa Uniwersytetu w St. Lawrence (USA) 1996 – honorowy obywatel Kronsztadu 2000 – Carskosielska Nagroda Artystyczna 1996 – Order Zasług dla Ojczyzny III kl. 2006 – Order Zasług II kl. 2007 – Profesor honorowy Uniwersytetu Moskiewskiego

Filmografia 1966 – Katierina Izmajłowa; 1993 – Prowincjonalny benefis 2007 – Aleksandra ().

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Galina Wiszniewska w bazie filmowej Filmweb Biografia

Kategoria:Rosyjskie soprany Kategoria:Rosyjskie śpiewaczki operowe Kategoria:Rosyjskie aktorki teatralne Kategoria:Doktorzy honoris causa uczelni w Stanach Zjednoczonych Kategoria:Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem „Za zasługi dla Ojczyzny” Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Ludowi Artyści RFSRR Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2012 Kategoria:Solistki operetkowe Kategoria:Artyści związani z Petersburgiem Kategoria:Artyści związani z Moskwą Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Oficerowie Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Rosjanie odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Ludzie urodzeni w Petersburgu