Erich Schmidt

thumb|240px|Strona tytułowa „Aus Brombergs Vorzeit” (1902) autorstwa Ericha Schmidta Erich Schmidt (ur. 1861 w Łobżenicy, zm. 1911 w Ermatingen) – pedagog, historyk-regionalista, badacz dziejów miasta Bydgoszczy.

Życiorys Urodził się 12 października 1861 r. w Łobżenicy. Był synem Juliusa, miejscowego adwokata. Po nauce w szkole ludowej w Łobżenicy, uczęszczał do gimnazjum w Lipsku. W 1874 r., gdy jego ojciec przeniósł swoją kancelarię adwokacką do Bydgoszczy, kontynuował naukę w bydgoskim Królewskim Gimnazjum Fryderyka Wilhelma, gdzie też złożył egzamin dojrzałości.

W 1880 r. rozpoczął studia w zakresie historii, filologii klasycznej, orientalnej i niemieckiej oraz filozofii na uniwersytecie w Lipsku. W 1882 r. przeniósł się na uniwersytet w Halle, gdzie w 1884 r. złożył egzamin, uzyskując stopień naukowy doktora. Jego rozprawa została nagrodzona jako najlepsza w roku akademickim 1883/1884.

W 1885 r. podjął pracę jako pedagog w bydgoskim gimnazjum, którego był absolwentem. Cztery lata później uzyskał stopień wyższego nauczyciela (niem. Oberlehrer). W 1903 r. zatrudniono go jako docenta w nowo założonej Królewskiej Akademii w Poznaniu. Prowadził tam wykłady z historii Florencji w epoce Medyceuszy. W listopadzie 1904 r. otrzymał tytuł profesora. Była to nominacja przyspieszona, której udzielono poza normalnym trybem, ze względu na znaczący dorobek naukowy.

Działalność naukowa Pasją Schmidta były badania i pisarstwo historyczne. W 1885 r. zaraz po objęciu pracy w Bydgoszczy, wstąpił do założonego w 1880 r. Towarzystwa Historycznego Obwodu Nadnoteckiego. W 1886 r. został członkiem zarządu towarzystwa, w 1896 r. zastępcą, a w 1909 r. przewodniczącym zarządu. W 1902 r., po włączeniu Towarzystwa Historycznego jako wydziału w struktury utworzonego wówczas Niemieckiego Towarzystwa Sztuki i Wiedzy, wszedł w skład zarządu głównego tej organizacji.

Odegrał istotną rolę w zmaganiach z administracją Prowincji Poznańskiej, która usiłowała podporządkować sobie bydgoską organizację. Głównie jemu przypisuje się powołanie odrębnego i niezależnego towarzystwa w Bydgoszczy. Był jednym z najaktywniejszych członków Towarzystwa Historycznego. Już w 1886 r. opublikował spis zgromadzonych dotąd rękopisów, książek i map. W 1890 r. na ich przechowywanie przeznaczono chór w kościele klarysek. Prowadził działalność popularyzatorską i publikował na łamach Rocznika Towarzystwa artykuły o historii Bydgoszczy.

Obszarem jego szczególnego zainteresowania badawczego były dzieje miasta do 1772 r. Badania swoje rozpoczął od gruntownej kwerendy archiwum miejskiego, dzięki czemu odnalazł wiele nieznanych dotąd dokumentów. Jednym z ważniejszych jego przedsięwzięć było przetłumaczenie na język niemiecki oraz przygotowanie do edycji źródłowej dokumentu lokacyjnego miasta z 1346 r. Podjął się także opracowania kilku innych dokumentów-przywilejów miejskich z lat 1493–1634. Sporządził wiele odpisów z ksiąg miejskich Bydgoszczy. Często podejmował problematykę ustroju władz miejskich, politycznego i gospodarczego rozwoju miasta. Jego zasługą było opublikowanie Kroniki klasztoru bernardynów w Bydgoszczy. Spenetrował także zasoby archiwów w Toruniu, Gdańsku i Poznaniu. Przez wiele lat gromadził źródła do dziejów miasta z zamiarem przygotowania bazy do monografii historycznej Bydgoszczy.

Inną dziedziną jego zainteresowań badawczych była prehistoria. Uczestniczył w kilku pracach wykopaliskowych m.in. w Wudzynku, Fordonie, Buszkowie i Wąsoszu. Wzbogacił znacznie zbiór obiektów archeologicznych, który stał się podwaliną pod przyszłe Muzeum Miejskie. Opublikował dwa artykuły poświęcone okresom brązu i żelaza na obszarze Obwodu Nadnoteckiego. Zainteresował się również problematyką narodowościową, osadnictwem holenderskim i niemieckim w tym regionie. Był zafascynowany dokonaniami, które stały się udziałem króla Prus Fryderyka II. Potem badaniami tymi objął teren całej Prowincji Poznańskiej. Śledził i wydobywał niemieckie elementy w jej historii. Zagadnieniu temu poświęcił swoje najważniejsze dzieło pt. Die Geschichte des Deutschtums im Lande Posen unter polnischen Herrschaft, wydane w Bydgoszczy w 1904 r.

Schmidt uczestniczył również w życiu naukowym Prowincji Poznańskiej. W 1909 r. wziął udział w kongresie antropologów i prehistoryków w Poznaniu, a w 1911 r. w zjeździe niemieckich filologów i pedagogów. Pod koniec życia zainteresował się historią Watykanu. W roku szkolnym 1907/1908 otrzymał urlop naukowy i wyjechał do Rzymu. Tam zatrudniony został w Królewskim Pruskim Instytucie Historycznym. Po roku powrócił do pracy w bydgoskim gimnazjum. Z długotrwałych urlopów naukowych korzystał wielokrotnie, znajdując zrozumienie ze strony szkoły, ze względu na powszechne uznanie dla jego dokonań badawczych.

Erich Schmidt był najwybitniejszym niemieckim historykiem-regionalistą, zajmującym się dziejami Bydgoszczy. Jako człowiek wykształcony i pełen pasji, interesował się również historią sztuki, przyrodą i biologią, a także geologią. Lubił życie towarzyskie i znany był z poczucia humoru.

Zmarł 31 lipca 1911 r. w szwajcarskiej miejscowości Ermatingen nad Jeziorem Bodeńskim, gdzie spędzał urlop. Przyczyną jego nagłej śmierci był zawał serca. Staraniem Towarzystwa Historycznego Obwodu Nadnoteckiego i Towarzystwa Historycznego Prowincji Poznańskiej w kościele klarysek ufundowano tablicę pamiątkową z brązu ku jego czci.

Rodzina Erich Schmidt nie założył własnej rodziny. W Bydgoszczy zamieszkiwał przy ul. Zduny 20.

Publikacje Aus Brombergs Vorzeit, Bydgoszcz 1902 Die Geschichte des Deutschtums im Lande Posen unter polnischen Herrschaft, Bydgoszcz 1904 Schmidt pozostawił po sobie część materiałów źródłowych, których nie zdążył wykorzystać do zamierzonych publikacji. Spuściznę tę przechowuje Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna w Bydgoszczy.

Zobacz też Towarzystwo Historyczne Obwodu Nadnoteckiego Niemieckie Towarzystwo Sztuki i Nauki w Bydgoszczy

Bibliografia Błażejewski Stanisław, Kutta Janusz, Romaniuk Marek: Bydgoski Słownik Biograficzny. Tom III. Bydgoszcz 1996. , str. 128-130

Linki zewnętrzne „Aus Brombergs Vorzeit” – książka do pobrania z portalu Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej Publikacje Ericha Schmidta w bibliotece Polona

Kategoria:Niemcy związani z Bydgoszczą Kategoria:Urodzeni w 1861 Kategoria:Zmarli w 1911 Kategoria:Ludzie urodzeni w Łobżenicy