Kuźnia Raciborska (śl. Raciborskô KujźniaNazwa śląska za: Reinhold Olesch, Der Wortschatz der polnischen Mundart von Sankt Annaberg, Berlin 1958. Użyto rozszerzonej wersji alfabetu proponowanego przez Grzegorza Wieczorka oraz Towarzystwo Piastowania Śląskiej Mowy „Danga” – wymowa w tymże słowniku – Raciborskoł Kujźnia., niem. RatiborhammerRozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 12 listopada 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości (M.P. z 1946 r. Nr 142, poz. 262).) – miasto w południowej Polsce, wchodzące w skład powiatu raciborskiego w województwie śląskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Kuźnia Raciborska.
Kuźnia Raciborska leży w Kotlinie Raciborskiej, w dolinie Odry nad jej prawym dopływem Rudą. Miejscowość znajduje się w granicach Parku Krajobrazowego Cysterskie Kompozycje Krajobrazowe Rud Wielkich utworzonego w 1993 roku.
Demografia 31 grudnia 2023 r. miasto liczyło 4598 mieszkańców.
Piramida wieku mieszkańców Kuźni Raciborskiej w 2014 r.: 690x480px
Podział administracyjny Miasto podzielone jest na dwie jednostki pomocnicze: Osiedle – Stara Kuźnia Osiedle – Osiedle Nr 1.
Historia thumb|Fragment ul. Słowackiego w centrum miasta thumb|Osiedle nr 1 z lat 50. XX wieku Pierwszą odnotowaną w dokumentach stałą osadą na terenie obecnego miasta było założone w 1641 roku osiedle hutnicze Segenberg. W ślad za nim powstawały w okolicy kolejne osady kuźnicze, hutnicze i smolarskie. W XVIII w. wraz z postępem technicznym zastąpiono przestarzałe i nieefektywne dymarki piecami fryszerskimi. Według spisu z 1747 roku, wieś liczyła 274 mieszkańców i posiadała folwark. W tym samym roku wzniesiono figurę św. Jana Nepomucena. W 1791 następuje przejęcie zakładów hutniczych przez króla pruskiego. W 1803 uruchomiono pierwszą szkołę. W miejscowości oprócz fryszerki pracuje także gwoździarnia i młot parowy. Wzrasta też liczba mieszkańców, osiągając 765 osób w 1830, w tym 12 ewangelików i 16 żydów.
W roku 1846 doprowadzono linię kolejową, co wpłynęło na dalszy rozwój miejscowości, mającej odtąd bezpośrednie połączenie z Kędzierzynem i Raciborzem. W 1845 Anton Magnus Schoenawa uruchomił własną hutę, nazywając ją Hoffnungshütte, w której to w 1893 oddano do użytku nowoczesną jak na owe czasy odlewnię żeliwa. Liczba mieszkańców przekroczyła 1000 w Kuźni i 650 w byłym folwarku, tzw. Nowej Kuźni. W 1907 r. przestawiono profil huty na produkty przeznaczone dla kolejnictwa. Zakład rozbudowano podczas II wojny światowej, zmieniając nazwę na Schondorff Hegenscheidt-Werke, podjęto produkcję części dla lotnictwa. Rozbudowy nie ukończono ze względu na zbliżający się front.
29 stycznia 1945 roku Kuźnia Raciborska została zajęta przez Armię Czerwoną, a następnie przekazana polskiej administracji. 6 kwietnia 1945 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło Centralne Obozy Pracy. Obóz pracy nr 122 powstał w Kuźni Raciborskiej.
7 lipca 1946 roku rozpoczęła pracę Fabryka Wyrobów Metalowych “Rafo” (obecnie Rafamet). W 1947 uruchomiono przy fabryce szkołę zawodową. We wrześniu 1948 otwarta została gminna biblioteka.
W latach 1954–1955 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kuźnia Raciborska, w roku 1956 przekształcona w osiedle typu miejskiego, a w 1967 uzyskuje prawa miejskie. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego.
W latach 1962–1990 działał w Kuźni Raciborskiej 11 Dywizjon Rakietowy Obrony Powietrznej.
Władze miasta"Kuźnia Raciborska - Przeszłość i Teraźniejszość" Praca zbiorowa, Racibórz-Kuźnia Raciborska 2020 Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Alojzy Pawlik (do 1967) Mikołaj Matkowski (1967-1973) Janusz Brzeźniak Czesław Bezeg Paweł Brzoska (1980-1990) Przewodniczący Rady Miejskiej Witold Cęcek (1990) Bogdan Lewandowski (1990-1994) Leon Klon (1994-1998) Norbert Zimon (1998-2000) Manfred Wrona (2000-2006) Andrzej Kubiczak (2006-2007) Manfred Wrona (2007-2014) Sabina Chroboczek-Wierzchowska (2014-2018) Radosław Kasprzyk (2018-2020) Gerard Depta (2020-2024) Tomasz Sokołowski (2024-2026) Marcin Czerniej (2026-)https://www.nowiny.pl/wiadomosci/246309-trzesienie-w-kuzni-raciborskiej-i-rekordowo-dluga-sesja-przewodniczacy-rady-rezygnuje-wybrano-nowego-szefa-zdjecia-wideo.html Naczelnik Miasta i Gminy Paweł Brzoska (do 1974) Roman Mróz(1974-1976) Maria Kamińska (1976-1980) Michał Borek (1980-1982) Józef Baron (1982-1990) Burmistrz Miasta Witold Cęcek (1990-2002) Ernest Emrich (2002–2006) Rita Serafin (2006–2014) Paweł Macha (2014–2024) Wojciech Gdesz (od 2024)
Zastępca Burmistrza Miasta Bogusław Wojtanowicz (2006-2014) Gabriela Tomik (2014-2018) Sylwia Brzezicka-Tesarczyk (2018-2024) Roksana Pytlik (2024-2025) Sabina Chroboczek-Wierzchowska (od 2025)
Przewodniczący Zarządu Osiedla - Osiedle Nr 1 Marcin Rak (2002-2006) Krystyna Borutko (2006-2018) Jacek Gąska (2018- )
Przewodniczący Zarządu Osiedla - Osiedle Stara Kuźnia Gertruda Jucha (2002-2006) Mariusz Brześniowski (2006-2014) Bernard Kowol (2014-2018) Maria Wyszomierska (2018- )
Transport Kolej Kuźnia Raciborska posiada bezpośrednie połączenia kolejowe z następującymi miastami: Bielsko-Biała, Czechowice-Dziedzice, Gdynia, Zakopane, Olsztyn, Kraków, Kędzierzyn-Koźle, Opole, Pszczyna, Racibórz, Wrocław, Warszawa, Poznań oraz Bydgoszcz. Na stacji kolejowej w Kuźni Raciborskiej zatrzymują się pociągi Polregio oraz InterCity.
Komunikacja autobusowa Kuźnia Raciborska posiada bezpośrednie połączenia autobusowe z następującymi miastami: Gliwice, Racibórz, Ruda Kozielska, Rybnik, Kędzierzyn-Koźle, Katowice. Komunikację autobusową obsługuje PKS Racibórz Sp. z o.o., PKS Connex Kędzierzyn-Koźle Sp. z o.o., Zarząd Transportu Zbiorowego w Rybniku. Przystanki PKS znajdują się na terenie całego miasta.
Najbliższe lotniska Port lotniczy Ostrava-Mošnov (w odległości 73 km) Port lotniczy Katowice-Pyrzowice (81 km) Port lotniczy Kraków-Balice (126 km)
Drogi Przez miasto przebiegają drogowe szlaki komunikacyjne. Są to m.in.: droga wojewódzka nr 922: Nędza – Kuźnia Raciborska droga wojewódzka nr 425: Rudy – Kuźnia Raciborska – Dziergowice – Bierawa ODW – Odrzańska Droga Wodna łącząca Bałtyk i Europę zach/wsch, potencjalny szlak Odra-Dunaj. Kuźnia Raciborska posiada następujące drogi powiatowe:
3509S Kuźnia Raciborska - Siedliska - Turze - Ciechowice 3534S Kuźnia Raciborska - Budziska - Turze
Edukacja W Kuźni Raciborskiej znajdują się dwa przedszkola oraz jedna szkoła podstawowa: Przedszkole nr 1 w Kuźni Raciborskiej z Oddziałem Zamiejscowym w Turzu, ul. Słowackiego 18 Przedszkole nr 2, ul. Bohaterów Westerplatte 1 Szkoła Podstawowa im. Jana Wawrzynka, ul. Piaskowa 28.
Kultura Lista imprez odbywających się cyklicznie w Kuźni Raciborskiej: Rodzinny Rajd Rowerowy prowadzący przez Nadleśnictwo Rudy Raciborskie wzdłuż trasy wielkiego pożaru lasu z 1992 r. Kuźniański Bieg Niepodległości odbywający się corocznie w Święto Niepodległości Kuźniański Półmaraton Leśny, odbywający się na początku wiosny od 2016 r.
Organizacje Hufiec ZHP Ziemi Raciborskiej im. Alojzego Wilka Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej – Koło w Kuźni Raciborskiej Towarzystwo Przyjaciół Dzieci Związek Rencistów, Emerytów i Inwalidów Koło DFK Okręg PZW w Katowicach koło PZW nr 31 Kuźnia Raciborska Uniwersytet Trzeciego Wieku Kościół In Plus
Pomniki i tablice thumb|Pomnik Zwycięstwa Pomnik Zwycięstwa przy ulicy Kościelnej, odsłonięty w 1970 r. w celu uczczenia XXV rocznicy zwycięstwa nad faszyzmem. Wraz z tablicą upamiętniającą żołnierzy 6 batalionu powietrznodesantowego, którzy zginęli 8.10.2019 roku podczas prac patrolu rozminowania przy usuwaniu niewybuchów z pobliskich lasów. Pomnik ku czci mieszkańców Kuźni Raciborskiej przy kościele św. Marii Magdaleny, wzniesiony w 1922 r. w celu upamiętnienia ofiar śmiertelnych z I wojny światowej. W 2003 r. wmurowano płytę upamiętniającą kuźniańskie ofiary II wojny światowej Pomnik i krzyż ku pamięci dwóch strażaków, którzy zginęli w wielkim pożarze lasu w 1992 r. Drewniana kapliczka z figurą św. Jana Nepomucena przy ul. Arki Bożka, pochodząca z połowy XIX w. Tablica i drewniana rzeźba Antona Magnusa Schoenawy, twórcy przemysłu metalurgicznego w Kuźni Raciborskiej (na skwerze pomiędzy ulicą Klasztorną i Arki Bożka) Tablica na cześć pochodzącego z Kuźni Raciborskiej Adalberta Kurzeji (skwer przy ul. Topolowej) Tablice na cześć Alfonsa Górnika i Adama Kocura, międzywojennych burmistrzów Katowic, pochodzących z Kuźni Raciborskiej
Wspólnoty wyznaniowe thumb|Kościół parafialny św. Marii Magdaleny Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzi parafia rzymskokatolicka św. Marii Magdaleny oraz Kościół Boży w Chrystusie Zbór „Kościół In Plus” – protestancka wspólnota o charakterze ewangelicznym.
Szlaki turystyczne Szlak im. Polskich Szkół Mniejszościowych Trasa: Chałupki – Tworków – Racibórz – Markowice – Łęg – Kuźnia Raciborska – Bierawa
Ciekawostki 13 października 2017 r. w Kuźni Raciborskiej otwarto pierwszą na świecie ulicę Roberta Lewandowskiego
Miasta partnerskie Kelheim Odry Bolatice
Zobacz też Pożar lasu w nadleśnictwie Rudy Raciborskie Kuźnia Nieborowska Helmut Kapp
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Miasta w województwie śląskim Kategoria:Miasta w Polsce, którym nadano prawa miejskie w XX wieku