Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego (1939)

Naczelne Dowództwo (ND) – organ pracy Naczelnego Wodza utworzony 1 września 1939 w wyniku mobilizacyjnego rozwinięcia GISZ i Sztabu Głównego WP.

Utworzenie i organizacja KG NW Kwatera Główna Naczelnego Wodza mieściła się w Warszawie, w wybudowanym w latach 1938−1939 gmachu przy ul. Rakowieckiej 4a, posiadającym trzykondygnacyjny schron przeciwlotniczy.

Naczelny Wódz dowodził wojskami w polu (armie) za pomocą swego Sztabu i dowódców broni. Podlegał mu również minister spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki, który na obszarze krajowym dowodził jednostkami mobilizowanymi i zapasowymi.

W czasie walki, po zaangażowaniu odwodu głównego, planowano rozwinąć punkt dowodzenia NW w m. Belsk Duży k. Grójca.

Organizacja Kwatery Głównej Naczelnego Wodza przedstawiała się następująco: Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Adiutantura Dowódcy broni i delegaci przy Naczelnym Wodzu Sztab Naczelnego Wodza Urząd Głównego Komisarza Cywilnego Szefostwo Komunikacji Naczelnego Wodza Pododdziały obsługi i ochrony

Szczegółowa organizacja i obsada personalna KG NW Naczelny Wódz i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych - marsz. Edward Śmigły-Rydz główny adiutant NW - płk dypl. Tadeusz Münnich oficer do zleceń NW – płk dypl. Zdzisław Zygmunt Wenda oficer do zleceń NW – płk dypl. Kazimierz Glabisz oficer do zleceń NW – płk dypl. Bronisław Kowalczewski kierownik Samodzielnego Referatu Personalnego – płk dypl. Zbigniew Brochwicz-Lewiński kierownik Kancelarii Przybocznej - ?

Dowódcy broni i delegaci naczelny dowódca artylerii - gen. bryg. Stanisław Miller naczelny dowódca lotnictwa i obrony powietrznej - gen. bryg. Józef Zając szef Sztabu Naczelnego Dowództwa Lotnictwa i Obrony Powietrznej – gen. bryg. pil. Stanisław Ujejski naczelny dowódca saperów i szef fortyfikacji - gen. bryg. Mieczysław Dąbkowski oficer sztabu - ppłk sap. Jerzy Sochocki naczelny dowódca broni pancernych - płk dypl. Józef Kapciuk delegat biskupa polowego - płk ks. Stanisław Sinkowski delegat szefa Biura Wyznań Niekatolickich - ?

Urząd Głównego Komisarza Cywilnego główny komisarz cywilny - płk Wacław Kostek-Biernacki Biuro Głównego Komisarza Cywilnego Biuro Cenzury kpt. rez. piech. Włodzimierz Marszewski

Sztab Naczelnego Wodza Kierownictwo szef Sztabu Naczelnego Wodza - gen. bryg. Wacław Stachiewicz I zastępca szefa Sztabu NW - gen. bryg. Tadeusz Malinowski II zastępca szefa sztabu do spraw operacyjnych - płk dypl. Józef Jaklicz III zastępca szefa SG WP - naczelny kwatermistrz – płk dypl. Józef Wiatr oficer do zleceń szefa Sztabu NW – mjr dypl. Henryk Piątkowski

Komórki organizacyjne podporządkowane I zastępcy szefa Sztabu NW Sekretariat Komitetu Obrony Rzeczypospolitej

Komórki organizacyjne podporządkowane II zastępcy szefa Sztabu NW do spraw operacyjnych Oddziału II szef - płk dypl. Józef Smoleński Oddział III szef - płk dypl. Stanisław Kopański zastępca szefa - ppłk dypl. Józef Szostak szef Wydziału Operacyjnego - płk dypl. Tadeusz Klimecki szef Wydziału Sytuacyjnego - ppłk dypl. Leopold Okulicki szef Eszelonu I Szefostwa Komunikacji NW – gen. bryg. Aleksander Szychowski naczelny dowódca łączności - płk dypl Heliodor Cepa I zastępca naczelnego dowódcy łączności - płk dypl. Józef Łukomski II zastępca naczelnego dowódcy łączności i delegat Ministra Poczt i Telegrafów – mjr rez. inż. Antoni Krzyczkowski oficer łącznikowy dowódcy Floty - kmdr ppor. Józef Boreyko szef propagandy - płk dypl. Roman Umiastowski, następnie ppłk Wacław Lipiński

Komórki organizacyjne podporządkowane III zastępcy szefa Sztabu NW - naczelnemu kwatermistrzowi oficerowie do zleceń naczelnego kwatermistrza: ppłk dypl. Kazimierz Iranek-Osmecki ppłk dypl. Edward Ulanicki ppłk dypl. Wacław Grudniewicz

Oddział I szef - ppłk dypl. Józef Bischof I zastępca szefa - płk dypl. Roman Saloni II zastępca szefa - ppłk dypl. Józef Sierosławski szef Wydziału Ogólno Mobilizacyjnego - ppłk dypl. Jan Heine szef Wydziału Organizacyjnego - ppłk dypl. Józef Bischof szef Wydziału Administracji Rezerw - ppłk dypl. Jan Kornaus szef Wydziału Materiałowego - ppłk dypl. Edward Ulanicki

Oddział IV szef - ppłk dypl. Mieczysław Sulisławski szef intendentury - gen. bryg. Karol Masny szef służby uzbrojenia - płk uzbr. Karol Błaszkowicz szef służby zdrowia - płk dr Ksawery Maszadro szef służby weterynaryjnej - płk lek. wet. Jan Ślaski dowódca taborów i szef remontu - mjr tab. Albin Nowotny naczelny dowódca żandarmerii – płk Felicjan Plato Bałaban szef służby sprawiedliwości - gen. bryg. Teofil Maresch szef służby geograficznej - ppłk. Jerzy Lewakowski naczelny dyrektor poczty polowej - ppłk Henryk Doskoczyński inspektor wojsk etapowych - gen. bryg. Stanisław Kwaśniewski komendant kwatery głównej - ppłk dypl. Adam Mniszek kierownik Samodzielnego Referatu Ewidencji Oficerów Dyplomowanych - ? kierownik Kancelarii Przybocznej szefa Sztabu NW - ?

Szefostwo Komunikacji Naczelnego Wodza szef komunikacji NW – minister komunikacji – Juliusz Ulrych (płk dypl.) Eszelon I Szefostwa Komunikacji NW w siedzibie SG WP szef Eszelonu I – gen. bryg. Aleksander Szychowski Eszelon II w Ministerstwie Komunikacji szef Eszelonu II – I wiceminister komunikacji – inż. Julian Piasecki (mjr dypl. sap.) Eszelon III w Ministerstwie Komunikacji szef Eszelonu III – II wiceminister komunikacji – inż. Aleksander Bobkowski (płk dypl.) Dowództwo Wojsk Kolejowych w polu dowódca Wojsk Kolejowych

Pododdziały obsługi i ochrony Batalion Sztabowy Kompania Asystencyjna Nr 201 mob. w Warszawie przez 30 Pułk Strzelców Kaniowskich Kompania Asystencyjna Nr 202 mob. w Warszawie przez 30 Pułk Strzelców Kaniowskich Oddział Ochronny Żandarmerii mob. w Warszawie przez 1 Dywizjon Żandarmerii dowódca oddziału - mjr żand. Kazimierz Kaciukiewicz Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 102 Pluton Pieszy Żandarmerii Nr 103 Pluton Policji mob. przez Policję Państwową Kolumna Samochodów Osobowych KG NW mob. w Warszawie przez Kolumnę Samochodową GISZ Pluton Karabinów Maszynowych Nr 201 mob. w Rembertowie przez 3 Batalion Strzelców Pluton Karabinów Maszynowych Nr 202 mob. w Rembertowie przez 3 Batalion Strzelców Pluton Karabinów Maszynowych Nr 203 mob. w Warszawie przez 21 Pułk Piechoty Pluton Karabinów Maszynowych Nr 204 mob. w Warszawie przez 21 Pułk Piechoty Sąd Polowy Nr 76 mob. w Warszawie przez Powiatową Komendę Uzupełnień Warszawa Miasto I Kompania Łączności Wielkiej Kwatery Głównej mob. w Zegrzu przez Centrum Wyszkolenia Łączności i 1 Batalion Telegraficzny Pluton Radio dla Kompanii Łączności WKG mob. w Warszawie przez Pułk Radiotelegraficzny Poczta Polowa Nr 41 mob. w Warszawie przez Dyrekcję Okręgu Poczt i Telegrafu w Warszawie

Wszystkie pododdziały obsługi i ochrony miały być wystawione 3 dnia, w I rzucie mobilizacji powszechnej (plutony nr 201 i 202 miały być wyposażone w karabiny maszynowe wz. 08).

Etat Kwatery Głównej Naczelnego Wodza obejmował wraz z baonem sztabowym (bez oddziałów kwatery głównej i personelu głównego komisarza cywilnego): 232 oficerów broni 50 oficerów służb 188 podoficerów 351 szeregowych 45 pracowników cywilnych

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Przygotowania komunikacji wojskowej do wojny w 1939 r. Relacja gen. bryg. Aleksandra Szychowskiego (wstęp i opracowanie, Witold Rawski i Zbigniew Wojciechowski), Przegląd Historyczno-Wojskowy nr 4 (209) z 2005 r., s. 167-189. Piotr Zarzycki, Plan mobilizacyjny „W”. Wykaz oddziałów mobilizowanych na wypadek wojny, Pruszków 1995, . Waldemar Rezmer, Służba duszpasterska Wojska Polskiego w 1939 r., Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 1 (143) z 1993 r., s. 49-66. Marian Porwit, Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku, Warszawa 1983, wyd. II, s. 270,

! Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1939 Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1939