Helena Brodowska-Kubicz (ur. 15 marca 1914 w Ostrówku Podyskim, zm. 6 marca 2003 w Łodzi) – polska historyczka, badaczka dziejów wsi polskiej w XIX i XX wieku, żołnierz Batalionów Chłopskich.
Życiorys Pochodziła z ubogiej rodziny chłopskiej. Ukończyła szkoły podstawowe w Garbatówce i Cycowie, następnie Seminarium Nauczycielskie w Chełmie. Po jego ukończeniu podjęła pracę w Szkole Przysposobienia Gospodyń Wiejskich w Krasieninie k. Lublina. W latach 1937–1939 studiowała pod kierunkiem Heleny Radlińskiej pedagogikę społeczną na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie jednocześnie pracując w schronisku dla matek z nieślubnymi dziećmi. W 1939 obroniła tzw. Collegium w oparciu o prace pt. Jadwiga Dziubińska jako twórczyni ludowych szkół rolniczych w Polsce.
Po wybuchu wojny działała w Chłopskiej Organizacji Wolności Racławice, następnie w latach 1940–1941 przebywała na Lubelszczyźnie gdzie wchodziła w skład wojewódzkiej trójki SL Roch i służyła w Batalionach Chłopskich. Prowadziła również tajne nauczanie, co skutkowało dekonspiracją i koniecznością ucieczki do Warszawy, gdzie przybyła jesienią 1941. Podjęła tam na nowo studia w ramach tajnych kompletów Wolnej Wszechnicy Polskiej. Jednocześnie zajęła się kolportażem wydawnictw podziemnych i organizacja łączności BCh. Angażowała się też w pomoc Żydom. Wobec perspektywy upadku powstania warszawskiego przeprawiła się przez Wisłę i udała się do Lublina.
W latach 1944–1945 kierowała zorganizowaną przez siebie spółdzielczą szkołą w Świerczowie. W 1945 wznowiła studia w zakresie pedagogiki społecznej na Uniwersytecie Łódzkim, które ukończyła w 1946. W tym samym roku podjęła pracę w Katedrze Pedagogiki Społecznej UŁ w charakterze asystenta. W 1949 obroniła pod kierunkiem Heleny Radlińskiej doktorat na temat Towarzystwo Rolnicze Hrubieszowskie po czym odbyła staż naukowy w ZSRR (1949–1950). Jednocześnie pracowała w innych łódzkich uczelniach wyższych (m.in. w Wyższej Szkole Pedagogicznej, gdzie w latach 1950–1954 była dziekanem), by 1954 przenieść się na stałe do Instytutu Historii UŁ. W 1956 została awansowana na stanowisko docenta, w latach 1958–1962 kierowała Zakładem Historii Najnowszej Polski, a w latach 1962–1972 Zakładem Historii Wsi i Ruchu Ludowego (od 1968 profesor nadzwyczajny). Od 1974 kierowała pracami Interdyscyplinarnego Zespołu Naukowo-Badawczego Struktur i Przemian Społecznych Wsi Polskiej. W 1979 została mianowana profesorem zwyczajnym, a w 1984 przeszła na emeryturę. Spoczywa w części katolickiej Cmentarza Starego przy ulicy Ogrodowej w Łodzi. Oprócz prac naukowych w liczbie ponad 130 (w tym 4 monografie) opublikowała wspomnienia Z chłopskiej łąki.
Ordery i odznaczenia Order Krzyża Grunwaldu III klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1983) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973) Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (1965) Złoty Krzyż Zasługi (1969) Krzyż Batalionów Chłopskich Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/198 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Medal Komisji Edukacji Narodowej (1979) Medal Sprawiedliwy wśród Narodów Świata (1991)
Nagrody
Nagroda indywidualna II stopnia Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego za szczególne osiągnięcia w dziedzinie badań naukowych (1967)KOMUNIKAT o nagrodach Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego przyznanych w 1967 r. pracownikom naukowo-dydaktycznym szkół wyższych za szczególne osiągnięcia Dz. Urz. Min. Oświaty i Szkolnictwa Wyższego z 30 grudnia 1967 r. Nr A-13, poz. 88 [dostęp 2026-01-12].
Przypisy
Bibliografia Słownik biograficzny działaczy ruchu ludowego. Makieta (opracowanie redakcyjne Józef Dancygier i inni), Warszawa 1989, s. 52–53 (z fotografią)
Współcześni uczeni polscy. Słownik biograficzny, tom I: A–G (redaktor naukowy Janusz Kapuścik), Warszawa , s. 167–168 (z fotografią)
Kategoria:Członkowie Chłopskiej Organizacji Wolności „Racławice” Kategoria:Ludzie związani z Wolną Wszechnicą Polską Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Łódzkiego Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Batalionów Chłopskich Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami Kategoria:Pochowani w części rzymskokatolickiej Starego Cmentarza w Łodzi Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy Sprawiedliwi wśród Narodów Świata Kategoria:Urodzeni w 1914 Kategoria:Zmarli w 2003 Kategoria:Żołnierze Batalionów Chłopskich