Tajemnica i melancholia ulicy (, ) – obraz Giorgia de Chirico namalowany w 1914, w okresie malarstwa metafizycznego.

Opis i interpretacja Ostre, śródziemnomorskie słońce dzieli obraz na dwie części, jedną pogrążoną w cieniu a drugą w słońcu. W tej jasnej, po lewej stronie, biegnie dziewczynka z kołem w kierunku cienia rzucanego przez jakąś, niewidoczną na obrazie, postać. Ponad nią rozciąga się długi, biały budynek z arkadami, zakończony zaokrągloną basztą. Z prawej strony, w cieniu budynku, stoi pusty wagon kolejowy.

Obraz ma charakter marzenia sennego. Przedstawione miasto jest opustoszałe i nieruchome, sprawiające wrażenie jakby wyciekło z niego wszelkie życie. Sztywne bryły budynków rzucają długie, martwe cienie – refleksy zielonego nieba. Motyw architektury z arkadami był częsty u de Chirico w tamtym czasie, stanowił on wspomnienie struktur budowli miejskich Turynu i Florencji, miast, w których malarz widział „charakter metafizyczny” ze względu na ich uporządkowaną geometrię przestrzenną. Arkady budynków wydają się bardzo odpowiednie na ukrywania tajemnic, może boskich. Silne kontrasty między światłem i cieniem podkreślają jeszcze bardziej zagadkową nieobecność istot ludzkich, jakby uwięzionych w ciasnocie niedostępnych miejsc.

De Chirico osiągnął efekt „niesamowitości”, zręcznie manipulując przestrzennymi sprzecznościami. Perspektywy kolumnad dwóch budynków są wzajemnie sprzeczne; jeżeli budynek z lewej, położony wyżej wyznacza horyzont, to budynek z prawej stoi poniżej poziomu gruntu. Jeżeli natomiast budynek z prawej przyjąć za podstawę perspektywy, to horyzont wypada gdzieś w środku obrazu, a biegnąca w górę, wzdłuż kolumnady ulica stanowi tylko zdradliwy miraż wiodący dziewczynkę z kołem do upadku w nicość.

De Chirico powrócił jeszcze raz do tego tematu, sporządzając, prawdopodobnie latach 60. XX w., kopię obrazu, zatytułowaną Tajemnica i melancholia ulicy, dziewczynka z kółkiem (, antydatowaną 1948). W porównaniu z oryginałem z 1914 arkady budynku z lewej strony są mniejsze, cień rzucany przez niewidoczną figurę pozbawiony jest rąk, zaś wagon z prawej strony nie ma kół. Temat nieobecności wydaje się przenikać każdy szczegół obrazu – postać dziewczynki, wydłużony cień figury za budynkiem czy zawadzający wagon kolejowy.

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Obrazy Giorgia de Chirico