thumb|Sarkofag St. Lubomirskiego z jego herbem heraldycznym Stanisław Lubomirski herbu Szreniawa bez Krzyża (ur. w 1583, zm. 17 czerwca 1649) – wojewoda krakowski od 1638, wojewoda ruski w latach 1629–1638, marszałek Trybunału Głównego Koronnego w 1625Herbarz polski, t. I, Lipsk 1839, s. 379., podczaszy wielki koronny w 1620, krajczy wielki koronny w 1619, dworzanin królewski w 1608 roku, rotmistrz wojska powiatowego województwa krakowskiego w 1618 roku, 1619 roku, 1620 rokuDariusz Kupisz, Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572 – 1717, Lublin 2008, s. 418.. Obrońca Chocimia przed Turkami (1621), uważany za jednego z najbardziej wpływowych ludzi w Polsce. Właściciel 18 miast, 313 wsi i 163 folwarków. StarostaKrzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 122.Krzysztof Chłapowski, Starostowie w Malopolsce 1565-1668, w: Społeczeństwo staropolskie, t. IV red. A. Wyczański, Warszawa 1986, s. 122.:
Pochodzenie i rodzina Był synem Sebastiana i Anny z Branickich. Ożenił się z Zofią OstrogskąJerzy Antoni Kostka, Kostkowie herbu Dąbrowa. Koszalin: Wyd. Z.P. POLIMER 2010, s. 254. .. Po śmierci ojca w 1613 odziedziczył tytuł hrabiego na Wiśniczu i Jarosławiu.
Był ojcem Jerzego Sebastiana (1616–1667), marszałka wielkiego koronnego i hetmana polnego, Konstantego Jacka (1620–1663), krajczego i podczaszego koronnego, oraz Aleksandra Michała (ok. 1614–1677), wojewody krakowskiego. Jego córkami były: Konstancja i Anna Krystyna Lubomirska, którą poślubił Albrycht Stanisław Radziwiłł.
Wykształcenie W wieku jedenastu lat został wysłany na naukę do Niemiec, aby uczyć się w Kolegium Jezuitów w Monachium. Towarzyszyli mu znajomi ojca – Józef Kępiński i Jan Gębczyński – wyznaczeni na preceptorów. Po dwóch latach nauki (1595–1597) opuścił Monachium; później przez rok (1600) studiował w Padwie. Odbył peregrynację do Włoch, Francji, Niderlandów i NiemiecMarcin Broniarczyk, Wykształcenie świeckich senatorów w Koronie za Władysława IV. „Kwartalnik Historyczny”. R. 119, nr 2 (2012), s. 287..
Działalność wojskowa i polityczna Dowodził jako regimentarz w 1621 wojskami koronnymi i litewskimi w bitwie pod Chocimiem po śmierci Chodkiewicza. W 1629 roku został wojewodą ruskim, w 1638 krakowskim, a w 1647 otrzymał od cesarza Ferdynanda III tytuł książęcy.
Poseł na sejm warszawski 1626 rokuJan Kwak, Sejm warszawski 1626 roku, Opole 1985, s. 132..
Był najpotężniejszym magnatem w Małopolsce; pomnożył majątek swego rodu. Cieszył się wielką popularnością wśród szlachty; przekazywał też szczodre donacje dla kościołów.
Był elektorem Władysława IV Wazy z województwa ruskiego w 1632Suffragia Woiewodztw y Ziem Koronnych, y W. X. Litewskiego, Zgodnie ná Naiásnieyssego Władisława Zygmunta ... roku 1632 ... Woiewodztwo Krákowskie, [b.n.s.]. W 1633 roku wszedł w skład komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojskaAndrzej Korytko, Sejm koronacyjny Władysława IV Wazy wobec problemów na Ukrainie [w:] Echa Przeszłości t. XVI, Olsztyn 2015, s. 74.. W 1634 roku wyznaczony na sejmie komisarzem z Senatu do zapłaty wojskuVolumina Legum, t. III, Petersburg 1859, s. 397..
W zamku Wiśniczu znajduje się sarkofag Stanisława Lubomirskiego (1583–1649) z herbem genealogicznym, zawierającym w czterech polach herby: Szreniawa bez Krzyża jego ojca Sebastiana Lubomirskiego (1546–1613), Gryf matki Anny Branickiej (1562–1639; Kolosváry babki od ojca Barbary Kolosváry (1510-1561); Kotowicz babki od matki: Katarzyny Kotwicz (zm. 1588). Na zdjęciu po prawej.
Fundacje thumb|Zamek w Wiśniczu klasztor i Kolegium Pijarów w Podolińcu na Spiszu. Inicjator rozbudowy zamku w Łańcucie i pierwszy z tego rodu pan na Łańcucie. Wybudował tam też potężne fortyfikacje bastionowe. rozbudowa zamku w Nowym Wiśniczu klasztor i kościół karmelitów bosych w Nowym Wiśniczu kościół parafialny w Nowym Wiśniczu kaplica św. Karola Boromeusza w kościele pw. Dziesięciu Tysięcy Męczenników w Niepołomicach kościół w Berdyczowie rozbudowa zamku w Sandomierzu (zachował się barokowy portal z herbem Szreniawa) przebudował w stylu barokowym willę Decjusza w Krakowie rezydencja w Kolbuszowej kościół w Szczepanowie
Przodkowie Pradziadkowie (1480-1533) herbu Drużyna ∞ Beata Jawecka Czarna herbu Odrowąż Jeromos Kolosváry zabláthiSyn Lőrinca Saltzera Kolosváry zabláthi i Margit (Márta, Mária) Újfalussy ∞ Borbála Korláthkeőy Mikołaj Branicki (1480-1558) herbu Gryf Syn Hieronima Branickiego i Barbary Wielopolskiej h. Starykoń
∞ Katarzyna Dłuska Córka Piotra Dłuskiego herbu GrzymałaKotwicz herbu Kotwicz ∞ XDziadkowie ∞ Barbara Kolosváry (Hruszowska, 1510-1561) Grzegorz Branicki (1534–1595) ∞ Katarzyna Kotwicz (+1588)RodziceSebastian Lubomirski (1546–1613) ∞ Anna Branicka (1562–1639) Stanisław Lubomirski (1583–1649) ∞ Zofia Ostrogska (1595–1622)
Zobacz też Pułk jazdy koronnej Stanisława Lubomirskiego (podczaszego)
Przypisy
Bibliografia
Piotr S. Szlezynger „Fundacje architektoniczne Stanisława Lubomirskiego, wojewody i starosty generalnego krakowskiego” Tom 168 z Monografia (Politechnika Krakowska) Seria Architektura, Politechnika Krakowska, 1994
Kategoria:Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Padwie Kategoria:Członkowie komisji do wojny z Moskwą i organizacji wojska (1633) Kategoria:Dworzanie Zygmunta III Wazy Kategoria:Elektorzy władców Polski (województwo ruskie) Kategoria:Elektorzy Władysława IV Wazy Kategoria:Fundatorzy obiektów sakralnych I Rzeczypospolitej Kategoria:Komisarze do zapłaty wojsku I Rzeczypospolitej (Senat) Lubomirski Stanisław Stanisław Lubomirski Kategoria:Ludzie związani z Jarosławiem (Polska) Kategoria:Marszałkowie Trybunału Głównego Koronnego Kategoria:Podczaszowie wielcy koronni Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Polscy książęta Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Posłowie na sejm zwyczajny 1626 Kategoria:Regimentarze wojsk koronnych Kategoria:Regimentarze wojsk litewskich Kategoria:Rotmistrzowie wojsk powiatowych (województwo krakowskie) Kategoria:Senatorowie świeccy I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Władysława IV Wazy Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta III Wazy Kategoria:Starostowie białocerkiewscy Kategoria:Starostowie dobczyccy Kategoria:Starostowie generalni krakowscy Kategoria:Starostowie grybowscy Kategoria:Starostowie krzepiccy Kategoria:Starostowie lelowscy Kategoria:Starostowie niepołomiccy Kategoria:Starostowie sandomierscy Kategoria:Starostowie spiscy Kategoria:Starostowie zatorscy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-tureckiej 1620–1621 (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1583 Kategoria:Urzędnicy ziemscy I Rzeczypospolitej Kategoria:Wojewodowie krakowscy (I Rzeczpospolita) Kategoria:Wojewodowie ruscy Kategoria:Zmarli w 1649