MAN Tw (Tw141) znany także jako SN3 – wagony wyprodukowane w roku 1909 przez Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg. Były to czteroosiowe wagony silnikowe o długości ponad 11 metrów i szerokości trochę ponad dwóch metrów.
Powstanie tramwaju
W 1906 roku Norymberga zorganizowała wystawę na której prezentowane były osiągnięcia Bawarii. Organizatorzy poprosili przedsiębiorstwo Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg o dostarczenie 10 wagonów, które były wykorzystywane podczas wystawy. Wagony Położona w Bawarii Norymberga zorganizowała w 1906 roku wystawę, na której prezentowane były osiągnięcia landu. Na życzenie organizatorów przedsiębiorstwo Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg (MAN) dostarczyło 10 otwartych, czteroosiowych wagonów, które były wykorzystywane podczas wystawy. Pojazdy o wymiarach 10500x2450 mm mogły pomieścić 70 osób, z czego 44 na miejscach siedzących.
Po zakończeniu wystawy na bazie wykorzystywanego wcześniej podwozia producent wykonał nowy tramwaj dla norymberskiego przedsiębiorstwa tramwajowego. Nowy pojazd posiadał zamknięte i przestronne wnętrze, doświetlone dużymi oknami. Wnętrze tramwaju wykończone zostało elegancką stolarką z jesionu i dębu.
Wagony w momencie wdrożenia do ruchu miały zastosowane wiele innowacyjnych rozwiązań; wśród nich należy wymienić tarczę z numerem linii, która była podświetlana, a do hamowania użyto hamulców magnetycznych, zainstalowano również urządzenie zapobiegające wpadnięciu pod koła.
Początkowo wagony ogrzewane były piecem węglowym, który w 1927 roku zastąpiono piecem elektrycznym o mocy 1000 Wat. Wymieniono także oryginalne odbieraki prądu (pałąki rolkowe) na pałąk lirowy.
Eksploatacja
MAN Tw w Norymberdze Tramwaje Tw w liczbie 10 egzemplarzy kursowały od 1909 roku do końca lat 30. po Norymberdze, zyskując sobie uznanie pasażerów i motorniczych. Wagony oznaczone były numerami taborowymi 141-150. Tramwaje w Norymberdze nazywano potocznie zeppelinami. Przydomek ten był związany z wysokim komfortem podróży, który kojarzył się z luksusowymi sterowcami. Obecnie w Norymberdze znajduje się jeden egzemplarz muzealny noszący numer 144, pojazd ten został odrestaurowany w Krakowie w 1984 roku. MAN Tw w Krakowie alt=Tramwaj SN3 "Tylko dla Niemców" w Krakowie na linii "8" na łuku.|lewo|mały|Tramwaj SN3 podczas okupacji Krakowa w latach '40 Pojazdy Man Tw zostały sprowadzone przez Generalne Gubernatorstwo do Krakowa w 1941 roku z Norymbergi. W Krakowie znalazło się 10 sztuk tego typu tramwajów, którym nadano numery taborowe 89-98 oraz nazwę SN3. W Krakowie nowe tramwaje skierowano do obsługi linii nr 5 oraz linii nr 8 mającej oznaczenie: "Nur für Deutsche" - Tylko dla Niemców.
Początkowo sprowadzone wagony nosiły oryginalne malowanie pochodzące z Norymbergi (kremowo - zielone), dopiero po zakończeniu wojny zostały przemalowany na używany w Krakowie kolor niebieski.
Po zakończeniu II wojny światowej tramwaje eksploatowano dalej aż do roku 1969 (ostatnie na linii "18" Cichy Kącik-Plac Wolnica). W tym czasie przeprowadzono jednak ich modernizację, wiążącą się ze zmianą wyglądu pudła, oraz konstrukcji pantografu.
Pojazdy techniczne Pojazd noszący w Krakowie numer 92 został przebudowany w 1966 roku na tramwaj wieżowy, po przebudowanie otrzymawszy numer 1010 i jako taki pojazd techniczny był eksploatowany aż do 1977 roku. Wóz ten został w 1984 roku zrekonstruowany po rekonstrukcji otrzymał swój pierwotny numer 144 pod jakim kursował w Norymberdze. Wagon ten wrócił do miasta pochodzenia, gdzie do tej pory jest wagonem muzealnym.
Wagon o krakowskim numerze 96 został w 1966 roku przebudowany na pług torowy i jako taki służył oznaczony numerem 307. Został skasowany w 1973 roku.
Numery wagonów + Zmiany numerów Taborowych tramwajów Numer tramwaju w Norymberdze Numer tramwaju w Krakowie w latach 1941-1966 Numer i zastosowanie tramwaju w Krakowie po roku 1966 Dalsze losy pojazdu 141 89 Kasacja 142 90 Kasacja (1959) 143 91 Kasacja (1959) 144 92 310 - Tramwaj wieżowy Tramwaj został odnowiony w 1984 roku po renowacji nadano mu ponownie oryginalny numer i został przekazany do Norymbergi 145 93 265 Kasacja (1969) 146 94 Kasacja 147 95 266 Kasacja 148 96 307 - Pług torowy Kasacja (1973) 149 97 Kasacja 150 98 267 Kasacja
Zobacz też Tramwaje w Krakowie
Przypisy
Bibliografia Materiały i studia sekcji historycznej MPK Kraków, Nr 2, Rok 1987 Materiały i studia sekcji historycznej MPK Kraków, Nr 1, Rok 1990
Linki zewnętrzne
Kategoria:Tramwaje w Krakowie Kategoria:Wagony tramwajowe MAN