thumb|Delegacja 1 Batalionu Morskiego u prezydenta Mościckiego; październik 1937

1 Morski Batalion Strzelców – oddział piechoty Wojska Polskiego II RP.

Historia batalionu 31 lipca 1931 roku na bazie baonu podchorążych rezerwy piechoty nr 10 w Gródku Jagiellońskim został zorganizowany Batalion Morski. W sierpniu 1931 roku baon został przetransportowany do Wejherowa i rozlokowany w pięciu blokach ówczesnego Krajowego Zakładu Opieki Społecznej. 15 sierpnia 1931 roku Minister Spraw Wojskowych wcielił do batalionu trzech absolwentów Szkoły Podchorążych Piechoty.

Batalion składał się z dowództwa, kwatermistrzostwa, kompanii administracyjnej, dwóch kompanii strzeleckich i dwóch kompanii karabinów maszynowych.

21 kwietnia 1932 roku Minister Spraw Wojskowych przydzielił do batalionu 26 poruczników i podporuczników rezerwy piechoty.

30 sierpnia 1932 roku generał dywizji Kazimierz Fabrycy, w zastępstwie Ministra Spraw Wojskowych, rozkazał Batalionowi Morskiemu przyjąć tradycje byłego I Batalionu MorskiegoDz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 17 z 30 sierpnia 1932 roku, poz. 217..

Do wiosny 1933 roku baon morski podlegał bezpośrednio dowódcy Floty w Gdyni. W kwietniu tego roku zostało utworzone Dowództwo Obrony Wybrzeża Morskiego. Na stanowisko dowódcy OWM został wyznaczony komandor dyplomowany Stefan Frankowski. Podporządkowano mu wszystkie oddziały wojska stacjonujące w rejonie Gdyni i na Półwyspie Helskim, w tym również baon morski.

26 marca 1934 roku minister spraw wojskowych marszałek Józef Piłsudski ustalił dzień 3 sierpnia dniem święta Batalionu MorskiegoDz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 3 z 26 marca 1934 roku, poz. 20..

Na początku 1935 roku w batalionie utworzono trzecią kompanię strzelecką oraz plutony: artylerii piechoty, pionierów i łączności. Na uzbrojeniu plutonu artylerii piechoty znajdowały się dwie 75 mm armaty wz. 1897.

Z dniem 1 maja 1937 roku baon został przemianowany na 1 Batalion Morski, a 19 stycznia 1938 roku na 1 Morski Batalion Strzelców. Batalion podlegał dowódcy Obrony Wybrzeża Morskiego. Od lutego 1938 roku dowódcą batalionu był ppłk Kazimierz PruszkowskiG. Piwnicki, B. Zalewski: Tradycje bojowe i dzieje Morskich Pułków Strzelców: 1. Wejherowskiego i 2. Gdyńskiego 1920-2000, Gdynia 2008, s. 127..

W 1938 roku kompania ciężkich karabinów maszynowych pod dowództwem porucznika Antoniego Kowrygo, z pełnym stanem ludzi i koni oraz uzbrojeniem i sprzętem, została włączona w skład 2 Morskiego Batalionu Strzelców.

Na początku października przy 1 baonie została utworzona wspólna dla obu morskich batalionów strzelców kompania szkolna pod dowództwem kapitana Karola Różyckiego. Plutonem ckm w tej kompanii dowodził podporucznik Franciszek Kruszewski.

W 1939 roku batalion posiadał etatowo dwa 81 mm moździerze, dziewięć 46 mm granatników wz. 1936, dwanaście ciężkich karabinów maszynowych wz. 08, dwadzieścia siedem ręcznych karabinów maszynowych i dziewięć karabinów przeciwpancernych oraz dwie 75 mm armaty polowe i cztery 37 mm armaty przeciwpancerne wz. 1936.

W sierpniu 1939 roku, po przeprowadzonej mobilizacji, został przeformowany w 1 Morski Pułk Strzelców.

Tradycje Batalionu Morskiego kultywował 1 Morski Pułk Strzelców im. płk. Stanisława Dąbka, a w latach 2008–2014 – Gdyński Oddział Zabezpieczenia Marynarki Wojennej im. płk. Stanisława Dąbka.

Żołnierze batalionu Dowódcy batalionu ppłk piech. Karol Kurek (1931- 6 II 1935 → zastępca dowódcy 71 pp) ppłk dypl. Kazimierz Burczak (6 II 1935 – XI 1935 → dowódca 1 pp Leg.) ppłk dypl. Czesław Kopański (XI 1935 – II 1938 → zastępca dowódcy 49 pp) mjr / ppłk piech. Kazimierz Pruszkowski (14 II 1938 – 24 VIII 1939 → dowódca 1 mps)

Kwatermistrzowie batalionu (od 1938 roku – II zastępca dowódcy) mjr piech. Mieczysław Chamerski (III 1932 – IV 1934 → dowódca baonu w 41 pp) mjr piech. Bolesław Dmochowski (od IV 1934) kpt. adm. (piech.) Tadeusz Deszyński (do 24 VIII 1939 → kwatermistrz 1 mps)

Obsada personalna baonu w latach 1931–1932 W 1932 roku w batalionie pełniło służbę 20 oficerów zawodowych. Gwiazdką przy nazwisku oznaczono oficerów przeniesionych z byłego baonu podchorążych rezerwy piechoty nr 10.

Obsada personalna batalionu Organizacja i obsada personalna w 1939 Pokojowa obsada personalna batalionu w marcu 1939 roku: dowódca batalionu – ppłk Kazimierz Mieczysław Pruszkowski I zastępca dowódcy – mjr Józef Kusztra adiutant – kpt. Bronisław Słomczyński lekarz – kpt. lek. Kazimierz Dobrowolski II zastępca dowódcy (kwatermistrz) – kpt. adm. (piech.) Tadeusz Stanisław Deszyński oficer mobilizacyjny – kpt. adm. (piech.) Konstanty Mizer zastępca oficera mobilizacyjnego – vacat oficer administracyjno-materiałowy – kpt. Józef II Król oficer gospodarczy – por. int. Stanisław Sulatycki oficer żywnościowy – por. Wojciech Stachura dowódca plutonu gospodarczego i oficer taborowy – chor. Romuald Glejzer dowódca plutonu łączności – kpt. Stanisław Busiakiewicz dowódca plutonu pionierów – kpt. Mieczysław Hipolit Dąbrowski dowódca plutonu artylerii piechoty – kpt. art. Kazimierz Alfred Makarowski dowódca plutonu ppanc. – por. Włodzimierz Biernacki dowódca oddziału zwiadu – por Tadeusz Bolesław Dworzański dowódca 1 kompanii – kpt. Wacław Skubik dowódca plutonu – ppor. Władysław Zygmunt Kunikowski dowódca plutonu – ppor. Stanisław Skowron dowódca plutonu – chor. Stanisław Mąka dowódca 2 kompanii – por. Jan Penconek dowódca plutonu – ppor. Andrzej Chudy dowódca plutonu – ppor. Dywizjonizy Jan Rajcheld dowódca 3 kompanii – kpt. Tadeusz III Nowicki dowódca plutonu – por. Michał Spiegolski dowódca plutonu – ppor. Ireneusz Ornoch dowódca plutonu – ppor. Alfons Bruno Olkiewicz dowódca kompanii km – por. Tadeusz Kazimierz Witoszyński dowódca plutonu – por. Marian Adam Jackowski dowódca plutonu – ppor. Jerzy Rafat Alfred Aleksandrowicz dowódca plutonu – ppor. Henryk Rybarczyk dowódca plutonu – ppor. Władysław Rólski dowódca plutonu – chor. Józef Kudliniec na kursie – por. Tadeusz Stanisław Żeglicki Morski Pluton Chemiczno-Gazowy dowódca – por. Feliks Stanisław Domaszewski

Barwy batalionu

thumb|Gen. dyw. Tadeusz Kasprzycki wręcza sztandar, ufundowany przez społeczeństwo powiatu wejherowskiego, dowódcy 1 Morskiego Batalionu Strzeleców ppłk. Czesławowi Kopańskiemu. Z lewej widoczny wojewoda pomorski Władysław Raczkiewicz 24 czerwca 1937 roku prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Ignacy Mościcki zatwierdził wzór sztandaru dla 1 Baonu Morskiego. Sztandar miał być wykonany zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 grudnia 1927 roku o godłach i barwach państwowych oraz o oznakach, chorągwiach i pieczęciach. Na lewej stronie płatu sztandarowego umieszczony został: w prawym górnym rogu na tarczy – wizerunek Matki Boskiej Swarzewskiej, w lewym górnym rogu na tarczy – godło miasta Wejherowa, w prawym dolnym rogu na tarczy – godło miasta Pucka, w lewym dolnym rogu na tarczy – gryf kaszubski, na górnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis „Susk – Nowa Wieś 3.VIII.1920”, na dolnym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Zabiele 4.VIII.1920”, na lewym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Makrew 8.VIII.1920”, na prawym ramieniu krzyża kawalerskiego napis: „Ćwiklin 17.VIII.1920”Dz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 9 z 17 lipca 1937 roku, poz. 108..

17 października 1937 roku w Wejherowie minister spraw wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, w imieniu prezydenta RP, wręczył sztandar 1 Morskiemu Batalionu Strzelców. Ceremonia poświęcenia i wręczenia sztandaru była połączona z przysięgą żołnierzy batalionu na sztandar oraz uroczystym wręczeniem jednostce jedenastu ciężkich karabinów maszynowych, ufundowanych przez społeczeństwo powiatu morskiego, a także aktem wręczenia dowódcy batalionu przez delegację Okręgu Morskiego Stowarzyszenia „Rodzina Wojskowa” księgi pamiątkowej, oprawionej w skórę, przeznaczonej na kronikę oddziału. Rodzicami chrzestnymi sztandaru byli: burmistrz Wejherowa, Teodor Bolduan i Maria Róża Frankowska, ówczesna żona komandora dyplomowanego Stefana Frankowskiego. Biskup pomorski Stanisław Okoniewski odprawił mszę świętą oraz poświęcił sztandar batalionu i każdy z ofiarowanych karabinów maszynowychUroczyste wręczenie sztandaru batalionowi morskiemu i 11 karabinów maszynowych. Obywatelstwo honorowe Wejherowa dla Marszałka Śmigłego-Rydza, Nie damy odsunąć się od polskiego morza. Mowa min. spraw wojsk. gen. Kasprzyckiego na uroczystościach w Wejherowie, „Polska Zbrojna” Nr 288 z 18 października 1937 roku, s. 1–2..

W czasie kampanii wrześniowej 1939 roku sztandar pozostawał pod opieką kapitana Tadeusza Deszyńskiego, chorążego Stanisława Mąki i sierżanta Władysława Gliszczyńskiego. Z relacji kapitana Deszyńskiego wynika, że został on zamurowany w szybie wentylacyjnym jednego z domów mieszkalnych na terenie koszar na Oksywiu. Poszukiwania sztandaru, prowadzone w latach 1962–1967 przez pułkownika Kazimierza Pruszyńskiego i plutonowego Władysława Gada zakończyły się niepowodzeniem. Do chwili obecnej sztandaru nie udało się odnaleźć.

25 września 1937 roku minister spraw wojskowych, generał dywizji Tadeusz Kasprzycki, zatwierdził wzór i regulamin odznaki pamiątkowej 1 Batalionu MorskiegoDz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 12 z 25 września 1937 roku, poz. 150..

Odznaka o wymiarach 40 × 40 mm ma kształt krzyża stylizowanego, dekorowanego emalią żółtą i granatową z nałożoną w środku tarczą z symbolicznym zarysem lądu i morza. Pionowo ustawiony miecz, na którego tle godło państwa wzór 1927 symbolizuje dewizę batalionu „Straż nad polskim wybrzeżem”. Odznaka trzyczęściowa, tłoczona w tombaku i emaliowana.

14 września 1932 roku minister spraw wojskowych, marszałek Polski Józef Piłsudski wprowadzając „zmiany w umundurowaniu dla oficerów, podoficerów i szeregowców”, nałożył na żołnierzy Batalionu Morskiego obowiązek noszenia na naramiennikach kotwicy, według wzoru ustalonego w 1924 roku dla personelu Morskiego Dywizjonu Lotniczego (dla oficerów – srebrnej, haftowanej, a dla szeregowych z białego metalu)Dz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 18 z 14 września 1932 roku, poz. 228..

4 marca 1938 roku minister spraw wojskowych generał dywizji Tadeusz Kasprzycki zarządził noszenie przez żołnierzy batalionu na kołnierzach kurtek i płaszczy emblematu wyobrażającego kotwicę. Emblemat ten dla oficerów i chorążych był haftowany nićmi metalowymi, oksydowanymi na stare srebro, a dla pozostałych podoficerów i szeregowców był wykonany z białego matowanego metalu. Jednocześnie minister zezwolił podoficerom zawodowym na noszenie przy ubiorze poza służbowym emblematów haftowanychDz. Rozk. Rozkazów MSWojsk. nr 2 z 4 marca 1938 roku, poz. 22..

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Bataliony piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Jednostki wojska przydzielone do Marynarki Wojennej Kategoria:Wojsko Polskie w Wejherowie Kategoria:Polskie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1931 Kategoria:Polskie jednostki piechoty rozwiązane w 1939